Chia sẻ từ chuyên gia Bác sĩ Chung Thị Mộng Thuý - Chuyên gia Nhi - Sơ sinh - Khoa Nhi - Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Mytour Central Park

Trẻ sơ sinh dễ mắc bệnh viêm đường hô hấp trên, đặc biệt là khi chuyển mùa, thời tiết se lạnh hoặc khi trẻ tiếp xúc với môi trường ô nhiễm. Khi trẻ sơ sinh mắc bệnh, nó thường gây ra nhiều vấn đề hơn so với trẻ lớn. Do đó, cha mẹ cần lưu ý các dấu hiệu của bệnh để phát hiện và can thiệp kịp thời, giảm thiểu biến chứng và chăm sóc trẻ sơ sinh mắc viêm đường hô hấp.

Hệ thống hô hấp của cơ thể bắt đầu từ mũi và kết thúc ở phế nang trong phổi. Đường hô hấp trên bao gồm mũi, hầu, họng, xoang và thanh quản. Nhiệm vụ của hệ thống này là lấy không khí từ bên ngoài, làm ẩm, sưởi ấm và lọc không khí trước khi đưa vào phổi. Viêm đường hô hấp trên có thể bao gồm các bệnh như viêm mũi, viêm họng, viêm amidan, viêm thanh quản, viêm phế quản...

Thực tế, trẻ khỏe mạnh hoàn toàn có thể mắc viêm đường hô hấp trên ở bất kỳ độ tuổi hoặc bất kỳ thời điểm nào trong năm. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng hầu hết trẻ sẽ trải qua ít nhất 7 cảm lạnh trước khi tròn một tuổi. Trẻ ở các lớp trông giữ, trường học hoặc tiếp xúc với trẻ khác có nguy cơ cao hơn bị nhiễm viêm đường hô hấp trên.

Trẻ sơ sinh có hệ miễn dịch yếu, đặc biệt là trẻ sinh non hoặc không được bú mẹ có thể dễ dàng nhiễm virus gây bệnh hô hấp. Điều này thường xuyên xảy ra nếu mẹ bị bệnh ung thư và đang điều trị hóa chất hoặc mẹ có các vấn đề sức khỏe đặc biệt khác.

Đối mặt với viêm đường hô hấp trên, trẻ sơ sinh thường bộc lộ các dấu hiệu như sổ mũi, hắt hơi, ngạt mũi, sốt nhẹ, ho ít và nôn nhẹ, khò khè. Bệnh thường bắt đầu nhẹ, nhưng có thể trở nên nặng nề, gây ra viêm đường hô hấp dưới. Nếu không kiểm soát được, những vấn đề nghiêm trọng như viêm tiểu phế quản, viêm phế quản, viêm phổi có thể xuất hiện, đe dọa tính mạng của trẻ.

Triệu chứng viêm đường hô hấp trên ở trẻ sơ sinh thường bắt đầu với sổ mũi nước trong suốt, sau đó có thể chuyển thành mũi đục, đặc và thậm chí có màu vàng, xanh. Việc bị nhiễm khuẩn có thể làm tăng nguy cơ và đòi hỏi sự can thiệp y tế sớm để ngăn chặn những biến chứng nặng nề.

Ngoài ra, triệu chứng viêm đường hô hấp trên ở trẻ sơ sinh có thể bao gồm:

● Quấy khóc

● Sốt

● Ho, đặc biệt là vào ban đêm, có thể đi kèm với đờm

● Hắt hơi

● Bú kém hoặc từ chối bú

● Khó thở, thở nhanh

● Thở khò khè

● Khó ngủ

● Lừ đừ

● Đỏ mắt, chảy nước mắt nhiều

Trong không khí, có hơn 200 loại virus đang lưu hành, là nguyên nhân chính gây viêm đường hô hấp trên trẻ sơ sinh. Đa số siêu vi này thường hoạt động mạnh vào mùa thu - đông, và sau khi trẻ nhiễm bệnh, cơ thể sẽ phản ứng bằng cách tạo ra miễn dịch thụ động, giúp trẻ phòng tránh bệnh trong tương lai.

Các tác nhân gây bệnh này có thể tồn tại trong môi trường và dễ lây truyền qua đường hô hấp, dịch tiết từ người này sang người khác. Ngay cả khi người nhiễm bệnh không có triệu chứng, giọt nước bắn khi họ hoặc hắt hơi đều có thể chứa virus và lây cho người khác. Đặc biệt, virus cũng có thể tồn tại trên các bề mặt như bàn, cửa, sàn nhà, đồ chơi, nơi mà trẻ có thể tiếp xúc. Nói cách khác, nếu cha mẹ hay người chăm sóc trẻ đang mắc bệnh hoặc chăm sóc trẻ mà không rửa tay sạch, có thể làm trẻ nhiễm bệnh.

