Dịch bệnh sốt xuất huyết ở trẻ nhỏ – Mẹ đừng coi thường

Bước vào mùa giao mùa, nguy cơ dịch sốt xuất huyết tái phát, mẹ cần chăm sóc trẻ cẩn thận.

Sốt xuất huyết, do vi-rút dengue gây ra, có thể gây biến chứng nguy hiểm đối với trẻ. Việc chăm sóc và điều trị kịp thời là quan trọng.

1. Dấu hiệu sớm nhất trẻ bị sốt xuất huyết.

Trong 3 ngày đầu sốt, nhận biết sốt xuất huyết là thách thức. Chẩn đoán sớm dựa vào triệu chứng chứ không chỉ xét nghiệm.

Chẩn đoán sớm sốt xuất huyết là khó khăn, nhưng quan trọng để bệnh nhân nhận được điều trị hiệu quả.

Yếu tố dịch tễ (tức là trong gia đình hoặc hàng xóm có người mắc bệnh sốt xuất huyết). Nếu trẻ có sốt, hãy nghĩ đến khả năng mắc bệnh này.

Yếu tố lâm sàng (triệu chứng của bệnh nhân): Lưu ý 3 ngày đầu tiên.

– Ngày đầu tiên:

Trẻ sốt cao, đột ngột, liên tục, không ớn lạnh, mặt ửng đỏ, họng đỏ nhưng không đau. Cần tái khám hàng ngày để theo dõi các dấu hiệu khác.

– Ngày thứ 2:

Trẻ vẫn sốt cao, liên tục. Kiểm tra dấu xuất huyết trên cơ thể. Nếu không thấy dấu tự nhiên, có thể làm dấu xuất huyết nhân tạo. Xét nghiệm máu không có biến đổi lớn.

– Ngày thứ 3:

Dấu hiệu sốt xuất huyết trở nên rõ ràng hơn. Bệnh nhân vẫn còn sốt cao, có thể xuất huyết da niêm mạc như chảy máu mũi, máu răng. Nếu trẻ trên tuổi dậy thì hỏi thêm về kinh nguyệt có ra huyết bất thường không? Bệnh nhân có thể cảm giác khó chịu, đau bụng nhợn ói. Hãy làm xét nghiệm máu, kết quả máu nếu có Hct tăng 39-40%, tiểu cầu giảm dưới 150.000 tế bào/mm3 là chẩn đoán sốt xuất huyết chính xác đến trên 90%. Test nhanh sốt xuất huyết có thể làm trong ngày này.

– Ngày thứ 4, thứ 5 các triệu chứng rõ ràng nhất.

Để chẩn đoán sớm sốt xuất huyết, trong 3 ngày đầu tiên cần lưu ý kỹ về các triệu chứng của bé. Hãy nhớ ngày khởi phát sốt của con và các dấu hiệu để báo bác sĩ. Tập trung vào các trẻ có dấu hiệu như: Lừ đừ, ói nhiều, đau bụng nhiều, chảy máu nhiều, tay chân mát lạnh.

Chẩn đoán sớm, đưa trẻ đến bệnh viện kịp thời thì điều trị sốt xuất huyết sẽ đạt kết quả tốt nhất.

2. Cách chăm sóc trẻ sốt xuất huyết

– Khích lệ trẻ uống đủ nước

Khi sốt, trẻ dễ mất nước, cùng với các dấu hiệu mệt mỏi, ăn kém, uống kém, làm tăng nguy cơ thiếu nước. Đảm bảo trẻ uống đủ nước: dưới 5 tuổi khoảng 500-1.500ml/ngày, trên 5 tuổi khoảng 2.000-2.500ml/ngày. Sử dụng nước cam, dừa, chanh, suối, sôi để nguội. Đổi các loại nước để trẻ không chán.

Tránh nước có màu đỏ, nâu, đen, có ga như nước xá xị, nước trái cây sậm màu, nước củ dền, dưa hấu để không nhầm giữa chảy máu dạ dày và nước trái cây khi trẻ nôn.

Cho trẻ ăn thức ăn lỏng như cơm nhão, cháo, súp. Tránh ăn thức ăn nhiều dầu mỡ để trẻ không cảm thấy no khó tiêu. Tránh ăn huyết heo, huyết vịt để tránh lầm tưởng xuất huyết tiêu hoá.

– Sử dụng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ

Không có thuốc điều trị đặc hiệu cho sốt xuất huyết. Chủ yếu sử dụng Paracetamol để hạ sốt theo hướng dẫn. Kết hợp lau nước ấm nếu sốt cao trên 39 độ C.

