Đề xuất thêm biện pháp giảm giá xăng dầu

Theo các chuyên gia, trong tình hình hiện nay, giảm giá xăng dầu bất kể mức độ cũng là điều đáng trân trọng. Do đó, cần thêm nhiều giải pháp hỗ trợ để làm dịu tình hình của mặt hàng chiến lược này.

Hạ giá hàng hoá theo “tiến độ” giảm giá xăng, dầu

Sau kỳ điều chỉnh giá xăng dầu trong nước mới đây, giá xăng E5 RON 92 hiện ở mức 23.720 đồng/lít và xăng RON 95 ở mức 24.660 đồng/lít. Ngược lại, giá dầu diesel tăng lên 23.750 đồng một lít, tăng 850 đồng; dầu hỏa đạt 24.050 đồng, tăng 730 đồng, dầu mazut giữ nguyên giá trị so với kỳ điều chỉnh trước, ở mức giá 16.540 đồng/kg.

Câu chuyện về giá xăng dầu vẫn là đề tài nóng trong thời gian gần đây vì có ảnh hưởng lớn tới các hoạt động kinh tế. PGS. TS. Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia tài chính phân tích, xăng dầu là nguyên liệu chính của sản xuất và có tác động lớn đến tăng trưởng kinh tế. Trong các nước như Mỹ hay Liên minh châu Âu, ảnh hưởng của nó khoảng 7-8%, trong khi ở Việt Nam có thể từ 2-3,5%.

Tuy nhiên, nếu xem xét tổng thể, trong một số ngành như vận tải, khai thác thủy hải sản, chi phí xăng dầu chiếm tỷ lệ cao đến 30 - 40%. Giá xăng dầu tăng đã làm tăng chi phí của các ngành này, ảnh hưởng đến quá trình sản xuất kinh doanh và gây thiệt hại cho nền kinh tế.

Đối với các hộ gia đình, họ cũng phải chịu ảnh hưởng không nhỏ. Thông thường, chi phí xăng dầu chiếm khoảng 1,5% tổng chi phí của một hộ gia đình ở Việt Nam. Điều quan trọng hơn, việc tăng giá xăng dầu cũng khiến các hàng hóa khác trong nền kinh tế tăng giá, thậm chí có những mặt hàng tăng giá nhiều hơn nhiều lần so với giá xăng dầu. Điều này dẫn đến tình trạng lạm phát tăng cao khi giá xăng dầu tăng 10%, làm suy giảm tốc độ tăng trưởng của nền sản xuất.

“Một vấn đề lớn trong giá xăng dầu hiện nay là sự phụ thuộc vào giá xăng dầu thế giới. Mặc dù chúng tôi mong muốn sản xuất xăng dầu trong nước để giảm chi phí, nhưng về mặt kỹ thuật, phần lớn dầu thô của Việt Nam phải nhập khẩu, còn dầu thô được khai thác lại không thể chế biến.

Tuy nhiên, việc giảm các loại thuế liên quan đến xăng dầu không nằm trong thẩm quyền của Bộ Tài chính hay Bộ Công Thương, mà nằm trong thẩm quyền của Quốc hội và phải thông qua luật, như thuế VAT, thuế xuất nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt,... Chúng tôi cho rằng, việc giảm thuế để giảm giá xăng dầu cần phải được xem xét tổng thể từ cả hai Bộ Tài chính - Công Thương và cần có kế hoạch dài hạn. Trong tình hình hiện nay, việc giá xăng dầu giảm bất kể mức độ cũng là điều đáng trân trọng”, PGS.TS. Đinh Trọng Thịnh nói.

Ông Trịnh Quang Khanh, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam (VINPA), nhận thấy rằng, việc giảm thuế bảo vệ môi trường với xăng chỉ kéo dài đến hết năm 2022, trong khi giá thế giới luôn biến động khó lường và có tác động sâu rộng. Vì vậy, để ổn định giá xăng dầu, cần phải giảm thêm cả thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế VAT.

Vị Phó Chủ tịch Hiệp hội cũng giải thích, nếu chỉ giảm thuế nhập khẩu MFN thì không có tác động đến việc giảm giá xăng dầu trong nước. Bởi dầu xăng được nhập khẩu chủ yếu từ Singapore, Malaysia, Thái Lan, Hàn Quốc, Trung Quốc. Đây là những thị trường Việt Nam có thể tận dụng ưu đãi thuế nhập khẩu từ các Hiệp định thương mại tự do (FTA) và Hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA) đã ký, với ngưỡng thuế suất nhập khẩu xăng là 8%. “Doanh nghiệp trong nước vẫn đang nhập khẩu từ các thị trường có mức thuế 8% và sẽ chẳng có một thương nhân đầu mối nào lại chuyển sang mua với mức 10% cả'.

