Buzz
Trẻ nhỏ thường bắt đầu phát ra các âm thanh trước khi nói những từ đầu tiên, thường vào khoảng 1 tuổi. Các kỹ năng ngôn ngữ của trẻ dần dần phát triển và trở nên linh hoạt hơn. Giai đoạn khi trẻ mới bắt đầu biết đi là thời điểm lý tưởng để cha mẹ bắt đầu dạy trẻ tập nói.
Trong bài viết này, Mytour sẽ đề xuất cho các bậc phụ huynh về các giai đoạn phát triển ngôn ngữ ở trẻ, cùng với đó là 15 hoạt động giúp cha mẹ có thể khích lệ trẻ tập nói chuyện. Hãy cùng khám phá nhé!
15 hoạt động khích lệ và dạy trẻ tập nói mà cha mẹ cần biết. Nguồn từ afamilycdn
Các bước phát triển khả năng ngôn ngữ ở trẻ
Trong mỗi giai đoạn phát triển, trẻ sẽ tiến bộ trong kỹ năng ngôn ngữ theo cách riêng của họ. Dưới đây là những bước phát triển ngôn ngữ của trẻ được liệt kê theo Hiệp hội Nghe-Nói-Ngôn ngữ Hoa Kỳ (ASHA).
Từ 0 đến 6 tháng
Trẻ ở độ tuổi này có khả năng nhận biết và cảm nhận được giọng nói của cha mẹ. Ngoài ra, trẻ cũng sẽ phản ứng khi nghe tên của mình được gọi. Hơn nữa, trẻ sẽ tương tác với phụ huynh bằng cách phát ra các âm thanh như thì thầm, bập bẹ và khóc.
Từ 7 đến 12 tháng
Từ 7 đến 12 tháng tuổi, trẻ bắt đầu hiểu các từ đơn giản như 'có' và 'không'. Trẻ thường sử dụng cử chỉ hoặc điệu bộ để giao tiếp, hoặc cố gắng phát ra những âm thanh không rõ ràng để liên lạc với cha mẹ hoặc những người thân xung quanh.
Trẻ ở độ tuổi từ 7 đến 12 tháng có thể sử dụng cử chỉ và điệu bộ để giao tiếp với cha mẹ. (Nguồn: cdnparenting)
Từ 13 đến 18 tháng
Vào khoảng thời gian từ 13 đến 18 tháng, trẻ thường biết khoảng từ 10 đến 20 từ đơn giản để sử dụng trong giao tiếp. Đây là giai đoạn mà trẻ sẽ bắt đầu nhắc lại và bắt chước những gì cha mẹ nói. Trẻ cũng bắt đầu hiểu các chỉ thị đơn giản từ cha mẹ.
Từ 19 đến 24 tháng
Từ 19 đến 24 tháng tuổi, vốn từ vựng của trẻ bắt đầu mở rộng lên đến hơn 50 từ. Trong giai đoạn này, trẻ bắt đầu nhận biết và gọi tên các đồ vật, các bộ phận cơ thể, phân biệt màu sắc, và hình thành cụm từ hoặc câu ngắn.
Từ 25 đến 36 tháng
Khi trẻ ở độ tuổi từ 25 đến 36 tháng, vốn từ vựng sử dụng để giao tiếp của trẻ đã có hơn 250 từ. Điều này giúp trẻ tham gia vào các cuộc trò chuyện với cha mẹ, đặt câu hỏi, đưa ra yêu cầu và thậm chí là hiểu được các hướng dẫn.
Trẻ có thể tham gia vào các cuộc trò chuyện với cha mẹ khi đạt đến 25 - 36 tháng tuổi. (Nguồn: christianitytoday)
Bài viết liên quan: Trẻ chậm phát triển ngôn ngữ và chậm nói, cha mẹ phải làm thế nào?
Những hoạt động dạy trẻ tập nói
Giai đoạn khi trẻ mới biết đi cũng là thời điểm mà cha mẹ có thể hướng dẫn và dạy trẻ tập nói thông qua 15 hoạt động dưới đây. Sau khi trẻ đã được huấn luyện các hoạt động này, cha mẹ nên lặp lại các từ vựng mới và hành động tương ứng để giúp bé dễ nhớ và phát triển khả năng nói.
Hát cho trẻ nghe
Cha mẹ có thể lựa chọn một bài hát thiếu nhi và hát cho bé nghe khi bé đang chơi trong cũi hoặc được ôm trên tay. Bởi vì bé có thể hiểu và cảm nhận được giọng nói của cha mẹ cũng như giai điệu của bài hát. Vì vậy, hãy chọn những bài hát có giai điệu gần gũi và dễ nghe.
