Buzz
Trong năm 2023, thanh toán không tiền mặt nói chung và QR Code nói riêng đã phát triển mạnh mẽ nhờ vào sự nỗ lực từ nhiều phía. Các dịch vụ thanh toán số đã trở nên phổ biến hơn với sự phát triển của hạ tầng và được chính phủ ủng hộ. Ngoài các đơn vị đã có tiếng trên thị trường như MoMo, VNPay, VietQR và Payoo, năm vừa qua cũng chứng kiến sự xuất hiện của một số đơn vị mới như SmartPay. Thị trường đã phát triển và thu hút sự tham gia của các đơn vị nước ngoài như Apple Pay.
Trải qua năm vừa rồi, chúng ta đã chứng kiến sự bùng nổ của các dịch vụ thanh toán số, nhờ vào sự phát triển của hạ tầng và sự ủng hộ từ phía chính phủ. Bên cạnh các đơn vị đã có tiếng trên thị trường như MoMo, VNPay, VietQR và Payoo, năm qua cũng chứng kiến sự ra đời của một số đơn vị mới như SmartPay. Thị trường đang phát triển mạnh mẽ và thu hút sự tham gia của các đơn vị nước ngoài như Apple Pay.
Dưới đây là một tóm tắt về một số điểm nổi bật ở mặt quan trọng trong năm 2023 mà Payoo đã tổng kết. Payoo đã lâu năm trong việc cung cấp hạ tầng thanh toán cho điện, nước, và internet và cũng triển khai hệ thống thanh toán cho các doanh nghiệp trong nhiều ngành nghề khác nhau.
Bùng nổ thanh toán không tiền mặt trong cả lĩnh vực tự doanh và dịch vụ hóa đơn. Theo số liệu từ Ngân Hàng Nhà Nước trong Hội nghị chuyên đề Hoạt động thanh toán, trong 11 tháng đầu năm 2023, so với cùng kỳ năm 2022, hoạt động thanh toán không sử dụng tiền mặt tiếp tục có sự tăng trưởng tích cực:
Giao dịch thanh toán không sử dụng tiền mặt đạt gần 10,15 tỷ giao dịch với giá trị đạt hơn 197,23 triệu tỷ đồng (tăng 49,95% về số lượng và giảm 0,71% về giá trị); qua kênh Internet đạt hơn 1,94 tỷ giao dịch với giá trị đạt gần 52,23 triệu tỷ đồng (tăng 56,60% về số lượng và 5,80% về giá trị); qua kênh điện thoại di động đạt gần 7,13 tỷ giao dịch với giá trị đạt gần 49,44 triệu tỷ đồng (tăng 61,14% về số lượng và 11,65% về giá trị); qua phương thức QR code đạt hơn 182,61 triệu giao dịch với giá trị đạt gần 116,22 nghìn tỷ đồng (tăng 171,68% về số lượng và 74,16% về giá trị); qua POS là gần 670,48 triệu giao dịch với giá trị đạt gần 1,13 triệu tỷ đồng (tăng 18,77% về số lượng và 20,64% về giá trị).
Nhìn vào những con số tích cực trên, có thể thấy rằng thanh toán không sử dụng tiền mặt không chỉ là điểm nổi bật trong lĩnh vực kinh doanh tự do mà còn trong dịch vụ hóa đơn - nơi mà người dân thường sử dụng cách thanh toán truyền thống - đã có sự chuyển đổi đáng kể.Trong 15 năm triển khai thanh toán hóa đơn cả trên nền tảng trực tuyến và trực tiếp, Payoo ghi nhận tỷ lệ thanh toán tại cửa hàng thường cao gấp 3 lần so với thanh toán trực tuyến nhưng trong thời gian gần đây, thanh toán hóa đơn trực tuyến qua ứng dụng ngân hàng, ví điện tử không chỉ đuổi kịp mà có lúc vượt qua cả thanh toán tại cửa hàng.Nhiều người dân đã tự tin cài đặt tính năng thanh toán tự động qua ứng dụng ngân hàng để xử lý các hóa đơn cố định hàng tháng như điện, nước, truyền hình, internet,... thay vì chờ đợi nhân viên của nhà cung cấp dịch vụ đến thu tiền tận nhà. Điều này đánh dấu một bước tiến lớn và dự kiến xu hướng này sẽ tiếp tục phát triển trong thời gian sắp tới.
Tuy nhiên, vì chưa có cơ chế tài chính phù hợp, nên mức phí được các đơn vị Nhà nước chia sẻ cho các trung gian thanh toán vẫn còn khá thấp. Theo trao đổi với nhiều đơn vị, chi phí được chia sẻ trên mỗi giao dịch vẫn chưa đủ để bù đắp chi phí vận hành hệ thống nói chung, do đó nhiều đơn vị trung gian thanh toán vẫn đang phải chấp nhận thua lỗ để xây dựng mạng lưới và mở rộng thị phần.Mã QR tăng gấp ba lần, phổ biến với các đơn hàng có giá trị nhỏ
Không khó để nhận thấy rằng vào năm 2023, mã QR tiếp tục giữ vị trí hàng đầu về tốc độ tăng trưởng. Số liệu từ Payoo cho thấy giá trị giao dịch qua mã QR đã tăng gấp ba lần, trong khi giao dịch thẻ nội địa chỉ tăng hơn 10%, và giao dịch thẻ quốc tế tăng gần 30% so với cùng kỳ năm trước.
