Thị trường chứng khoán thường có những biến động phức tạp và khó lường. Điều này đòi hỏi nhà đầu tư phải có kiến thức đầy đủ cũng như phương pháp phù hợp để đạt hiệu quả cao. Các chỉ số chứng khoán là công cụ không thể thiếu giúp nhận biết những dấu hiệu quan trọng trong lĩnh vực chứng khoán và đầu tư tài chính. Phương pháp đầu tư chứng khoán theo chỉ số là hiệu quả và được nhiều người áp dụng. Hy vọng bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu về đầu tư chứng khoán theo chỉ số và các chỉ số cơ bản mà nhà đầu tư cần biết để đầu tư hiệu quả.

Đầu tư theo chỉ số là gì?
Phương pháp đầu tư theo chỉ số là một trong những chiến lược đầu tư thụ động nhằm đạt được lợi nhuận tương tự như chỉ số trên thị trường chung.
Nhà đầu tư áp dụng phương pháp đầu tư theo chỉ số để tái tạo hiệu suất của một chỉ số cụ thể (thường là theo chỉ số cổ phiếu hoặc chỉ số trái phiếu), thông qua việc mua những quỹ ETF phản ánh chặt chẽ chỉ số cơ sở.
Đầu tư theo chỉ số mang lại nhiều lợi ích cho nhà đầu tư. Ví dụ, dựa trên các nghiên cứu quá khứ, phương pháp này thường có hiệu quả cao hơn so với đầu tư chủ động trong thời gian dài.
Ngoài ra, đầu tư chứng khoán theo chỉ số cũng là một cách tiếp cận giúp giảm thiểu rủi ro khi đầu tư vào cổ phiếu.
Một số chỉ số chứng khoán cơ bản mà nhà đầu tư cần biết
Đầu tiên, chúng tôi sẽ giới thiệu với nhà đầu tư một số chỉ số cơ bản thường được sử dụng để phân tích tình hình kinh doanh của các doanh nghiệp.
Chỉ số EPS – Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu
Chỉ số EPS (Earning Per Share) là lợi nhuận mà nhà đầu tư có thể thu được từ mỗi cổ phiếu. Đây là chỉ số phản ánh khả năng sinh lời của doanh nghiệp, dựa trên lợi nhuận được phân phối cho mỗi cổ phiếu đang lưu hành. EPS cao cho thấy công ty có khả năng kinh doanh sinh lời mạnh mẽ.
Công thức tính chỉ số EPS:
EPS = (Lợi nhuận sau thuế – Cổ tức ưu đãi) / Số lượng cổ phiếu thường đang lưu hành
Ngoài ra, chỉ số EPS là một tiêu chí quan trọng giúp nhà đầu tư đánh giá và lựa chọn cổ phiếu phù hợp. Đồng thời, nó cũng là một yếu tố để tính toán chỉ số P/E và giá trị cổ phiếu.
Chỉ số P/B – Tỷ lệ giá thị trường so với giá trị sổ sách
Chỉ số P/B (hay tỷ lệ giá thị trường so với giá trị sổ sách) là chỉ số so sánh giá trị hiện tại của cổ phiếu với giá trị ghi nhận trong sổ sách của nó. Nếu giá thị trường cao hơn giá trị sổ sách, đó có thể cho thấy công ty đang có lợi nhuận tài sản cao.
Chỉ số này giúp nhà đầu tư tìm ra những cổ phiếu được định giá thấp và bị thị trường bỏ qua. Chỉ số P/E thường hiệu quả khi xem xét các công ty có vốn hóa lớn hoặc các công ty tài chính với tài sản quan trọng.
Công thức tính chỉ số P/B:
P/B = Giá thị trường cổ phiếu / (Tổng giá trị tài sản – Giá trị tài sản vô hình – Nợ)
Chỉ số ROE & ROA - Tỷ lệ lợi nhuận ròng

Minh hoạ ROE trong 9T/2021 của top 6 công ty chứng khoán
Đầu tiên là ROE (Return on Common Equity): Đây là tỷ số lợi nhuận ròng dựa trên vốn chủ sở hữu. Chỉ số này cho biết khả năng sinh lời trên mỗi đơn vị vốn của cổ đông thường. Nhà đầu tư thường dùng để so sánh các cổ phiếu trong cùng ngành và quyết định mua cổ phiếu của công ty nào.
Công thức tính chỉ số ROE:
ROE = Lợi nhuận sau thuế cho cổ đông thường / Vốn cổ phiếu thường
ROA (Return on Total Assets): Đây là tỷ số lợi nhuận ròng dựa trên tổng tài sản. Chỉ số này thể hiện khả năng sinh lời dựa trên mỗi đơn vị tài sản của doanh nghiệp. Tài sản của doanh nghiệp được hình thành từ vốn chủ sở hữu và vốn vay. Nếu chỉ số ROA cao, tức là công ty đang có lợi nhuận cao với mức đầu tư ít.
Công thức tính chỉ số ROA:
ROA = Lợi nhuận sau thuế cho cổ đông thường / Tổng tài sản

