Dị vật gây tắc đường hô hấp: nguyên nhân, biểu hiện và cách phòng tránh

1. Nguyên nhân và biểu hiện khi trẻ bị dị vật gây tắc đường hô hấp

Có nhiều nguyên nhân khác nhau có thể dẫn đến tình trạng dị vật gây tắc đường hô hấp ở trẻ nhỏ, và tình trạng này có thể xảy ra vào bất kỳ thời điểm nào, có thể là do trẻ tự gây ra hoặc do người chăm sóc.

Dị vật gây tắc đường hô hấp là một tai nạn rất nguy hiểm đối với trẻ nhỏ

Các trường hợp dễ gặp gây ra dị vật gây tắc đường hô hấp ở trẻ bao gồm:

• Trẻ bị hóc thức ăn như cơm, sữa, cháo,… khi bị ép ăn hoặc giật mình.

• Trẻ bị hóc do uống các loại nước hoặc đờm dãi, thường gặp khi trẻ bị viêm đường hô hấp tiết nhiều dịch nhưng chưa biết cách điều tiết.

• Trẻ bị dị vật gây tắc đường hô hấp do hít vào những vật nhỏ như hạt nhỏ, viên thuốc, viên kẹo,… hoặc những đồ chơi nhỏ, nắp bút, viên bi,…

Trẻ thường bị dị vật gây tắc đường hô hấp do tò mò nuốt đồ chơi hoặc vật dụng

Nguy cơ của việc trẻ bị dị vật đường thở có thể phát sinh do sự không chú ý của cha mẹ hoặc do sự tò mò của trẻ, đều có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe của chúng. Cha mẹ cần chú ý nhận biết các dấu hiệu khi trẻ bị dị vật đường thở để có biện pháp xử lý kịp thời. Xử lý càng sớm, việc loại bỏ dị vật càng nhanh sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ mắc các biến chứng về sức khỏe.

2. Phương pháp xử trí nào cần áp dụng khi trẻ bị dị vật đường thở?

Cách xử trí khi trẻ bị dị vật đường thở sẽ phụ thuộc vào tình trạng cụ thể của trẻ, nếu tình trạng nghiêm trọng thì cần phải tiến hành sơ cứu ngay lập tức để làm thông thoáng đường thở. Sau đó, trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế để loại bỏ dị vật càng sớm càng tốt.

2.1. Phương pháp xử trí khi trẻ bị dị vật đường thở nhưng vẫn giữ được màu hồng tự nhiên

Khi trẻ vẫn giữ được màu hồng tự nhiên, khả năng khóc, la hét, nói chuyện và hô hấp không bị rối loạn, điều này có nghĩa là dị vật không làm tắc nghẽn đường thở hoặc tắc nghẽn không nghiêm trọng. Tuy nhiên, vẫn cần phải xử lý kịp thời vì dị vật có thể thay đổi vị trí và gây tổn thương cho nhiều cơ quan.

Để đảm bảo an toàn cho trẻ khi bị dị vật đường thở, cha mẹ nên đặt trẻ ở tư thế ngồi thở và cố gắng giữ cho trẻ yên ổn để đưa đến bệnh viện để loại bỏ dị vật.

2.2. Phương pháp xử trí khi trẻ có dấu hiệu tái mặt nhưng vẫn tỉnh táo

Khi trẻ có dấu hiệu khó thở, tái mặt, yếu khóc hoặc không khóc được, có khả năng dị vật đã gây cản trở đường thở nhưng không hoàn toàn. Trong tình huống này, việc đầu tiên mà cha mẹ cần làm là gọi cấp cứu và nhận được sự hỗ trợ y tế chuyên môn.

Trong thời gian chờ đợi sự cứu giúp y tế, việc thực hiện thủ thuật ấn ngực, vỗ lưng để đẩy dị vật ra khỏi đường thở của trẻ là cần thiết. Cách thực hiện như sau:

Vỗ lưng, ấn ngực với trẻ dưới 2 tuổi bị dị vật đường thở

• Đặt bé nằm sấp, đầu bé nằm thấp trên cánh tay trái của bạn, giữ chặt cổ và đầu bé bằng bàn tay trái. Hãy nhớ rằng ngón giữa và ngón trỏ của bạn phải đẩy cằm bé lên, tránh làm cản trở đường hô hấp.

