
Trong cuốn sách Tâm tình với Đất Mẹ, Thiền sư Thích Nhất Hạnh nhấn mạnh: 'Chỉ khi chúng ta chấp nhận rằng đau khổ là một phần tự nhiên của cuộc sống, chúng ta mới có thể biến đổi nó.' Khi chấp nhận đau khổ với tư thế chánh niệm, chúng ta có thể hiểu sâu hơn và giảm bớt nỗi khổ đau. Để hiểu sâu hơn về đau khổ và khó khăn của mình, chúng ta cần phải thực sự hiện diện cho bản thân mình.
Thực hành chánh niệm qua hơi thở
Huấn luyện bản thân thực hiện thực hành chánh niệm - chánh niệm thông qua hơi thở, ngồi thiền, và thiền bước. Khi thực hiện chánh niệm, chúng ta trở nên mạnh mẽ và kiên định hơn. Chánh niệm giúp chúng ta tự chủ hơn, hiểu được nỗi đau và khổ đau của mình, và tìm ra lối thoát. Khi chúng ta hiểu được nỗi đau của mình, chúng ta có thể biến đổi nó.
Chúng ta nói về nghệ thuật chuyển hóa đau khổ. Chúng ta có thể học cách tạo ra hạnh phúc từ việc chuyển đổi những nỗi đau khổ. Ta học được nhiều từ những đau khổ của mình. Chúng ta cũng có thể lắng nghe những đau khổ của chính mình và của người khác với lòng từ bi. Khi ta hiểu và đồng cảm với đau khổ của người khác, ta không chỉ đổ lỗi hay phê phán họ, mà muốn giúp họ giảm bớt nỗi đau ấy.

Hiểu rằng không có gì sinh ra, không có gì mất đi
Trong cuốn sách nổi tiếng Không Diệt Không Sinh Đừng Sợ Hãi, Thích Nhất Hạnh nhấn mạnh rằng đa số chúng ta đau khổ vì ý niệm về đến và đi. Chúng ta nghĩ rằng những người thân yêu của chúng ta đến từ nơi nào đó và rồi sẽ đi đi đâu đó. Nhưng thực tế là không có sự đến và đi đó. Khi nhân duyên đầy đủ, ta hiện hữu; khi nhân duyên kết thúc, ta ẩn dấu. Điều này không có nghĩa là ta không tồn tại. Nhưng giống như khi sóng phát thanh không phát ra âm thanh, thì ta chỉ không biểu hiện mà thôi.
Khi mất đi người thân yêu, chúng ta chắc chắn sẽ đau khổ. Nhưng nếu ta nhìn sâu vào, ta có thể nhận ra rằng bản thể của họ không sinh ra, không diệt, chỉ là biểu hiện và ngừng lại để biểu hiện dưới một hình thức khác. Ta phải tỉnh thức và tinh mắt để nhận biết sự biểu hiện mới của họ. Nhưng qua thực hành và nỗ lực, ta có thể làm được điều này.

Nếu chúng ta thực hành và thấm nhuần ý niệm về sự tồn tại vô sinh và bất diệt, nếu ta hiểu rằng ý niệm về đến và đi chỉ là ý niệm, và nếu ta hiện diện một cách vững chãi và bình an, ta có thể giúp người sắp qua đời. Ta có thể giúp họ giảm sự sợ hãi và đau khổ, giúp họ qua đời một cách bình an. Ta có thể giúp chính bản thân ta hiểu rằng không có sự chết, không có sự sợ hãi. Chỉ có sự tiếp tục mà thôi.
Khi bạn nhận ra rằng cuộc sống của con người và vũ trụ chỉ là sự biểu hiện, bạn sẽ trở nên bình an tột cùng. Nếu bạn đang đau khổ vì mất mát người thân yêu, hãy tập trung nhìn sâu vào bên trong để chữa lành nỗi đau trong lòng bạn.
Thực Hành Vô Thường
Chúng ta thường cảm thấy buồn bã và đau khổ khi thấy sự thay đổi. Nhưng sự biến đổi, sự vô thường có mặt tích cực của nó. Nhờ vào vô thường mà mọi thứ mới có cơ hội phát triển. Cuộc sống tồn tại nhờ vào sự vô thường. Nếu hạt hạt không chịu sự biến đổi, nó sẽ không bao giờ mọc thành cây bắp. Nếu không có sự vô thường, chúng ta sẽ không có trái bắp để thưởng thức. Nếu con gái không thay đổi, không lớn lên, chúng ta sẽ không có thế hệ mới. Vì vậy, thay vì than vãn về sự không định, chúng ta nên chào đón nó và mong muốn nó luôn hiện hữu. Hãy mỉm cười. Khi chúng ta nhận ra kỳ diệu của vô thường, nỗi đau buồn sẽ trôi qua.
Tất cả chúng ta có thể hiểu về vô thường bằng trí óc, nhưng chỉ khi hiểu sâu xa, ta mới đạt được sự giải thoát. Trí não không thể đưa ta đến sự giác ngộ. Khi ta vững vàng và kiên trì, ta có thể thực hành nhìn sâu. Khi ta nhìn sâu và nhận ra bản chất của vô thường, ta có thể quán chiếu được vào tri giác sâu xa ấy. Vì vậy, hiểu biết về vô thường không chỉ là một phần của con người, mà còn là một phần của cuộc sống hàng ngày. Chúng ta phải duy trì sự nhận thức về vô thường để có thể sống với nó mọi lúc mọi nơi. Nếu chúng ta tập trung thiền về vô thường, ta sẽ nuôi dưỡng được ý thức về vô thường để nó tồn tại trong mỗi khoảnh khắc.
