Bài viết được tham vấn chuyên gia Bác sĩ nội trú Hồ Thị Hồng Tho, Chuyên gia Nhi sơ sinh - Khoa Nhi - Sơ sinh - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Mytour Phú Quốc.

Sốt không rõ nguyên nhân ở trẻ phụ thuộc vào mức độ sốt, tính chất của cơn sốt và các triệu chứng kèm theo để xác định bệnh. Khi bé bị sốt không rõ nguyên nhân, gia đình cần theo dõi thân nhiệt, sử dụng biện pháp hạ sốt và cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ. Đồng thời, đưa bé đi khám ngay để chấm dứt cơn sốt hiệu quả.

Chăm sóc bé, đặc biệt khi bé ốm, là một thách thức không dễ dàng với các bậc phụ huynh. Việc chăm sóc không đúng cách có thể gây tăng cường cơn sốt và đặt bé vào tình trạng nguy hiểm. Phụ huynh cần tránh một số sai lầm sau khi chăm sóc bé sốt, đặc biệt là với bé sốt không có triệu chứng hoặc sổ mũi:

• Dùng thuốc hạ sốt quá sớm: Cha mẹ không nên cho bé uống thuốc hạ sốt khi thân nhiệt bé dưới 38.5 độ C. Thay vào đó, khi bé sốt nhẹ chỉ cần bổ sung nước, điện giải, chườm ấm và mặc bé thoáng mát.
• Lạm dụng thuốc chống co giật: Thuốc chống co giật không giúp giảm co giật ở bé thường xuyên bị co giật và không phòng ngừa sốt cao ở bé. Cha mẹ không nên cho bé uống thuốc chống co giật khi không có chỉ định cụ thể.
• Đa dạng hóa loại thuốc hạ sốt: Có hai loại thuốc hạ sốt được sử dụng thường xuyên là paracetamol và ibuprofen. Liều lượng và khoảng cách giữa các lần dùng thuốc khác nhau, dễ gây nhầm lẫn và tác dụng phụ cho bé. Ngoài ra, ibuprofen không nên sử dụng với bé có nguy cơ sốt xuất huyết, nên sử dụng paracetamol khi chưa rõ nguyên nhân của sốt.
• Chườm lạnh, sử dụng miếng dán hạ sốt: Nếu bé sốt do nhiễm khuẩn, viêm phổi, chườm lạnh có thể làm tăng nặng tình trạng. Sử dụng dầu hoặc miếng dán không chỉ không hạ sốt mà còn gây tổn thương da bé. Thay vào đó, chườm ấm là phương pháp an toàn và hiệu quả hơn để giảm sốt cho bé.
• Tự ý chia liều thuốc đặt hậu môn: Liều lượng thuốc đặt hậu môn là cố định, không nên tự ý chia nhỏ hoặc sử dụng nhiều viên thuốc cùng một lúc.

2.1. Sốt cấp tính

Sốt kéo dài ≤ 14 ngày được gọi là sốt cấp tính, thường do nhiễm khuẩn đường hô hấp hoặc tiêu hoá bởi virus như viêm tai giữa, viêm phổi, viêm phế quản. Sốt cấp tính và nguyên nhân gây sốt phổ biến theo độ tuổi ở trẻ nhỏ được mô tả như sau:

2.2. Sốt cấp tái phát / định kỳ

Có hiện tượng các đợt sốt xen kẽ được gọi là sốt cấp tái phát / định kỳ. Một số nguyên nhân gây sốt tái phát/ định kỳ bao gồm:

• Nhiễm virus gây bệnh và tái phát bệnh ở trẻ nhỏ
• Bệnh bạch cầu
• Viêm loét miệng, viêm họng
• Hội chứng PFAPA
• Sốt địa trung hải gia đình (FMF)
• Hội chứng chu kỳ liên quan đến thụ thể TNF (TRAPS)
• Hội chứng tăng immunoglobulin D (HIDS)

2.3. Sốt mãn tính

Sốt kéo dài trên 14 ngày được gọi là sốt mãn tính. Nguyên nhân gây sốt mãn tính được chia thành 2 loại là do nhiễm trùng và không nhiễm trùng. Trong đó, nguyên nhân nhiễm trùng bao gồm: Viêm xoang, viêm phổi, áp xe, nhiễm khuẩn đường ruột, HIV, lao, nhiễm ký sinh trùng, bệnh Lyme, viêm nội tâm mạc, nhiễm trùng xương khớp.

Các bệnh không nhiễm trùng cũng có thể gây nên tình trạng sốt kéo dài như viêm đại tràng, lupus, sốt thấp tim cấp, ung thư, thuốc, rối loạn điều hoà thân nhiệt, v.v.

Trẻ sốt không rõ nguyên nhân cần được hạ sốt đúng cách, theo dõi cẩn thận và đưa trẻ đi khám ngay để xác định nguyên nhân chính xác. Một số biện pháp bố mẹ nên thực hiện khi trẻ bị sốt bao gồm:

• Bổ sung nước cho trẻ: Trẻ thường mất nước khi sốt, vì vậy cần bổ sung nước qua nhiều phương tiện như uống nước, nước trái cây, bú sữa mẹ. Điều này giúp không chỉ bù nước mà còn tăng cường hệ miễn dịch cho bé.
• Trẻ mặc quần áo thoáng mát: Bố mẹ nên giảm quần áo cho bé, tránh đắp chăn để giảm sốt hiệu quả hơn.
• Cho trẻ dùng thuốc hạ sốt: Chỉ sử dụng thuốc hạ sốt khi thân nhiệt bé từ 38,5 độ C trở lên, dùng thuốc paracetamol với liều 10 - 15mg/kg/lần, cách 4 - 6 giờ. Không nên sử dụng thuốc hạ sốt ibuprofen nếu chưa rõ bé có sốt xuất huyết hay không, vì sử dụng ibuprofen có thể gây giảm tiểu cầu, xuất huyết tiêu hoá đe dọa đến tính mạng của bé. Nếu bé không uống được thuốc do nôn nhiều, hãy sử dụng thuốc hạ sốt dạng viên đặt hậu môn.
• Chườm ấm cho bé: Vùng chườm bao gồm cổ, nách, bẹn và lau toàn thân. Nước ấm ở nhiệt độ vừa phải, nhúng khăn vào và vắt khô rồi lau lên các vùng đã đề cập. Thay khăn nhúng nước ấm thường xuyên cho đến khi thân nhiệt giảm xuống hoặc không có sốt sau khi thực hiện 30 phút. Chườm ấm có thể giúp hạ sốt bằng cách làm giãn mạch máu.
• Cho bé tắm nước ấm: Pha nước ấm vừa phải, đặt bé vào chậu nước, lau toàn bộ cơ thể trong khoảng 5 phút rồi đưa bé ra khỏi chậu, lau khô và mặc quần áo thoáng mát.

Khi bé sốt không rõ nguyên nhân, quan trọng nhất là gia đình cần thực hiện đúng các bước chăm sóc nói trên. Nếu tình trạng bé sốt không rõ nguyên nhân không cải thiện, hãy đưa bé đến bệnh viện để kiểm tra.