• Sử dụng gót tay phải để vỗ mạnh vào lưng bé, mỗi lần vỗ khoảng 5 cái, nhớ vỗ ở giữa hai bả vai.

• Lật bé sang bên phải, nếu bé vẫn trở nên xanh xao, khó thở mà không có dấu hiệu cải thiện, tiếp tục sử dụng ngón tay trái để ấn mạnh vào vùng ½ dưới xương ức khoảng 5 lần.

• Liên tiếp thực hiện hai tư thế vỗ lưng và ấn ngực cho đến khi dị vật trên đường thở rơi ra ngoài, cho bé khả năng thở và khóc trở lại.

Kỹ thuật Heimlich

Đây là phương pháp giúp loại bỏ dị vật trên đường thở cho trẻ từ 2 tuổi trở lên, thực hiện như sau:

• Đứng hoặc quỳ phía sau bé, ôm bé bằng hai tay.

• Đặt một bàn tay dưới xương ức, tạo thành hình nắm đấm, tay còn lại ôm quanh bàn tay nắm đấm.

• Ấn mạnh vào bụng của bé từ phía trước ra sau, từ dưới lên trên khoảng 5 lần liên tiếp.

• Kiểm tra xem dị vật có bị đẩy lên miệng của bé không, nếu có thì lấy ra.

• Tiếp tục lặp lại kỹ thuật ấn bụng này cho đến khi dị vật rơi ra khỏi đường thở, cho bé thở dễ dàng và khóc lại được.

Dị vật trên đường thở gây hôn mê ở trẻ là tình trạng vô cùng nguy hiểm

2.3. Cách xử lý khi trẻ bị hôn mê do dị vật trên đường thở

Với trẻ dưới 2 tuổi, thực hiện thao tác vỗ ngực và ấn lưng tương tự, nhưng cần chú ý phản ứng của trẻ. Chỉ khi dị vật được đẩy ra hoặc thay đổi vị trí, triệu chứng tím tái và khó thở mới được cải thiện. Trẻ có thể cần thời gian dài hơn để tỉnh lại do ảnh hưởng của việc giảm oxy lên não.

Với trẻ từ 2 tuổi trở lên, thực hiện các bước sau:

• Đặt trẻ nằm ngửa.

• Quỳ gối, đặt hai chân cạnh hai đùi của trẻ, hai tay nắm lại thành nắm đấm rồi đột ngột ấn vào xương ức của trẻ.

• Dùng lực ấn mạnh từ dưới lên trên 5 lần liên tiếp.

• Kiểm tra xem dị vật có bị đẩy ra không, nếu có thì loại bỏ và quan sát tình trạng của trẻ. Nếu chưa, tiếp tục lặp lại các bước trên cho đến khi dị vật bị đẩy ra hoặc được cấp cứu.

Đưa trẻ đi cấp cứu ngay khi gặp dị vật đường thở

Việc xử lý dị vật đường thở cho trẻ cần thực hiện nhanh chóng và đúng cách. Nếu không có kinh nghiệm, nên tìm đến người có chuyên môn hoặc chờ đội cấp cứu, tránh gây tổn thương nghiêm trọng hơn.

3. Cha mẹ cần biết cách phòng ngừa dị vật đường thở ở trẻ

Dị vật đường thở rất nguy hiểm cho sức khỏe và tính mạng của trẻ nếu không xử lý kịp thời. Để tránh trẻ tò mò hoặc vô tình nuốt phải vật lạ, cha mẹ cần lưu ý:

• Cha mẹ nên để các vật nhỏ ngoài tầm với của trẻ và kiểm tra kỹ các vật dụng, kể cả đồ chơi của trẻ.

• Dạy trẻ thói quen không đưa tay và các vật vào miệng ngậm mút.

• Không ép trẻ ăn khi đang khóc và tránh cho trẻ chơi đùa trong lúc ăn.

• Hạn chế cho trẻ nhỏ ăn các loại thực phẩm dễ gây hóc như thạch, lạc, nhãn,…

Trẻ có nguy cơ bị hóc khi ăn nên cha mẹ cần đặc biệt chú ý