Đi săn lùng hương vị đặc trưng của cá bống An Khê

Thịt cá bống săn chắc, hương vị đậm đà, giao thoa hoàn hảo với cơm gạo mới thơm ngon. Khi thưởng thức, có người bất ngờ hỏi: Liệu hàng nghìn năm trước, các bậc tiền nhân đã thưởng thức món cá bống kho tiêu này chưa?

Trải nghiệm du lịch Quảng Ngãi với món cá bống kho tiêu tại An Khê

An Khê nằm giữa xã Phổ Thạnh và Phổ Khánh (Đức Phổ, Quảng Ngãi), một vùng đầm nước hoang sơ và thơ mộng.

Nguồn thủy sản trong đầm vô cùng phong phú, đó là nguồn thực phẩm quan trọng cho cư dân Sa Huỳnh cổ và hiện nay là nguồn dinh dưỡng quan trọng đối với người dân sống ven bờ.

Khám phá hương vị đặc sắc của món cá bống kho tiêu, một trong những món biểu tượng của vùng đất này. Câu chuyện về việc săn bắt cá bống qua các hang dẫn dụ đã làm say đắm người thưởng thức, một hành trình diễn ra hơn 20 năm trước khi nguồn thủy sản trong đầm còn phong phú.

Tháng 3 - 7 âm lịch, bên bờ đầm, nhiều người tò mò đo bước chân, ngắm hướng và đắm chìm dưới nước để đào hang.

Sử dụng hai tay móc bùn, họ tạo ra những chiếc hang rộng, hai đầu mở ra như những hầm ngầm dưới đáy nước. Đó là nơi lý tưởng để cá bống tránh nắng trong mùa nắng nóng.

Ánh nắng trưa chiếu xuống đầm như làm sáng bóng chiếc gương lớn, phản ánh đẹp lấp lóa. Nước trong đầm nhanh chóng ấm lên, khiến lũ cá bống hội tụ vào hang để tránh nắng. Người ta đeo giỏ đan bằng tre, từ từ dò bước chân, ngụp lặn, đưa tay vào cửa hang để bắt cá.

Những người lần đầu tiên chứng kiến có thể tưởng họ đang tham gia trò chơi trốn tìm dưới làn nước xanh biếc. Mặc dù 'cá đã vào hang', nhưng bắt chúng không phải chuyện đơn giản. Lực đẩy của nước làm cho cơ thể nổi bật, kéo theo đôi bàn tay rời khỏi hang.

Chờ đến lúc thích hợp, cá bống cái linh lẻo trượt ra khỏi bàn tay và bò qua khe hang. Những con cá bống đực, dáng dấp dài thon, gầy guộc, nằm dựa vào hang rồi nhanh chóng chui vào giỏ. Có lẽ chúng phải vận động nhiều để 'đứng vững' trong trận đấu giành quyền 'đàn ông' nên thân thể trở nên mảnh mai đến vậy!

Hiện nay, người dân ven đầm sử dụng đủ loại mồi như đăng nò, lưới... Tuy nhiên, vì lượng cá bống giảm nhanh chóng, giá cả cũng tăng cao, đạt cả trăm nghìn đồng mỗi ký.

Mặc dù vậy, mỗi khi có mớ cá bống tươi, nhiều bà nội trợ nhanh chóng mua về để chế biến thành món kho tiêu. Sau khi đưa về, họ sử dụng dao để lấy sạch vảy rồi tận tâm làm sạch từng phần mang và lòng cá.

Bước tiếp theo, cá được rửa qua nước muối, sau đó đặt vào nồi ướp cùng gia vị, tiêu xay nhuyễn và hành tím băm nhỏ, để thịt cá trở nên thêm săn chắc trong khoảng một giờ đồng hồ.

Để món cá bống kho tiêu thêm phần thơm ngon, không thể quên nước đường nấu dẻo. Đường đen được nấu theo phương pháp thủ công với ít nước trong nồi, đun nhỏ lửa cho đến khi mùi thơm bốc lên, sau đó tắt bếp để sử dụng từ từ.

Nồi cá bống được ướp gia vị, thêm chút đường đen nấu dẻo và nước vừa đủ để ngập cá, sau đó đun nhỏ lửa. Khoảng nửa giờ sau, khi mở nắp, mùi thơm phức của cá kho bòng lan tỏa, với màu sắc đen bắt mắt.

Trước đây, nhiều người thường kỹ tính khi kho cá trong nồi đất và đun nhỏ lửa bằng củi tre. Sau đó, họ vùi nồi cá kho vào trong bếp trấu để cá khô mà không cháy, tạo nên hương vị đậm đà.

Do cuộc sống hiện đại, khi cá đã chín, chỉ cần nhấc xuống khỏi bếp, đặt lên đĩa và rắc thêm ít tiêu xay nhuyễn, món cá kho ngon tuyệt đã sẵn sàng.

Thịt cá bống, săn chắc, hương vị đậm đà, hòa quyện với cơm gạo mới thơm dẻo, ngon đến khó tả. Khi thưởng thức món cá bống, có người tự hỏi: Hàng nghìn năm trước, tiên nhân của chúng ta đã từng thưởng thức món cá bống kho tiêu chưa nhỉ?

Đầm An Khê mở rộng khoảng 350ha, với nhiều vũng nước sâu lên đến 4m vào mùa cạn. Khi mùa lũ về, nước tràn đầy những cánh đồng ven đầm và nơi đây trở thành tổ yến của vô số loại cá và tôm. Hơn một thế kỷ trước, nhà khảo cổ học người Pháp M. Vinet phát hiện hàng trăm quan tài bằng chum ở nhiều vị trí ven đầm.

Các nhà nghiên cứu cổ học đánh giá rằng nơi đây không chỉ là nơi phát hiện đầu tiên mà còn là nguồn gốc của nền văn hóa Sa Huỳnh, có niên đại khoảng 3.000 năm trước. Khu vực quanh đầm và những vùng lân cận là môi trường sống và sinh tồn của cộng đồng người Sa Huỳnh cổ.

Nơi này cung cấp nhiều nguồn tài nguyên quan trọng, đáp ứng nhu cầu cuộc sống và đồng thời là nguồn cội của văn hóa Sa Huỳnh, với sự phát triển và lan rộng.

Đầm An Khê đóng vai trò quan trọng nhất, cung cấp nguồn nước ngọt cho sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp của cộng đồng cư dân Sa Huỳnh cổ.

Theo bản tin của Minh Kỳ/Tuổi Trẻ

---

Dữ liệu tham khảo: Hướng dẫn du lịch tại Mytour.com