Buzz
(Mytour) Để tâm hồn thanh tịnh, giảm bớt phiền não và đau khổ, chúng ta nên tu tập, nuôi dưỡng và phát triển những điều lành trong cuộc sống này. Người xưa dạy rằng, có 4 quý tướng cần tu – 3 ác đức cần gạt bỏ sớm để sống an lành, đồng thời tích lũy phước lành cho bản thân và mọi người xung quanh.
- Nhất cận thị - nhị cận giang - tam cận lộ: Đừng bỏ qua kinh nghiệm mua đất đời của những người tiền nhiệm
- Cổ nhân dạy: Khi gặp khó khăn, khi tiền bạc cạn kiệt đừng nên dại mà chú ý vào 3 việc, đây là những người sau!
- Cổ nhân dạy: 3 điều không thể so sánh, 3 lời không thể nói, 3 việc không thể quên
Chúng ta sống trong xã hội ồn ào này, dù cuộc sống có ra sao đi nữa, điều quan trọng là hãy học cách tu dưỡng cho bản thân những phẩm chất tốt đẹp, không ngừng nâng cao phẩm chất con người, tinh thần và sự hiểu biết về cuộc sống.
Vì vậy, cổ nhân luôn coi trọng việc tu dưỡng, cho rằng chỉ khi đã có tu dưỡng thì mới có thể kiểm soát được bản thân và đưa ra những quyết định sáng suốt trong mọi tình huống, bất cứ lúc nào. Khi phẩm chất của bạn được đánh giá cao, người khác sẽ muốn gần gũi với bạn hơn, các mối quan hệ cũng sẽ được cải thiện và nâng cao, cuộc sống trở nên nhẹ nhàng và thoải mái hơn rất nhiều.
I. Con người có 4 quý tướng - Phải tập trung tu dưỡng
“Trung thực và nghiêm chỉnh là quý tướng.
Khiêm nhượng và khoan dung là quý tướng.
Có phương pháp trong công việc là phú tướng.
Tâm hồn nhân hậu có tư tưởng thiện lương là phú tướng”.
Đây là bốn câu tóm tắt về 4 vị tướng cần tu của cuộc đời đã được danh nhân, chiến lược gia Tăng Quốc Phiên ghi lại trong nhật ký của mình một ngày trong tháng 3 năm Hàm Phong thứ 8 (năm 1858).
Từ góc nhìn về con người và hành động của mình, Tăng Quốc Phiên đã nêu ra 2 đặc điểm quan trọng tạo nên vị tướng và 2 đặc điểm tạo nên phú tướng (sự giàu có) của một người.
1. Quý tướng thứ nhất: Trung thực và nghiêm chỉnh
Điều đầu tiên trong số 4 vị tướng cần tu mà Tăng Quốc Phiên đề cập đến chính là trung thực và nghiêm chỉnh của một người. Có thể nói, tâm điểm của 4 từ này chính là “nghiêm”.
Một người chỉ khi có thể làm được “nghiêm”, mới thực sự có thể trung thực và lịch sự, tạo nên phong thái cao quý, thanh lịch, cũng như gây dựng niềm tin và sự tôn trọng từ người khác khi giao tiếp cùng.
“Kinh dịch” nói rằng: Người quân tử có đức hậu để nâng đỡ mọi vật. Trong khi đó, 'Đạo đức kinh' cho biết: Đại trượng phu xử đoan trang, không mê hoặc bạc bẽo.
Theo 'Luận ngữ' của Khổng Tử: Quân tử thiếu đoan chính không có uy nghiêm; hành vi không được củng cố. Người không trang nghiêm là phù phiếm, thiếu sự uy tín và cẩn thận.
Vậy tại sao đoan chính và trang nghiêm lại được coi là quý tướng?
Những người đoan chính luôn tỏ ra uy nghiêm; họ không tự mãn và luôn suy nghĩ sâu sắc. Họ không bỏ qua chi tiết trong giải quyết vấn đề, luôn cẩn thận trong lời nói và không lời lẽ thô tục trong giao tiếp.
Những người có trang nghiêm tự nhiên thu hút sự nể trọng từ người khác. Họ gặp ít rắc rối hơn vì ít khi phạm phải sai lầm.
Thực tế đoan chính và trang nghiêm không phải là tự giả vờ, mà đó là kết quả của quá trình tu dưỡng bản thân. Do đó, Tăng Quốc Phiên đã nhiều lần khiển trách con trai mình, yêu cầu con phải kiềm chế sự bồng bột và hưởng thụ của bản thân, rèn luyện cách hành xử nghiêm túc hơn.
