1. Dấu hiệu điển hình của viêm đường hô hấp ở trẻ
Hệ thống đường hô hấp bao gồm nhiều cơ quan, trong đó, đường hô hấp trên bắt đầu từ mũi đến thanh quản là một trong những nơi dễ bị viêm nhất do tiếp xúc trực tiếp với không khí. Ngoài virus và vi khuẩn, việc trẻ bị viêm đường hô hấp còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như: hơi độc, khí lạnh, khí nóng, bụi bẩn,…

Viêm đường hô hấp thường xuyên xảy ra ở trẻ nhỏ
Những bệnh viêm đường hô hấp trên phổ biến bao gồm: viêm họng, viêm mũi, viêm xoang, viêm thanh quản, viêm tai giữa, viêm amidan,… Nếu không điều trị kịp thời, các bệnh này có thể gây ra viêm đường hô hấp dưới nghiêm trọng hơn, ảnh hưởng đến sức khỏe và thậm chí tính mạng của trẻ, đặc biệt là viêm phổi.
Tùy thuộc vào độ tuổi và nguyên nhân gây bệnh, triệu chứng của viêm đường hô hấp ở trẻ có thể khác nhau. Tiến triển của bệnh cũng không giống nhau, cha mẹ cần phân biệt và nhận biết triệu chứng của viêm đường hô hấp ở trẻ để có phương pháp chăm sóc và điều trị phù hợp.
Các dấu hiệu viêm đường hô hấp theo độ tuổi của trẻ
Trẻ sơ sinh không biểu hiện triệu chứng bệnh như trẻ lớn hơn, dấu hiệu khi bị viêm đường hô hấp thường bao gồm sốt nhẹ, sổ mũi, ho, khò khè, từ chối bú, quấy khóc,…
Đối với trẻ lớn hơn, viêm đường hô hấp thường gây ra các triệu chứng như chảy mũi, nghẹt mũi, đau họng, ho, sổ mũi, mệt mỏi, khàn tiếng, chán ăn, sốt nhẹ,…

Sốt thường là dấu hiệu phổ biến của viêm đường hô hấp
Nếu không được điều trị kịp thời, viêm đường hô hấp trên có thể phát triển thành viêm phổi, khiến cho triệu chứng trở nên nặng hơn, thậm chí trẻ không chỉ sốt mà còn có thể giảm nhiệt độ. Khi bị viêm phổi nặng, trẻ có thể bú yếu, da xanh tái, biếng ăn, thở không đều, lõm kẽ liên sườn, cánh mũi phập phồng,… Khi phát hiện các dấu hiệu này, việc đưa trẻ đi khám bác sĩ càng sớm càng tốt.
Các dấu hiệu của viêm đường hô hấp theo mức độ bệnh
Mức độ nhẹ: Mức độ nhẹ thường chỉ gây ra các triệu chứng như sốt nhẹ, ho, sổ mũi không quá nghiêm trọng. Trẻ vẫn có thể ngủ được nhưng cảm thấy khó chịu, cha mẹ nên cho trẻ uống ít nước hấp đường, mật ong để làm dịu.
Mức độ vừa: Ở mức độ này, viêm đường hô hấp gây ra sốt, ho, thở nhanh hơn, cho thấy trẻ đã phát triển thành viêm phế quản hoặc viêm phổi nhẹ. Lúc này, cần điều trị viêm đường hô hấp bằng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ.
Mức độ nặng: Trẻ thể hiện các triệu chứng nghiêm trọng như thở nhanh, sốt cao, ho, co rút ngực, cần chuyển đến cơ sở y tế ngay lập tức để được theo dõi và điều trị kịp thời.
Mức độ rất nặng: Bên cạnh các triệu chứng như thở nhanh, ho, co rút ngực,… trẻ còn có dấu hiệu tái màu da ở lưỡi, môi, mặt, đầu ngón tay chân,… Dấu hiệu này cho thấy viêm đường hô hấp đã tiến triển thành viêm phổi nặng và biến chứng. Trẻ cần được cấp cứu sớm, nếu không sẽ đe dọa tính mạng.
2. Nguyên nhân gây viêm đường hô hấp ở trẻ
Viêm đường hô hấp thường gặp ở trẻ thường là do:
Virus
Có nhiều loại virus như Rhinovirus, Adenovirus, virus cúm, Parainfluenza, virus hô hấp hợp bào RSV,…
Vi khuẩn
Ví dụ như phế cầu khuẩn, liên cầu khuẩn tan máu nhóm A, Haemophilus Influenzae,…
Vi nấm
Có nhiều loại vi nấm như Rhizomucor, Rhizopus, Cunninghamella,…
3. Các yếu tố tăng nguy cơ mắc viêm đường hô hấp
Các yếu tố sau làm tăng khả năng của tác nhân gây bệnh xâm nhập vào cơ thể trẻ và làm cho hệ miễn dịch trở nên yếu hơn trong việc chống lại chúng:
Môi trường sống
Nếu thường xuyên ở trong phòng máy lạnh với nhiệt độ thấp, không khí ẩm thấp, không gian chật chội, tiếp xúc với khói thuốc lá, khói bếp, khói than, và vệ sinh kém, trẻ có nguy cơ cao hơn mắc viêm đường hô hấp.
Đặc biệt vào thời tiết lạnh, đặc biệt là khi chuyển mùa từ đông sang xuân, nếu trẻ không được ấm áp đủ, tắm nước lạnh, và lau khô cơ thể, nguy cơ mắc viêm đường hô hấp sẽ rất cao.

