Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ CKI Nguyễn Thị Mỹ Linh - Khoa Nhi - Sơ sinh - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Mytour Đà Nẵng. Bác có 12 năm kinh nghiệm trong chẩn đoán và điều trị các bệnh lý Nhi, đặc biệt là hồi sức sơ sinh và điều trị sơ sinh bệnh lý. Ngoài ra, bác sĩ có thế mạnh trong trong lĩnh vực tư vấn nuôi con bằng sữa mẹ cũng như khám, tư vấn và can thiệp dinh dưỡng ở trẻ em.

Trẻ nhỏ sức đề kháng còn yếu nên dễ bị các bệnh viêm đường hô hấp trên do tác động bên ngoài như thay đổi thời tiết, môi trường sống ô nhiễm,... Khi bị bệnh, trẻ thường có biểu hiện sốt nhẹ, ho, chảy nước mũi, quấy khóc và bỏ bú. Các bậc phụ huynh cần theo dõi nhằm phát hiện và đưa trẻ đến các cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời đề phòng các biến chứng xảy ra.

Đường hô hấp trên là cơ quan ngoài cùng tiếp xúc với không khí. Chính vì vậy đây là bộ phận dễ chịu sự ảnh hưởng từ mọi điều kiện bất lợi từ môi trường bên ngoài như bụi, lạnh, nóng, hơi độc, các loại virus, vi khuẩn, nấm mốc...

Đường hô hấp trên được tính từ mũi đến thanh quản bao gồm mũi, họng và thanh quản. Khi tác nhân gây bệnh xâm nhập vào sẽ làm xuất hiện các triệu chứng của cảm, nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến các bệnh viêm mũi, viêm họng, viêm VA, viêm amidan, viêm thanh quản, viêm xoang, viêm tai giữa... Các bệnh này gọi chung là viêm đường hô hấp trên.

Bệnh viêm đường hô hấp trên ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ thường gặp, dễ điều trị nhưng lại hay tái phát với các triệu chứng sau:

• Đối với trẻ sơ sinh: Sốt nhẹ (khoảng 38,50C), ho, chảy mũi hoặc không chảy mũi, khò khè, quấy khóc, bỏ bú...
• Đối với trẻ lớn: Chảy mũi hoặc nghẹt mũi, sổ mũi, ho, đau họng, khàn tiếng, sốt nhẹ, mệt mỏi, chán ăn...

Các triệu chứng nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến viêm phổi. Triệu chứng của viêm phổi ở trẻ sơ sinh cũng rất sơ sài, có trẻ sốt mà cũng có trẻ không sốt, thậm chí thân nhiệt lại hạ nên nhiều bậc cha mẹ chủ quan, khi đến khám thì con đã bị viêm phổi. Khi thấy các dấu hiệu trẻ biếng ăn, bú yếu, quấy khóc, da xanh, thở không đều, cánh mũi phập phồng, lõm kẽ liên sườn...thì bệnh đã chuyển nặng.

Tùy vào mức độ bệnh nặng hay nhẹ mà phương pháp chăm sóc và điều trị là khác nhau:

• Mức độ nhẹ: Cho bé nhấp ít mật ong (cứ 6 giờ / lần, mỗi lần nửa thìa cà phê) hoặc nhấp nước quất hấp đường kính (lấy quả quất vắt bỏ bớt nước, đem hấp cách thủy với đường kính trong 20 phút, chắt lấy nước, thỉnh thoảng cho bé nhấp miệng).

Mức độ vừa: Bé đến trạm y tế khám bệnh và dùng thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ.

• Mức độ nặng: Bé đến tại trạm y tế để được theo dõi và kịp thời xử trí khi cần.
• Mức độ rất nặng: Bé đưa đến bệnh viện ngay để được hồi sức cấp cứu.

Nguyên nhân gây bệnh viêm đường hô hấp là do các loại virus và vi khuẩn:

• Virus: Rhino, Corona, virus cúm Parainfluenza, Adeno, virus hô hấp hợp bào RSV...
• Vi khuẩn: Liên cầu khuẩn tan máu nhóm A, phế cầu khuẩn, Haemophilus Influenzae, ....
• Vi nấm: Rhizopus, Rhizomucor, Cunninghamella

Các yếu tố làm tăng nguy cơ bị các bệnh đường hô hấp trên, tức là làm tăng cơ hội cho vi khuẩn, virus, nấm xâm nhập vào cơ thể bao gồm:

• Tình trạng bệnh tật: Trẻ sinh non hoặc sinh mổ, còi xương, suy dinh dưỡng, thiếu vitamin A, trẻ bị suy giảm miễn dịch do mắc bệnh HIV, điều trị corticoid kéo dài...
• Sức đề kháng của cơ thể: Bé ở độ tuổi càng nhỏ càng dễ mắc bệnh, nhất là dưới 1 tuổi. Đặc biệt là trong 2 tháng đầu sau sinh.
• Môi trường sống: Điều kiện nhà ở chật hẹp, ẩm thấp, tiếp xúc với khói (bếp, thuốc lá, than tổ ong), vệ sinh kém. Bé nằm ở phòng máy lạnh có nhiệt độ thấp dễ bị khô mũi và cổ họng dẫn đến tình trạng viêm. Bệnh thường xuất hiện theo mùa thời tiết lạnh, đặc biệt là lúc chuyển mùa đông – xuân nên việc không mặc đủ ấm, tắm nước lạnh, không lau khô cơ thể đều làm tăng nguy cơ bị bệnh.

Phụ huynh cần thực hiện các biện pháp hỗ trợ sau đây để giúp bé nhanh chóng hồi phục và ngăn ngừa nguy cơ tái phát:

• Sắp xếp phòng ở: Phòng của bé cần được dọn dẹp sạch sẽ và gọn gàng. Điều chỉnh ở nhiệt độ khoảng 25 - 26 độ C và nhớ tắt máy lạnh trước khi bé rời khỏi phòng 30 phút để cơ thể bé không bị chênh lệch nhiệt độ quá đột ngột nhé. Có một cách để kiểm tra nhiệt độ phòng đã phù hợp với bé chưa đó là sờ sau gáy và lưng bé. Nếu bé không toát mồ hôi và ngủ ngon thì nhiệt độ phòng phù hợp.
• Dinh dưỡng: Cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cho trẻ bằng cách cho bé bú đủ bữa trong ngày, bổ sung các thực phẩm giúp tăng cường vitamin, DHA, dễ tiêu hóa. Nếu bé đã bước vào giai đoạn ăn dặm, cân đối thực đơn để đảm bảo đầy đủ chất dinh dưỡng.

• Chăm sóc mũi: Mẹ nên làm sạch mũi để giúp bé thở thoải mái bằng sản phẩm từ nước biển sâu. Không nên sử dụng nước ép tỏi, hành vì có thể làm tổn thương niêm mạc mũi, làm trầm trọng bệnh viêm đường hô hấp.

Để ngăn chặn các bệnh lý viêm đường hô hấp ở trẻ, cha mẹ hãy tập trung vào chế độ dinh dưỡng tăng cường sức đề kháng. Bổ sung thêm thực phẩm hỗ trợ như kẽm, crom, selen, vitamin B giúp hỗ trợ hệ miễn dịch, tăng cường đề kháng để trẻ khỏe mạnh và ít gặp vấn đề tiêu hóa.

Thông tin thêm:

Lợi ích của Lysine cho sức khỏe của bé

Kẽm - Người hướng dẫn bổ sung kẽm đúng cách

Đừng quên thăm Mytour.com để cập nhật thông tin hữu ích về chăm sóc sức khỏe cho bé và gia đình.