Thiếu máu thiếu sắt ở trẻ em thường thuộc nhóm bệnh thiếu máu dinh dưỡng phổ biến, đặc biệt là ở các quốc gia đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Tuy đã giảm nhưng tỷ lệ mắc bệnh này ở trẻ em vẫn khá cao. Bài viết sẽ giúp bạn hiểu và nhận biết sớm về tình trạng thiếu máu thiếu sắt để có kế hoạch điều trị kịp thời.

Sắt là chất dinh dưỡng quan trọng giúp phát triển cơ thể và trí não. Trong giai đoạn thai kỳ, bổ sung sắt và acid folic hỗ trợ thai nhi khỏe mạnh. Tình trạng thiếu máu thiếu sắt ở trẻ em vẫn cao, đặc biệt là dưới 5 tuổi. Sắt tham gia tạo huyết sắc tố hemoglobin, chuyển oxy và bảo vệ cơ thể khỏi nhiễm trùng. Đảm bảo cung cấp đủ sắt là quan trọng, đặc biệt là trong giai đoạn mang thai, để tránh tình trạng thiếu máu ảnh hưởng đến thai nhi.

Nguồn sữa mẹ là nguồn sắt duy nhất cho trẻ mới sinh, nhưng hàm lượng sắt trong sữa mẹ thấp. Trẻ cần đủ sắt để tạo hồng cầu và hỗ trợ tăng trưởng. Sắt từ thực phẩm động vật hấp thụ tốt hơn sắt từ thực phẩm thực vật. Bổ sung sắt kèm vitamin C giúp tối đa hóa hấp thụ sắt. Đảm bảo đủ sắt từ thức ăn và giữ gìn sức khỏe cần thiết cho sự phát triển của trẻ.

Dấu hiệu của trẻ thiếu máu thiếu sắt thường hiện rõ qua da xanh xao, khuôn mặt trẻ mệt mỏi và yếu đuối. Trong giai đoạn đầu, dấu hiệu có thể xuất hiện chậm rãi, nhưng so sánh với trẻ cùng tuổi giúp phụ huynh dễ nhận biết. Sự chậm trễ trong các hoạt động như ngồi, đi có thể là dấu hiệu, cùng với sự chán ăn, khó ngủ, và vấn đề về tóc.

Nếu phát hiện dấu hiệu này, phụ huynh cần đưa trẻ đi khám sớm để có phương án điều trị và ngăn chặn tình trạng trở nên nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe và phát triển của trẻ.

Trẻ thiếu máu thiếu sắt có thể đối mặt với nguy cơ cao trong các trường hợp như:

• Trẻ sinh non và có cân nặng sơ sinh thấp. Trong trường hợp này, nguồn cung sắt trong cơ thể có thể đã cạn kiệt trước thời kỳ cần thiết, làm tăng nguy cơ thiếu sắt.
• Sử dụng sữa bò mà không bổ sung đủ sắt có thể làm giảm khả năng hấp thụ sắt, đặc biệt là đối với trẻ sinh non hoặc có vấn đề về cân nặng.
• Chế độ ăn nghèo sắt hoặc thói quen ăn uống không lành mạnh cũng có thể gây thiếu sắt ở trẻ.
• Nhu cầu sắt tăng cao trong giai đoạn tăng trưởng có thể làm tăng nguy cơ thiếu sắt.
• Những vấn đề về hệ tiêu hóa, như phẫu thuật dạ dày ruột, cũng có thể làm giảm khả năng hấp thụ sắt.
• Mất máu do tai nạn hoặc chảy máu đường tiêu hoá cũng có thể gây thiếu máu thiếu sắt nếu không được điều trị kịp thời.

Trong mọi tình huống, thiếu sắt ở trẻ có thể được điều trị bằng cách bổ sung sắt qua chế độ ăn hoặc theo chỉ định của bác sĩ.

Bổ sung sắt từ thực phẩm hàng ngày có thể giúp đảm bảo nhu cầu sắt của trẻ. Đồng thời, việc dự trữ sắt trong cơ thể cần được duy trì ít nhất 6 tháng.

Khi bổ sung sắt, cha mẹ cần chú ý: sử dụng chất bổ sung sắt khi dạ dày trống rỗng để tối ưu hóa hấp thụ, tránh kết hợp với sữa có thể làm giảm hiệu quả hấp thụ, hoặc kết hợp với thực phẩm giàu vitamin C để tăng cường hấp thụ sắt.

Để ngăn chặn thiếu sắt ở trẻ, bà mẹ có thể cho trẻ bú sữa mẹ hoặc sữa công thức bổ sung sắt. Sữa mẹ là nguồn sắt dễ hấp thụ cho trẻ dưới 1 tuổi, vì vậy nên tiếp tục cho trẻ bú sữa mẹ ít nhất 18 tháng. Ngoài ra, bà mẹ có thể thay đổi chế độ ăn để cung cấp đủ sắt cho trẻ. Trong trường hợp cần bổ sung viên sắt theo đơn của bác sĩ, bà mẹ cần tuân thủ chỉ dẫn và đưa trẻ khám định kỳ để theo dõi tình hình sức khỏe của trẻ.