Lực cản từ Quỹ bình ổn giá

Theo một chuyên gia kinh tế nhận xét, ngoài giá xăng, Chính phủ cần xem xét việc giảm giá dầu, đặc biệt là dầu Diesel mạnh mẽ hơn. Bởi chỉ có việc giảm giá dầu mới có thể có nhiều ảnh hưởng trong việc kiểm soát giá cả. Gần 80% nhiên liệu sử dụng trong nước là dầu thay vì xăng.

“Giá dầu ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vận chuyển vì hầu hết các phương tiện vận tải hàng hóa đều sử dụng dầu thay vì xăng, từ xe tải, tàu hỏa đến tàu biển. Trong khi đó, xăng chủ yếu được sử dụng trong vận chuyển cá nhân như xe máy, ô tô. Do đó, việc giảm giá xăng có vẻ chưa phù hợp vì giá hàng hóa phải giảm theo. Chúng tôi đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ và hy vọng rằng Chính phủ sẽ tiếp tục cải thiện, đặc biệt là trong việc giảm giá dầu”, chuyên gia nói.

Đáng chú ý, trong kỳ điều chỉnh giá xăng dầu này, cơ quan quản lý không sử dụng Quỹ bình ổn giá và tiếp tục trích lập vào Quỹ bình ổn với giá xăng E5 RON 92 là 451 đồng; xăng RON 95 là 493 đồng; 250 đồng với dầu Diesel; 400 đồng với dầu hỏa và dầu mazut là 641 đồng một kg.

Vì vậy, mỗi khi giá xăng dầu giảm theo giá thế giới, liên bộ cũng trích lập Quỹ bình ổn giá ở mức cao không kém. Nhiều người cho rằng, nếu tính một cách công bằng, theo giá thế giới, nếu không giảm thuế bảo vệ môi trường và không trích lập Quỹ bình ổn giá, giá xăng đã giảm xuống dưới 20.000 đồng/lít thay vì mức hiện tại.

Trước đó, Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, Liên đoàn Công nghiệp và Thương mại Việt Nam (VCCI), Bộ Tài chính và nhiều chuyên gia kinh tế đều đã đề xuất loại bỏ quy định về việc lập, sử dụng Quỹ bình ổn giá để giá xăng dầu hoạt động theo cơ chế thị trường. Mặt khác, việc bỏ Quỹ bình ổn giá sẽ làm tăng tính minh bạch và công khai trong quản lý giá cả, tạo điều kiện bình đẳng cho hệ thống các doanh nghiệp. Thực tế, Quỹ BOG chỉ có tác dụng khi giá xăng dầu biến động ở mức nhẹ.

Trong cuộc trò chuyện với Diễn đàn Doanh nghiệp, PGS. TS. Phạm Thế Anh, Chuyên gia kinh tế đồng tình với quan điểm về việc loại bỏ Quỹ bình ổn giá xăng dầu, vì ông cho rằng Quỹ này không có ảnh hưởng tích cực đến việc giảm giá xăng.

“Quỹ bình ổn giá xăng dầu cần phải thực hiện đúng vai trò, chức năng, nhiệm vụ của nó là làm cho giá xăng ổn định ở một mức trung bình, không bị tăng đột ngột hoặc giảm mạnh. Nếu quản lý tốt, Quỹ sẽ không gây ra sự sốc cho nền kinh tế mỗi khi thị trường có biến động lớn, đồng thời không làm tăng chi phí xăng dầu cho người tiêu dùng. Do đó, việc giữ hoặc loại bỏ Quỹ bình ổn cần phải tập trung vào mục tiêu của Quỹ và cách thức hoạt động của nó.”

“Theo đánh giá của tôi trong thời gian qua, Quỹ này chưa thực hiện tốt nhiệm vụ ổn định giá xăng, mặc dù điều đó phụ thuộc nhiều vào dự báo giá xăng dầu thế giới. Tiền được trích lập vào Quỹ bình ổn giá thông qua doanh nghiệp xăng dầu, nhưng người cuối cùng phải trả giá vẫn là người tiêu dùng. Điều này không khác gì việc điều hành xăng dầu theo kiểu 'tay phải thả, tay trái thu'”, chuyên gia phân tích.