Theo ghi chép của các thế hệ sau, Tăng Quốc Phiên được biết đến là người 'bước đi chắc chắn, nói năng chậm rãi'. Không cần vội vàng, không cần phải nói năng phô trương, nhưng mỗi lời ông nói đều có sức thuyết phục tâm hồn.
Do đó, Lữ Khôn, một triết gia lớn trong triều đại nhà Minh, đã nói: 'Đoan chính và trang nghiêm là phẩm chất hàng đầu, tài năng và xuất sắc là phẩm chất thứ hai, thông minh và lập luận chỉ là phẩm chất thứ ba.' Những người thông minh, nói chuyện khéo léo chỉ xếp hạng thứ ba; những anh hùng lỗi lạc xếp hạng thứ hai; còn những người có phẩm chất đoan chính mới là nhân vật hàng đầu.
2. Quý tướng thứ hai: Khiêm nhường và dung túng
Khiêm nhường và dung túng với người khác, từ góc độ làm việc, người như vậy sẽ dễ dàng hòa hợp với mọi người, cũng như dễ dàng nhận sự trợ giúp khi cần thiết, có khả năng thành công cao hơn.
“Khiêm” là tên của một quẻ trong 'Kinh dịch', được gọi là “Địa Sơn Khiêm”. Hình tượng của quẻ là núi sâu trong lòng đất. Đất thấp kém, núi cao cứng; núi cao trong lòng đất thấp kém như người quân tử, cao sang biết hòa mình với dân dã, là biểu tượng của đức khiêm nhường.
Do đó, từ “Khiêm” có nghĩa là “khiêm nhường, nhường nhịn”, không tự cao tự đại. Khiêm nhường sẽ làm cho mọi việc trở nên thuận lợi. Ban đầu có thể không thuận buồm xuôi gió, nhưng với đức tính khiêm nhường, sẽ nhận được sự giúp đỡ từ mọi người và cuối cùng sẽ thành công.
Quẻ Khiêm ngay sau quẻ Đại Hữu mang ý nghĩa lớn, tức càng lớn càng phải khiêm nhường. Càng lớn càng phải chú ý đến những người không có (người phục vụ mình), càng phải chú ý đến việc chia sẻ, không nên quá đầy, đó là “đức khiêm”. Vì vậy, khiêm nhường còn có nghĩa là chia sẻ, là san bằng. Những người có tài năng xuất sắc, địa vị cao cũng phải chú ý đến đức khiêm nhường để có thể bền vững và tỏa sáng.
Khoan dung có nghĩa là lòng bao dung, bao dung với người khác, bao dung với vật, bao dung với lời nói. Trong giao tiếp cá nhân, lòng bao dung là yếu tố bôi trơn thiết yếu. Tăng Quốc Phiên dạy chúng ta như thế này: Phước không thể cạn, sức không thể cạn.
Người xưa có câu: “Trời cao không nói mình cao nhưng thực sự rất cao. Đất thấp không nói mình sâu nhưng thực sự rất sâu”. Người quân tử cư xử khiêm nhường nhưng luôn được người khác kính trọng, nể phục.
Một số người thường tỏ ra tự cao tự đại, thích khoe khoang và lo sợ người khác không nhận ra tài năng của họ. Thực tế, họ không có tài năng gì cả.
Những người có kiến thức và biết cách cư xử sẽ không bao giờ tỏ ra với người khác. Nếu họ thực sự có tài năng, người khác sẽ tự nhận ra mà không cần phải nói.
Người ta thường nói: “Hoa mai thường im lặng. Nhưng từ xa xưa, mọi người luôn say mê với vẻ đẹp của chúng. Để chiêm ngưỡng loài hoa này, họ đã bước đi trên những con đường đã được hằn lên.”
Người quân tử chân chính giống như ngọc và sắt. Họ có lòng khoan dung rộng lượng, có thể chứa đựng nhiều điều, nhưng tâm hồn của họ luôn kiên định, trung thành với con đường mà họ đã chọn.
Tâm hồn chi phối con người. Người có tâm hồn khoan dung và tính cách bao dung dù gặp thuận lợi hay khó khăn cũng luôn bình tĩnh, hài hòa. Cuộc sống của họ ngày càng mở rộng khi họ tiếp tục bước đi.
3. Quý tướng thứ ba: Hành động có phương châm
Đặc điểm quan trọng của quý tướng thứ ba là biết hành động có phương châm, có kế hoạch. Điều này giúp duy trì sự bình tĩnh và sáng suốt trong mọi hoàn cảnh. Việc làm nên có tính hệ thống, không chỉ dừng lại ở mức độ nhỏ mà cần có sự kiên trì và bền bỉ từ đầu đến cuối.