Đọc đồng dao
Đọc các bài đồng dao dành cho trẻ mẫu giáo là một hoạt động giúp trẻ học cách nói chuyện một cách hiệu quả. Câu chuyện trong đồng dao vừa ý nghĩa vừa ngắn gọn, có vần, có điệu, giúp bé dễ dàng nắm bắt những gì cha mẹ đọc.
Cha mẹ có thể đọc cho bé nghe những bài đồng dao có âm điệu
Kể câu chuyện
Kể chuyện là một trong những phương pháp hiệu quả nhất để tạo sự gắn kết giữa cha mẹ và trẻ. Việc kể chuyện không chỉ giúp trẻ tiếp thu ngôn ngữ và văn hóa một cách nhanh chóng mà còn giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng về các nhân vật và sự kiện trong câu chuyện.
Lặp đi lặp lại
Cha mẹ có thể dạy bé nói bằng cách hướng dẫn bé đọc những câu ngắn từ những từ dễ đọc, sau đó giải thích ý nghĩa của câu đó cho bé. Bí quyết để bé nhớ lâu hơn những gì cha mẹ nói là lặp lại những câu đó nhiều lần.
Xem các chương trình truyền hình dành cho trẻ
Xem chương trình truyền hình
Xem chương trình truyền hình dành cho trẻ giúp bé học từ mới, số và các cụm từ nhỏ.
Trẻ nhỏ có thể nhanh chóng tiếp thu và yêu thích các chương trình hoạt hình vì giọng nói và âm thanh dễ thương và dễ nghe của các nhân vật. Tuy nhiên, cha mẹ nên kiểm soát việc này để trẻ xem trong khoảng thời gian nhất định.
Trò chuyện với bé
Trò chuyện và tương tác
Trò chơi giả vờ là một cách tốt để khuyến khích trẻ nói.
Trẻ mới biết đi thích chơi giả vờ, vì vậy để khuyến khích trẻ nói nhanh chóng, cha mẹ hãy tham gia vào trò chơi giả vờ này của trẻ.
Cha mẹ hãy tham gia vào trò chơi giả vờ với trẻ để khuyến khích trẻ nói.
Khi thấy con giả vờ lái xe, cha mẹ hỏi con đi đâu, làm gì và có muốn cha mẹ đi cùng không? Để khuyến khích sự sáng tạo và trí tưởng tượng của bé, hãy cho con một đồ vật và yêu cầu con mô tả đồ vật đó bằng lời nói.
Nỗ lực hiểu những gì con nói.
Khi cha mẹ hiểu những gì con nói, điều này sẽ tạo điều kiện cho cuộc trò chuyện hai chiều giữa cha mẹ và con. Đồng thời, thúc đẩy sự quan tâm và khuyến khích con nói nhiều hơn. Trong khi con đang nói, cha mẹ hãy chú ý không chỉnh sửa lỗi sai của con quá nhiều, để không làm con cảm thấy sợ phạt và tự ti.
Mở rộng vốn từ vựng.
Nếu con đã biết nói những từ cơ bản như 'quả táo', cha mẹ có thể giới thiệu thêm một vài từ khác như 'quả táo màu đỏ trên bàn' hoặc nếu con nói 'con chó', cha mẹ có thể thêm từ để tạo thành cụm từ 'một con chó nhỏ'. Điều này sẽ giúp con kết hợp các từ thành các cụm từ mang ý nghĩa.
Hướng dẫn và hỏi.
Để việc hướng dẫn trẻ học nói chuyện trở nên sinh động hơn, cha mẹ có thể chỉ vào các phần trên cơ thể hoặc các đồ vật xung quanh và hỏi 'cái này là gì?', sau đó đợi trẻ trả lời. Nếu trả lời sai, cha mẹ hãy giải thích lại từ từ để bé hiểu.
Để trẻ có thể học từ vựng mới về các đồ vật xung quanh, cha mẹ chỉ vào đồ vật và hỏi trẻ.
Tạo tình huống để khuyến khích trẻ nói.
Tạo điều kiện và tình huống để dạy trẻ nói.
Cha mẹ thường hay quên khi chơi với trẻ.
Trong trò chơi này, cha mẹ nên giả vờ quên một số đồ vật và nhờ trẻ nhắc nhở. Ví dụ, khi muốn đưa trẻ đi chơi nhưng quên mang theo đồ chơi ở công viên, trẻ sẽ nhắc nhở cha mẹ bằng cách chỉ vào đồ vật liên quan.
Chỉ vào đồ vật và gọi tên chúng nhiều lần.
Hãy gọi tên các vật dụng trong nhà hoặc các đồ chơi của trẻ nhiều lần. Điều này sẽ giúp trẻ ghi nhớ và học theo cha mẹ.
Tạo cảm hứng.
Trẻ sẽ rất hứng thú và vui vẻ khi thấy cha mẹ sử dụng cử chỉ và biểu hiện khuôn mặt để diễn đạt. Khi dạy trẻ từ mới, không chỉ sử dụng âm thanh và lời nói mà còn phải thêm vào các cử chỉ để giúp trẻ dễ ghi nhớ và khích lệ trẻ lặp lại.