Trong khi giao dịch sử dụng thẻ quốc tế thường phổ biến với các đơn hàng có giá trị cao, thì phương thức thanh toán bằng mã QR lại được ưa chuộng khi thanh toán các đơn hàng có giá trị nhỏ. Giao dịch thanh toán bằng mã QR với giá trị dưới 100.000 đồng qua hệ thống Payoo đã tăng trưởng gấp năm lần so với năm 2022.
Có thể nói, sự phát triển của mã QR trong năm vừa qua nhận được sự hỗ trợ từ nhiều yếu tố: Nền tảng VietQR cho phép các doanh nghiệp bán lẻ - đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, không cần phải đầu tư vào hệ thống POS phức tạp và yêu cầu cao về thẩm định, thay vào đó, họ chỉ cần tự in một mã QR để nhận tiền từ khách hàng.
Trong bối cảnh mã QR đang nhận được sự ủng hộ từ toàn xã hội, các ngân hàng và các trung gian thanh toán cũng đã tham gia và giới thiệu những giải pháp tiện ích như QR đa năng, chấp nhận cả mã QR từ ví điện tử và ứng dụng ngân hàng hoặc dịch vụ chuyển tiền vào tài khoản, cho thấy cả thị trường đang hợp sức để thúc đẩy xu hướng thanh toán bằng mã QR phát triển hơn nữa.
Nhìn vào ngành thanh toán ở Việt Nam, Payoo đánh giá rằng mã QR còn nhiều cơ hội để phát triển mạnh mẽ hơn. Ví dụ, ở Ấn Độ, thanh toán bằng mã QR qua UPI (giao diện thanh toán thống nhất) đã thu hút hơn 300 triệu người dùng và được chấp nhận tại hơn 50 triệu cửa hàng bán lẻ, từ những cửa hàng ven đường đến các trung tâm mua sắm cao cấp.
Vào tháng 3/2023, số liệu từ cơ quan giám sát UPI ở Ấn Độ cho thấy đã có hơn 8,65 tỷ giao dịch với tổng giá trị hơn 170 tỷ USD. Cuộc cách mạng thanh toán số tại Ấn Độ đã làm giảm sự sử dụng tiền mặt một cách đáng kể. So sánh với Việt Nam, rõ ràng tiềm năng của mã QR vẫn còn rất lớn.
Fintech và ngân hàng hợp tác để thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt
Trong nhiều năm qua, Fintech vẫn là điểm tựa quan trọng của ngành ngân hàng. Trong khi ngân hàng tập trung vào quản lý tài chính và tài khoản của khách hàng, các công ty Fintech với ưu thế về công nghệ có khả năng đáp ứng những yêu cầu chi tiết của doanh nghiệp một cách linh hoạt và nhanh chóng.
Sự hợp tác giữa Fintech và ngân hàng giúp tối ưu hóa dịch vụ, tận dụng tối đa nguồn lực nhân sự và công nghệ, đồng thời giảm thiểu sự cạnh tranh trực tiếp. Các mối quan hệ này sẽ đem lại lợi ích cho tất cả các bên trong bối cảnh thị trường luôn biến đổi và tiến triển.
Tiêu dùng 2023: Bắt đầu nhẹ nhàng nhưng kết thúc mạnh mẽ
Dù 2023 đầy khó khăn, nhưng nhờ sự nỗ lực của Chính phủ, các ngân hàng và tổ chức thẻ, thông qua các chính sách thuế và các chương trình khuyến mãi cho thanh toán không tiền mặt, tiêu dùng ở nửa cuối năm đã phục hồi tốt hơn.
Theo Tổng cục Thống kê, kinh tế tiếp tục phục hồi với mức tăng trưởng cao hơn ở quý sau so với quý trước. Năm 2023, tăng trưởng kinh tế ước đạt 5,05%, với mức tăng trưởng mạnh mẽ ở quý IV.
Từ hè đến cuối năm, nhu cầu chi tiêu tăng cao để chuẩn bị cho mùa lễ hội và Tết. Tại các siêu thị, chương trình khuyến mãi diễn ra liên tục trong quý IV này.
Ngoài ra, Việt Nam cũng chào đón 12 triệu du khách quốc tế nhờ chính sách mở cửa visa. Điều này đã góp phần quan trọng vào tăng trưởng tiêu dùng nội địa, thể hiện qua việc gấp đôi số lượng giao dịch thanh toán bằng thẻ quốc tế qua Payoo trong quý IV.
Trong 6 tháng cuối năm, lĩnh vực bán lẻ và du lịch đã tăng 10% so với 6 tháng đầu năm, trong khi lĩnh vực F&B đã đạt tăng trưởng 20% so với nửa đầu năm. Tuy nhiên, một số lĩnh vực như ICT vẫn ghi nhận sự suy giảm doanh thu, tạo ra một số thách thức cho nền kinh tế.
Tiêu dùng vẫn là động lực chính cho tăng trưởng kinh tế trong năm 2024. Các công ty fintech kỳ vọng sẽ thấy những dấu hiệu tích cực từ các doanh nghiệp từ quý I năm sau.