Trong kinh doanh, nhiều người mong muốn giàu có ngay lập tức nhưng lại coi thường việc kiếm tiền từ những công việc nhỏ, không biết tích góp từng bước để thành công lớn.
Nhiều người không biết cách tiết kiệm tiền, chỉ biết tiêu xài hoang phí. Dù có kiếm được nhiều tiền, cuối cùng cũng sẽ dẫn đến sự bất ổn về tài chính.
Có người dám khẳng định phải thành công, nhưng lại bỏ việc này dở dang để làm việc khác mà không nhận ra rằng thành công bắt đầu từ những việc nhỏ, danh tiếng phải từ từ tích lũy.
Những người thành công thường là những người kiên trì bền bỉ, làm việc chăm chỉ. Việc làm không chỉ làm một lúc rồi bỏ, gặp khó khăn một chút là nản chí không thể thành công. Muốn kiếm tiền không được sợ vất vả.
4. Quý tướng thứ tư: Nhân hậu, có thiện niệm
Quý tướng thứ tư, làm người cần có lòng khoan dung, độ lượng, và phải có lòng từ bi, thiện niệm. Giúp đỡ người khác thật sự cũng là giúp đỡ chính mình.
Giữ gìn tâm nghĩa là biết quan tâm đến “người khác”, bao gồm quan tâm đến mọi người, quan tâm đến xã hội và quan tâm đến thế giới. Những người như vậy, dù không giàu có về vật chất, nhưng giàu có về tinh thần, sẵn sàng cho đi, điều này đã được chứng minh là có phước lành.
II/ 3 điều XẤU XÍ – Phải loại bỏ khỏi cuộc đời
1. Xấu xí thứ nhất: Kiêu căng, ngạo mạn
Khi một người tự cao tự đại, sẽ dẫn đến sự chủ quan và dễ bị tai họa và thất bại. Kiêu căng là con đường dẫn đến tự phá hủy bản thân, vì vậy cổ nhân nói rằng người kiêu ngạo chắc chắn sẽ gặp thất bại.
Theo Tăng Quốc Phiên, ngạo mạn là biểu hiện của sự không ổn định nghiêm trọng hơn cả việc nói nhiều. Những người kiêu căng thường tự cao tự đại và luôn muốn khoe mạnh mẽ điểm mạnh của mình, điều này dẫn đến sự ganh ghét, thù địch và cãi vã. Ông khuyên bảo học trò cần rèn luyện tính điềm tĩnh, tập trung vào bên trong và cẩn trọng.
Một học giả khác, Vương Dương Minh nói: “Người làm con kiêu ngạo, chắc chắn không thể hiếu thuận; người làm em kiêu ngạo, chắc chắn không thể tôn trọng anh trai”. Người tự cao, kiêu ngạo sẽ không thể duy trì mối quan hệ giao tiếp và quan hệ gia đình như cha mẹ, vợ chồng và anh em một cách có ý nghĩa.
Người xưa có câu: Khi một người đến tuổi 20 mà vẫn ngạo mạn, thì không có gì đáng nể; đến 30 tuổi mà vẫn còn ngạo mạn, cũng là vô nghĩa. 20 tuổi là độ tuổi tự mãn, vì vậy người ta sẽ khoan dung với tính ngông cuồng ấy của tuổi trẻ.
Tuy nhiên, khi đã 30 tuổi mà vẫn còn ngạo mạn và tự mãn, đó chỉ cho thấy sự chưa chín chắn, có sự khác biệt rõ rệt về tâm lý. Kiêu ngạo, tự mãn là nguồn gốc của thất bại, ganh đua và ghen tỵ.
Ở một giai đoạn nào đó, có thể nói rằng, nhiều sai lầm mà Tăng Quốc Phiên mắc phải trong tuổi trẻ là do sự ngạo mạn và nói nhiều, nhưng sau đó ông đã nghiêm túc tự xét lại, sửa chữa một cách nghiêm túc, và cuối cùng đã phát triển nhân cách của mình. Vì vậy câu “hung khí đẩy người ta đến chỗ thất bại” mà Tăng Quốc Phiên đã nói đến là lời răn dạy quý báu được rút ra từ kinh nghiệm đời sống của ông.
2. Ác đức thứ hai: Nói nhiều lời dư thừa
“Giới cấm đa ngôn” (kiêng nói nhiều) của Tăng Quốc Phiên xuất phát từ một sự việc nhỏ, khi ông mới gia nhập hàn lâm viện và còn trẻ trâu, đang trong thời kỳ thăng tiến. Vì vậy, ông đã mắc phải phần tự mãn trong tâm.