Xem thêm các chỉ số cơ bản hàng đầu trong chứng khoán
Chỉ số P/E – Tỷ lệ giá trị thị trường trên lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu
Chỉ số P/E (Price to Earning ratio) được sử dụng để đánh giá mối quan hệ giữa giá cổ phiếu trên thị trường (Price) và lợi nhuận thu được trên mỗi cổ phiếu (EPS). Nó cho biết bạn cần bỏ ra bao nhiêu vốn để có thể thu được một đơn vị lợi nhuận từ cổ phiếu. Chỉ số P/E thấp cho thấy cổ phiếu có thể đang được định giá rẻ và ngược lại.
Công thức tính chỉ số P/E:
P/E = Thị giá cổ phiếu (Price) / Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS)
Chỉ số P/E giúp nhà đầu tư dễ dàng hơn trong việc định giá cổ phiếu. Tuy nhiên, không nên quyết định mua cổ phiếu chỉ dựa vào chỉ số P/E vì đây là chỉ số chỉ mang tính chất tham khảo. Thực tế có nhiều yếu tố có thể làm thay đổi P/E như thu nhập đột ngột của công ty, bán tài sản hoặc các cổ đông bán cổ phiếu để chốt lời.
Chỉ số Beta hay (hệ số Beta)
Hệ số Beta được sử dụng để đo lường mức độ biến động giá và rủi ro của cổ phiếu so với thị trường. Nếu Beta lớn hơn 1, cổ phiếu có rủi ro cao hơn thị trường, và ngược lại. Nhà đầu tư có thể chấp nhận mua cổ phiếu có Beta cao để đạt lợi nhuận cao hơn trong tương lai khi thị trường tăng.
Các chỉ số chứng khoán quan trọng khác
Khi đánh giá một cổ phiếu, nhà đầu tư không nên chỉ dựa vào 5 chỉ số trên mà còn cần xem xét đến một số chỉ số chứng khoán quan trọng khác như:
- Hệ số thanh khoản: Đánh giá khả năng thanh toán nợ ngắn hạn của công ty.
- Chỉ số nợ D/E: Phản ánh tỷ lệ tài sản được tài trợ bởi nợ so với vốn chủ sở hữu.
- Cổ tức: Phần lợi nhuận doanh nghiệp chi trả cho cổ đông, bao gồm tiền mặt và cổ phiếu.
- Đáy cổ phiếu: Xác định cổ phiếu có mức giảm cao nhất hoặc tăng cùng thị trường trong những giai đoạn nhất định.
Tìm hiểu chi tiết về phương pháp đầu tư theo chỉ số
Đầu tư theo chỉ số là một chiến lược hiệu quả giúp kiểm soát rủi ro và mang lại lợi nhuận bền vững cho nhà đầu tư.
Những nhà đầu tư lựa chọn chiến lược này thường không ưu tiên phương pháp đầu tư chủ động vì trên lý thuyết tài chính hiện đại, việc vượt qua thị trường là không khả thi khi tính cả phí giao dịch và thuế. Vì vậy, đầu tư chứng khoán theo chỉ số là chiến lược thụ động, và các quỹ chỉ số thường có chi phí quản lý và chi phí giao dịch thấp hơn so với các quỹ đầu tư chủ động.
Phương pháp đầu tư này đơn giản là mô phỏng theo xu hướng thị trường chung và không cần phải có người quản lý danh mục, điều này giúp giữ mức phí vận hành ổn định. Các quỹ chỉ số cũng có lợi thế về mặt thuế do ít giao dịch hơn so với các quỹ đầu tư chủ động.
Quan trọng hơn, đầu tư chứng khoán theo chỉ số là một phương pháp hiệu quả giúp đa dạng hóa và giảm thiểu rủi ro. Các quỹ chỉ số sẽ đầu tư vào một rổ lớn tài sản, không tập trung vào một số ít khoản đầu tư, từ đó giúp giảm thiểu rủi ro từ một công ty hay một ngành nhất định mà không làm giảm lợi nhuận kỳ vọng.

Tóm lại, trước khi lựa chọn bất kỳ cổ phiếu nào, nhà đầu tư cần đánh giá kỹ các chỉ số chứng khoán để giảm thiểu rủi ro và tối đa hóa lợi nhuận. Với những nhà đầu tư mới, phương pháp đầu tư chứng khoán theo chỉ số có thể là sự lựa chọn hợp lý để tiếp cận thị trường chứng khoán. Chúc các bạn thành công!