Không sử dụng các loại thuốc hạ sốt như Ibufrophen, Aspirin vì có thể gây hại trong trường hợp sốt xuất huyết.

Tái khám hàng ngày, thậm chí nhiều lần trong ngày, tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ. Không tự ý ngừng tái khám vì có trường hợp trẻ hết sốt nhưng tình trạng sốt xuất huyết vẫn đang trở nên nặng.

Nhận biết 5 dấu hiệu trẻ trở nặng: Lừ đừ, li bì hoặc bứt rứt, ói nhiều, đau bụng nhiều, xuất huyết, tay chân mát, lạnh. Nếu có ít nhất 1 dấu hiệu, đưa trẻ đến bệnh viện ngay.

Chỉ cần 1 trong 5 dấu hiệu trên, phải đưa trẻ đến bệnh viện ngay. Đôi khi bà mẹ bỏ qua, nghĩ rằng trẻ chỉ đau dạ dày hoặc ăn không tiêu, nhưng khi đưa vào bệnh viện thì đã quá muộn, điều trị trở nên khó khăn.

Điều trị sốt xuất huyết đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ giữa gia đình và bác sĩ. Vai trò của người chăm sóc và bà mẹ là rất quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe của trẻ.

3. Các giai đoạn của bệnh

Các bác sĩ nhấn mạnh việc cha mẹ cần theo dõi tình hình sức khỏe của trẻ từ ngày thứ 3-6, thời kỳ mà trẻ có vẻ đã vượt qua cơn sốt.

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh nhiễm trùng cấp tính do 4 loại vi-rút Dengue gây ra. Bệnh có thể gây tử vong nhanh chóng và hiện vẫn chưa có phương pháp điều trị hoặc chủng ngừa đặc hiệu.

Sốt xuất huyết lây truyền từ người nhiễm bệnh sang người khác do muỗi Aedes Agypti (muỗi vằn) chích. Muỗi này thường sống trong nhà, đẻ trứng trong nước sạch, và hoạt động chủ yếu vào ban ngày và buổi tối. Mọi đối tượng từ trẻ nhỏ đến người lớn đều có thể mắc bệnh và nguy cơ mắc tăng lên theo độ tuổi.

Khi trẻ có sốt kéo dài 2 ngày trở lên, nên nghi ngờ đến khả năng mắc sốt xuất huyết và đưa trẻ đến cơ sở y tế để được kiểm tra và theo dõi.

Sốt xuất huyết diễn biến qua 3 giai đoạn:

– Giai đoạn 1: Trong vòng 3 ngày đầu tiên

Trẻ liên tục sốt cao, gây mệt mỏi, biếng ăn, đôi khi co giật. Thuốc hạ sốt có thể làm giảm sốt, nhưng cũng có thể sốt tăng lại sau vài giờ. Một số trường hợp thuốc không đưa nhiệt độ về bình thường.

– Giai đoạn 2: từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 6

Hầu hết trẻ sẽ hết sốt. Thời kỳ này là nguy hiểm nhất, có thể xảy ra sốc và biến chứng. Gia đình cần chăm sóc kỹ để phát hiện ngay các dấu hiệu như ói nhiều, đau bụng, lừ đừ, bứt rứt, tay chân lạnh, hoặc xuất huyết bất thường.

Nếu có bất kỳ dấu hiệu động tâm nào, đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức hoặc báo ngay cho điều dưỡng và bác sĩ nếu trẻ đã nằm viện.

Hầu hết trẻ có giai đoạn 2 êm đềm và hết bệnh, nhưng một số có thể phát triển biến chứng nguy hiểm và đôi khi dẫn đến tử vong.

Khoảng hai phần ba trẻ sốt xuất huyết hết bệnh sau giai đoạn 2, nhưng một phần ba có thể phức tạp và có thể dẫn đến tử vong.

– Giai đoạn 3: từ ngày thứ 7 đến ngày thứ 8

Trẻ bắt đầu hồi phục, ăn ngon hơn và thể hiện sự chơi đùa. Một số trẻ có dấu hiệu đặc biệt khi hồi phục, xuất hiện “ban hồi phục” - da đỏ ửng với nhiều chấm đỏ li ti và ngứa, thường xuất hiện ở chân, tay. Có trường hợp gia đình lo lắng đưa trẻ đến bệnh viện vì biểu hiện này.

4. Phòng tránh sốt xuất huyết cho trẻ

Bệnh sốt xuất huyết có thể được ngăn chặn một cách hiệu quả. Giữ trẻ khỏi muỗi bằng cách để trẻ ngủ mùng ban ngày, mặc áo dài tay và sử dụng kem chống muỗi...

