Buzz
1. Sốt xuất huyết là gì?
Bệnh sốt xuất huyết là một loại bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, được truyền từ muỗi vằn. Ở mức độ nhẹ, bệnh gây sốt, đau cơ khớp và phát ban. Tuy nhiên, khi tiến triển nặng, bệnh có thể gây ra tụt huyết áp đột ngột, chảy máu và thậm chí tử vong.
Muỗi vằn (Aedes aegypti) cắn người và lan truyền bệnh sốt xuất huyết.
Có 4 loại virus sốt xuất huyết bao gồm: DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Muỗi vằn (Aedes aegypti) cái truyền virus này vào máu người lành bằng cách cắn. Thời gian ủ bệnh khoảng từ 8 đến 11 ngày. Sau khi muỗi cắn người lành, virus sốt xuất huyết sẽ lưu thông trong máu từ 2 đến 7 ngày. Trong thời gian này, nếu người bị virus cắn bởi muỗi Aedes, virus sẽ được truyền sang muỗi. Khi đã hồi phục khỏi sốt xuất huyết, cơ thể có thể miễn dịch chống lại bệnh nhưng chỉ đối với loại virus đã gây ra bệnh, trong khi vẫn có thể bị 3 chủng virus khác của sốt xuất huyết tấn công.
Trẻ em thường hoạt động nhiều, do đó nhiệt độ cơ thể thường cao, mồ hôi ra nhiều, và nhịp thở cũng tăng nên dễ bị muỗi Aedes cắn hơn so với người lớn. Hơn nữa, trẻ em có hệ miễn dịch yếu và chưa có ý thức phòng tránh cắn muỗi, vì vậy càng dễ mắc phải sốt xuất huyết.
2. Dấu hiệu nhận biết của bệnh sốt xuất huyết ở trẻ em
Sốt xuất huyết ở trẻ em qua nhiều giai đoạn với các dấu hiệu đặc trưng sau:
2.1. Giai đoạn sốt
Khi bắt đầu, virus gây bệnh luôn khiến người bệnh phải sốt. Do đó, trong 2 ngày đầu tiên của việc nhiễm bệnh, trẻ thường phải đối mặt với sốt cao khoảng 39 - 40 độ, và có thể cảm thấy nóng bừng ở trán. Ngoài ra, người bệnh còn có những dấu hiệu như:
- Sử dụng thuốc hạ sốt nhưng không có dấu hiệu giảm nhiệt.
- Hắt hơi, sổ mũi, ho, mệt mỏi, mất cảm giác ngon miệng, đau mỏi cơ, đau đầu.
- Có các triệu chứng xuất huyết dưới da như: nổi ban hoặc phát ban; chảy máu chân răng, chảy máu mũi.
Sốt xuất huyết ở trẻ em dẫn đến việc hình thành các nốt ban đỏ dưới da
2.2. Giai đoạn nguy hiểm
Đây là giai đoạn từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh, trong thời gian này, người bệnh có thể vẫn còn sốt hoặc đã giảm sốt và thể hiện triệu chứng thoát huyết do tăng tính thấm của thành mạch. Ngoài ra, người bệnh cũng có thể xuất hiện các triệu chứng như sưng nề mí mắt, tràn dịch màng phổi, màng bụng, mô kẽ hoặc sưng đau ở gan.
Khi bị thoát huyết tương nhiều, người bệnh có thể trải qua cảm giác sốc, với các triệu chứng như:
+ Cảm thấy mệt mỏi, uể oải, không có hứng thú, căng thẳng.
+ Cảm giác lạnh lẽo ở đầu, làn da ẩm lạnh.
+ Nhịp tim đập nhanh và nhỏ.
+ Áp lực máu tâm trương tăng hoặc áp lực máu tâm thu giảm (huyết áp cao).
+ Không thể đo được áp lực máu cho người bệnh hoặc áp lực máu của họ giảm.
+ Một ít nhỏ.
- Rò rỉ
+ Rò rỉ dưới da: xuất hiện những đám máu hoặc các vùng da bầm tím dưới da ở vùng mạng sườn, đùi, trước cẳng chân, bụng và mặt bên trong cánh tay.
+ Rò rỉ ở niêm mạc: hiện tượng kinh nguyệt đến sớm hoặc kéo dài; chảy máu ở lợi, mũi; ra máu khi đi tiểu.
+ Rò rỉ nội tạng như: não, phổi, hệ tiêu hóa.