Vì sức đề kháng của trẻ nhỏ yếu, nguy cơ mắc viêm đường hô hấp cao hơn
Sức đề kháng của cơ thể
Nguyên nhân khiến trẻ càng nhỏ tuổi thì nguy cơ mắc viêm đường hô hấp càng tăng, đặc biệt là ở trẻ dưới 1 tuổi do sức đề kháng cơ thể còn non nớt. Ngoài việc nguy cơ mắc bệnh cao, viêm đường hô hấp ở trẻ nhỏ còn có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng do sức đề kháng kém, vì vậy cha mẹ cần chú ý đặc biệt và quan sát các dấu hiệu ở trẻ.
4. Làm thế nào để phòng ngừa viêm đường hô hấp ở trẻ?
Để tránh việc trẻ bị viêm đường hô hấp trong những thời điểm chuyển mùa, đặc biệt là khi trẻ yếu sức, cha mẹ cần lưu ý thực hiện những biện pháp sau:
4.1. Tiêm phòng đầy đủ
Hãy nhớ ghi lịch tiêm phòng cho trẻ bao gồm các loại vắc xin phòng bệnh truyền nhiễm phổ biến và vắc xin phòng cúm hàng năm. Đây là biện pháp tạo miễn dịch phòng ngừa hiệu quả, giúp cơ thể phản ứng nhanh chóng hơn khi tiếp xúc với tác nhân gây bệnh.
4.2. Sức khỏe và dinh dưỡng
Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường sức khỏe và sức đề kháng ở trẻ em. Cha mẹ cần chú ý đảm bảo cung cấp đủ dinh dưỡng cho bé bằng cách cho bé bú đủ số bữa trong ngày. Đối với trẻ lớn hơn, việc bổ sung chất dinh dưỡng cần được chú trọng, đặc biệt là tăng cường sử dụng vitamin A và DHA.
4.3. Chăm sóc vệ sinh mũi
Hãy thực hiện vệ sinh mũi cho trẻ hàng ngày bằng nước muối sinh lý nhẹ nhàng, tránh sử dụng các loại thuốc hoặc chất tẩy rửa dành cho người lớn. Điều này giúp làm thông thoáng đường hô hấp của trẻ, đồng thời giúp tiêu diệt vi khuẩn, ngăn ngừa bệnh tốt hơn.

Vệ sinh mũi hàng ngày giúp phòng tránh viêm đường hô hấp
4.4. Sắp xếp không gian sống
Môi trường sống của trẻ cần được giữ gọn gàng và sạch sẽ. Lưu ý duy trì nhiệt độ phòng khoảng 25 - 26 độ C, tắt máy lạnh trước khi trẻ rời khỏi phòng 30 phút để tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột.
Khi trẻ có các triệu chứng của viêm đường hô hấp, cha mẹ cần chú ý quan sát và chăm sóc, điều trị kịp thời. Bệnh viêm đường hô hấp có thể được điều trị hiệu quả và đỡ nghiêm trọng nếu tăng cường hệ miễn dịch đúng cách cho trẻ.