Trong sữa mẹ, có nhiều kháng thể IgG, enzyme và dưỡng chất khác giúp tăng cường khả năng miễn dịch cho trẻ, giúp trẻ chống lại các tác nhân gây bệnh như siêu vi và vi trùng.

Đối mặt với viêm đường hô hấp trên do virus, quan trọng nhất là giảm thiểu triệu chứng để trẻ cảm thấy thoải mái hơn, và giúp trẻ hồi phục nhanh chóng. Dưới đây là một số hướng dẫn về những điều cha mẹ và người chăm sóc nên và không nên thực hiện:

4.1 Những điều nên thực hiện

● Rửa tay thường xuyên và đúng cách, sử dụng dung dịch sát khuẩn nhanh hoặc xà phòng dưới vòi nước chảy ít nhất 20 giây khi chăm sóc và sau khi tiếp xúc với trẻ để ngăn chặn lây nhiễm viêm đường hô hấp trên sang trẻ khác.

● Nâng đầu trẻ khi nằm để giúp trẻ thở dễ dàng hơn. Bạn có thể sử dụng gối mềm đặt dưới đầu và lót đệm mỏng dọc theo lưng trẻ.

● Đảm bảo trẻ đủ nước và dinh dưỡng. Đảm bảo trẻ uống đủ sữa trong ngày và tăng cường 10-20% nếu trẻ có sốt, khó chịu, hoặc từ chối bú.

● Giữ mũi họng thoáng đãng. Hút nhầy trong mũi và họng của trẻ bằng các dụng cụ chuyên dụng dành cho sơ sinh. Có thể sử dụng nước muối sinh lý để làm mỏng nhầy và làm dễ dàng quá trình hút nhầy.

● Giữ ẩm cho không khí bằng máy tạo độ ẩm, giảm kích thích cho niêm mạc hô hấp và giảm sưng. Đảm bảo nhiệt độ phòng ở mức 26-28 độ C.

● Mặc trẻ mặc áo mỏng khi trẻ có sốt. Để giảm sốt, có thể sử dụng acetaminophen với liều lượng phù hợp theo cân nặng của trẻ. Nếu trẻ khó chịu hoặc buồn nôn, viên acetaminophen hậu môn có thể là lựa chọn. Cùng với đó, đảm bảo trẻ uống đủ nước (nước đun sôi, sữa mẹ...) để giúp hạ sốt hiệu quả hơn.

4.2 Cần tránh những hành động sau

● Tự y áp dụng kháng sinh cho trẻ mà không có sự hướng dẫn của bác sĩ. Vì kháng sinh không có tác dụng đối với virus, chúng không được sử dụng để điều trị viêm đường hô hấp trên mà không có bằng chứng về nhiễm khuẩn. Thậm chí, việc sử dụng kháng sinh một cách không kiểm soát có thể làm tăng khả năng resistance sau này.

● Không nên tự y áp dụng liều lượng hạ sốt lớn cho trẻ mà không được hướng dẫn của bác sĩ. Aspirin không được sử dụng để hạ sốt cho trẻ nhỏ mà không có sự chỉ định của bác sĩ.

● Không nên dùng thuốc chống ho và cảm lạnh cho trẻ dưới 2 tuổi.

● Tránh cho trẻ nằm sấp khi ngủ, vì tư thế này có thể tăng nguy cơ tắc nghẽn đường thở và dẫn đến ngưng thở trong khi ngủ khi trẻ đang mắc viêm đường hô hấp.

Để tổng kết, viêm đường hô hấp trên do virus là phổ biến ở trẻ sơ sinh. Ngay cả trẻ được nuôi bằng sữa mẹ hoàn toàn cũng có khả năng mắc bệnh, mặc dù tỷ lệ nhiễm thấp hơn so với trẻ bú sữa công thức, do họ có hệ miễn dịch mạnh mẽ hơn. Để ngăn chặn việc viêm đường hô hấp trên phức tạp, cha mẹ cần chăm sóc trẻ đúng cách và theo dõi kỹ các dấu hiệu viêm đường hô hấp trên để đưa trẻ đến bác sĩ và can thiệp kịp thời.

Cha mẹ cũng có thể thêm vào chế độ ăn hàng ngày những thực phẩm hỗ trợ có chứa lysine, khoáng chất như kẽm, crom, selen, vitamin nhóm B,... để đảm bảo nhu cầu dinh dưỡng và hỗ trợ hệ miễn dịch, giảm rủi ro mắc các bệnh viêm đường hô hấp trên, viêm phế quản, cảm lạnh,...

Lysine đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của trẻ, thúc đẩy quá trình tiêu hóa, tăng cường sức đề kháng và giảm triệu chứng ho, đờm.

Đọc thêm:

Vì sao cần bổ sung Lysine cho bé?

Đừng quên truy cập website Mytour.com để cập nhật thông tin hữu ích cho việc chăm sóc bé và gia đình!