- Đau bụng.
- Cảm giác lạnh lẽo ở chân tay.
- Khao khát nước uống.
- Rò rỉ chất lỏng mô gây áp lực bụng.
2.3. Giai đoạn hồi phục
48 - 72 giờ sau giai đoạn nguy hiểm chính là lúc sốt xuất huyết ở trẻ đi vào giai đoạn hồi phục. Lúc này sốt giảm, sức khỏe cải thiện, trẻ có xu hướng thèm ăn, đi tiểu nhiều hơn và huyết áp ổn định hơn.
3. Chăm sóc và điều trị cho trẻ mắc sốt xuất huyết
3.1. Các hành động cần thực hiện
Để sốt xuất huyết ở trẻ hồi phục nhanh chóng và ngăn ngừa biến chứng, cha mẹ nên:
- Hạ sốt cho trẻ đúng cách
Khi đo nhiệt độ cơ thể của trẻ cao hơn 38 độ C, cha mẹ cần cho trẻ dùng thuốc hạ sốt Paracetamol liều 10 - 15mg/kg. Dùng thuốc mỗi lần cách nhau 4 - 6 giờ. Khi trẻ sốt, cũng nên lau khăn ấm để giảm nhiệt ở bẹn, trán, nách nhằm hạ nhiệt và tránh tình trạng co giật do sốt cao gây ra.
Trẻ mắc sốt xuất huyết cần được chăm sóc đúng cách, tuyệt đối không dùng thuốc Ibuprofen hoặc Aspirin
- Chế độ dinh dưỡng hợp lý
Do sốt xuất huyết làm cho trẻ mệt mỏi, chán ăn nên cha mẹ nên cố gắng cho trẻ ăn những món yêu thích, chia thành các bữa nhỏ. Nên cung cấp thức ăn lỏng nhưng vẫn đảm bảo đủ chất dinh dưỡng giúp trẻ tiêu hóa dễ dàng.
- Hydrat hóa cơ thể
Sốt xuất huyết ở trẻ khiến cơ thể thường xuyên mất nước do thân nhiệt cao. Lúc này, cha mẹ cần tăng cường bổ sung nước cho trẻ bằng cách cho trẻ uống các loại nước khác nhau như: nước lọc, nước trái cây giàu vitamin C, dung dịch oresol bù điện giải và vitamin C giúp tạo mạch máu bền vững từ đó giảm tình trạng xuất huyết. Tuy nhiên, cha mẹ cũng cần chú ý, trẻ khi mệt mỏi nên uống nước từ từ, từng ngụm một để tránh đau bụng và buồn nôn.
- Ngay lập tức đưa trẻ đến cơ sở y tế đáng tin cậy khi:
+ Thấy trẻ đang suy nhược, mệt mỏi ngày càng trở nên.
+ Sốt kéo dài hơn 2 ngày mà không hạ dù đã sử dụng thuốc giảm sốt.
+ Cảm giác đau bụng mạnh.
+ Tay chân cảm giác lạnh lẽo.
+ Môi tái tím, da bầm.
+ Nôn mửa nhiều lần.
3.2. Hạn chế tối đa
Để sốt xuất huyết ở trẻ em không gây ra nguy hiểm, cha mẹ cần tránh mọi hành động sau đây:
- Không tự ý cho trẻ sử dụng thuốc Ibuprofen hoặc Aspirin trừ khi có sự cho phép của bác sĩ vì chúng có thể làm tăng nguy cơ chảy máu dạ dày ở người mắc sốt xuất huyết.
- Không cho trẻ ăn thực phẩm có màu đỏ hoặc đen để tránh sự nhầm lẫn về việc có máu trong phân, gây ra nghi ngờ về việc xuất huyết tiêu hóa.
- Không thực hiện việc cắt lể, cạo gió vì có thể dẫn đến nguy cơ nhiễm trùng.
- Không tự ý tiêm dịch tại nhà hoặc ở các cơ sở y tế không đáng tin cậy.
Thực tế đã chỉ ra rằng hầu hết các bậc phụ huynh không thể tự nhận biết bệnh sốt xuất huyết ở trẻ, dẫn đến tâm lý hoang mang, lo lắng và chăm sóc, điều trị sai lầm, khiến bệnh có thể gặp phải các biến chứng nguy hiểm. Nguyên nhân này một phần là do thiếu kiến thức, một phần là do các triệu chứng của bệnh dễ bị nhầm lẫn với các bệnh sốt khác.