Một lần khi tham dự buổi tiệc chúc thọ cha mình, Tăng Quốc Phiên trong lúc uống rượu đã huyên thoại với bạn bè, làm người khác không khỏi thấy phẫn nộ và giận dữ rời đi.
Sau sự việc này, Tăng Quốc Phiên đã cảm thấy hối hận sâu sắc, trong nhật ký của mình, ông đã tự xét về ba lỗi lầm lớn. Một là luôn cho rằng mình đúng; hai là nói năng không có chừng mực, nghĩ đâu nói đó; ba là rõ ràng là đã nói năng đắc tội với người khác, nhưng vẫn tranh cãi, thậm chí cãi nhau. Vì vậy, ông đặt ra quy định “giới cấm đa ngôn” và truyền thụ đạo lý này cho con cháu trong gia đình.
Sau này, “giới cấm đa ngôn” này đã trở thành quan điểm quan trọng của gia đình, giúp mọi người tự kiểm soát và tránh được những lời nói không đáng có. Đúng về bản chất, đây là một hành động có trí lý, giúp tránh được rắc rối, và ít lời cãi vã hơn.
Bản chất của “giới cấm đa ngôn” là khi đứng trước người và sự việc, cần phải tự kiểm soát được mình, tránh họa từ miệng ra, nói năng tùy tiện. Về bản chất, đây là một hành động lý trí gặp việc không vướng bận, bớt lời tranh cãi vẫn là hơn.
Nếu dùng lời nói để kìm hãm người khác, dù bạn chiến thắng, cũng không làm người đối diện hài lòng. Vì vậy, trong giao tiếp xã hội, khiêm tốn một chút vẫn là tốt hơn. Không cần phải khoe khoang khắp nơi, vì điều đó không chỉ không làm sáng tỏ bản thân mà còn tổn thương năng lượng của mình.
Tăng Quốc Phiên đã từng tự nhận xét: 'Chính mình không nói lời làm tổn thương người khác, những lời phàn nàn sẽ không trở về phần mình' như được nói trong Lễ Ký, mà là tiêu chuẩn của một người trí thức Nho gia nhưng không thực hành được, thậm chí cả phương diện nói chuyện cũng không làm được tốt, thì làm sao có thể trở thành đại sư?
Ba hoa, khoác lác là đặc điểm dễ thấy ở những người thích nói nhiều và thường mạnh miệng. Tăng Quốc Phiên cho rằng đây là 'thói xấu của nhà văn' hay 'bản tính của nhà học'.
Vị quan này cho rằng, khuyết điểm của những người trí thức nằm ở chỗ họ thường quá tự tin vào tri thức của mình, từ đó cho rằng mọi vấn đề trên thế gian đều dễ giải quyết, do đó thường xuyên đưa ra những lời bàn luận thiếu cân nhắc, nói những điều làm người khác không an tâm.
Tăng Quốc Phiên cũng chỉ ra rằng, những người chỉ biết nói lời 'đại đao đại búa' mà không có thực lực thì tuyệt đối không thể thành công. Ngược lại, những người ít nói hơn nhưng lại hành động để chứng minh, mới đáng được trọng dụng.
3. Ác đức thứ 3: Bỏ qua mọi phương tiện
Bỏ qua mọi phương tiện để đạt được mục đích cá nhân cũng là một trong ba điều ác đức cần loại bỏ.
Theo Tăng Quốc Phiên, những người luôn muốn đi con đường tắt, dùng mọi cách, chính là dấu hiệu của sự thiếu chín chắn.
Vì trên đời này có những việc không thể dễ dàng thành công như ý, đôi khi cần phải đầu tư sức lực để thu hoạch thành quả.
Những ai luôn tìm cách đi ngắn, một phần là do lười biếng, phần lớn là do thích dùng mọi cách để thu lợi, cuối cùng khó có thể đạt được thành công lớn.
Người đã để lại lời dặn dò cho đời sau rằng: “Kiên trì chính nghĩa, dốc lòng tận tụy, nỗ lực không mệt mỏi, trong mọi công việc từ nhỏ đến lớn đều cần làm thật tốt, thì sẽ thành công”. Câu này có ý nghĩa: Chỉ cần kiên định với ý chí, chăm chỉ với tâm hồn, cố gắng hết mình trong công việc, dù lớn hay nhỏ đều làm thật tốt, thì chắc chắn sẽ đạt được thành tựu.