Thay vì chỉ dùng lời nói để giúp trẻ nhớ từ mới, cha mẹ có thể thêm vào các hành động khi dạy trẻ nói.
Đưa trẻ đi giao lưu và kết bạn.
Khuyến khích trẻ tham gia giao lưu và kết bạn với những bạn cùng tuổi. Khi thấy những bạn nhỏ cùng tuổi, trẻ sẽ dễ dàng hòa mình vào nhóm và tham gia trò chuyện.
Những điều cha mẹ nên tránh khi dạy trẻ nói chuyện.
Mặc dù cha mẹ có thể giúp trẻ tham gia các hoạt động để khuyến khích trò chuyện, nhưng cần tránh những thói quen sau:
Phát âm và sử dụng từ ngữ đúng.
Khi trẻ đang học nói, họ thường phát âm không chính xác và sử dụng từ ngữ không đúng. Thay vì để trẻ tiếp tục nói như vậy, cha mẹ nên chỉnh sửa để trẻ hiểu và phát âm đúng cho lần sau.
Nói chậm rãi.
Hãy cho trẻ thời gian để hiểu những gì cha mẹ nói. Trong quá trình hướng dẫn trẻ nói chuyện, hãy thử nói chậm và nhấn mạnh vào các từ để bé lưu ý phát âm đúng.
Quá trình học nói của trẻ cần diễn ra từ từ, để trẻ hiểu từng từ một mà cha mẹ nói.
Nên sử dụng núm vú giả.
Việc cha mẹ thường cho trẻ sử dụng núm vú giả hoặc mút ngón tay cái có thể ảnh hưởng đến phát triển giọng nói. Bác sĩ tại Học viện nhi khoa Hoa Kỳ khuyến cáo rằng trẻ dưới 2 tuổi nên ngừng sử dụng núm vú giả. Nếu thói quen này vẫn tồn tại, cha mẹ nên tham khảo ý kiến từ bác sĩ.
Hạn chế việc trẻ sử dụng cử chỉ để giao tiếp.
Cha mẹ nên khuyến khích trẻ diễn đạt ý muốn bằng lời nói thay vì cử chỉ. Hãy tránh thúc đẩy trẻ chỉ dùng cử chỉ để giao tiếp. Nếu trẻ gặp khó khăn trong giao tiếp, cha mẹ có thể giúp bằng cách đặt câu hỏi khuyến khích để bé chia sẻ dễ dàng hơn.
Trong quá trình giúp trẻ học nói, cha mẹ nên tránh để bé sử dụng cử chỉ quá nhiều thay vì giao tiếp.
Hạn chế việc trẻ sử dụng công nghệ quá nhiều.
Xem các chương trình dành cho trẻ trên tivi, máy tính hoặc điện thoại có thể giúp trẻ học nói dễ dàng. Tuy nhiên, cha mẹ nên hạn chế thời gian sử dụng các thiết bị này để tránh các tác hại tiềm ẩn.
Bài viết có liên quan: Cột mốc phát triển ngôn ngữ của trẻ và những điều bậc cha mẹ cần chú ý.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám bác sĩ?
Mỗi đứa trẻ sẽ phát triển theo tốc độ riêng của mình. Vì vậy, không nên quá lo lắng nếu thấy trẻ khác nói nhiều hơn con mình. Tuy nhiên, có những trường hợp cha mẹ nên đưa trẻ đến bác sĩ nhi khoa để kiểm tra:
- Trẻ thường không nói được những từ đơn giản khi đạt 12 tháng tuổi. Khi đến 18 tháng, trẻ ít nhất cũng phải biết nói được 6 từ. Đến 24 tháng, trẻ phải hiểu và thực hiện được những yêu cầu đơn giản từ cha mẹ và sử dụng các cụm từ đơn giản, biết tên của các vật dụng thông thường như bàn chải, cốc nước…
Khi nào nên đưa trẻ đi thăm bác sĩ? (Nguồn: sutterhealth)
Để hỗ trợ trẻ phát triển kỹ năng giao tiếp, cha mẹ cần kiên nhẫn, động viên và khuyến khích trẻ tự tin nói. Ngoài ra, lặp lại từ ngữ nhiều lần giúp trẻ ghi nhớ tốt hơn.
Dưới đây là 15 hoạt động mà cha mẹ có thể thực hiện để hướng dẫn trẻ phát triển kỹ năng giao tiếp. Bài viết cũng chia sẻ về các giai đoạn phát triển ngôn ngữ của trẻ và những điều cần tránh khi dạy trẻ nói. Chúc cha mẹ thành công trong việc giúp trẻ phát triển khả năng giao tiếp này.
Tổng hợp bởi Thanh Lam từ MomJunction