Ngoài ra, quan trọng là tiêu diệt muỗi và lăng quăng. Muỗi Aedes Agypti, muỗi truyền bệnh, thường sống trong nhà và đẻ trứng ở những nơi chứa nước sạch. Đảm bảo vệ sinh xung quanh nhà và diệt muỗi để tránh tạo môi trường lý tưởng cho chúng.

5. Chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ mắc bệnh sốt xuất huyết

– Nước cam:

Chứa nhiều năng lượng và vitamin, hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường lượng nước tiểu và hỗ trợ hệ miễn dịch giúp phục hồi nhanh chóng.

Những điều cần biết khi trẻ mắc bệnh sốt xuất huyết, các mẹ nên chú ý để có cách chăm sóc tốt nhất cho bé, phần 5

– Đu đủ:

Theo chuyên gia và bác sĩ, lá đu đủ là thực phẩm tốt nhất cho bệnh nhân sốt xuất huyết. Nghiền nát 2 lá đu đủ tươi, ép lấy nước chiết xuất. Trẻ em mắc bệnh sốt xuất huyết nên dùng 2 muỗng canh nước ép này mỗi ngày, buổi sáng hoặc tối.

– Cháo:

Khi trẻ đang đối mặt với quái vật vi rút, bữa ăn tốt nhất là cháo - một liều năng lượng mạnh mẽ để đẩy lùi mọi đợt tấn công của bệnh tật.

– Phép màu từ trà thảo dược:

Để giảm sốt, đừng quên uống những giọt phép từ trà thảo dược tự nhiên như trà gừng.

– Nước dừa, nàng tiên của sức khỏe:

Nước dừa là phương thuốc dành cho những chiến binh nhỏ đang chiến đấu với sốt xuất huyết, giúp bổ sung chất điện giải và khoáng chất cho cơ thể mất nước.

– Sức sống từ nước rau củ ép, hương vị của thiên đàng:

Những giọt nước trái cây tươi, rau củ mát lạnh là sự lựa chọn tuyệt vời cho những đấu sĩ nhỏ đang chiến đấu với sốt xuất huyết. Chuyên gia khuyến cáo rằng nước rau ép nguyên chất là nguồn dưỡng chất cần thiết, hỗ trợ quá trình phục hồi nhanh chóng. Vitamin C đóng vai trò quan trọng, giúp trẻ bổ sung hệ miễn dịch khi đối đầu với thách thức của bệnh tật. Để cung cấp vitamin C, hãy ăn những loại trái cây như dâu tây, ổi, kiwi và đu đủ - những nhà sản xuất năng lượng cho các tế bào lympho. Vitamin C cũng là vũ khí hiệu quả chống lại vi khuẩn và vi rút.

– Siêu phẩm chất đạm:

Những nguồn protein quý giá như trứng, sữa và sản phẩm từ sữa là điểm tựa không thể thiếu trong thời kỳ khó khăn này.

– Súp - Bí quyết chống đau và kích thích vị giác:

Những giọt súp không chỉ mang lại sức mạnh để chống lại cơn đau ở khớp mà còn kích thích vị giác, khuyến khích sự ham muốn ăn uống.

– Mật ong chanh - Hương vị tinh tế từ tự nhiên:

Loại bỏ độc tố từ cơ thể khi đối đầu với vi rút gây sốt xuất huyết. Nước chanh là đại sứ đưa vi rút ra khỏi cơ thể qua đường nước tiểu.

6. Thực đơn dành cho đấu sĩ chiến đấu với sốt xuất huyết

Đối với những chiến binh nhỏ đang chiến đấu với sốt xuất huyết, bên cạnh việc chữa trị bằng cách y học hiện đại hoặc y học dân gian, chế độ ăn uống đặc biệt là yếu tố quan trọng giúp giảm sốt, giảm đau, tăng cường sức đề kháng, và chống nôn. Đây là điều rất quan trọng để hồi phục sức khỏe.

Những món canh dưới đây không chỉ làm mát cơ thể, lọc sạch độc tố, mà còn nâng cao khả năng đề kháng và ngăn chặn xuất huyết. Chủ vị được bảo toàn qua việc xay nhuyễn hạt lạc, kết hợp với một số loại rau xanh.

 Đối với trường hợp chưa xuất huyết

Rau ngót rửa sạch, vò nát 60-100g, nhuyễn lạc 30-50g, nấu thành canh ăn.
Gan lợn tươi ép cho ra hết máu, rửa sạch, băm nhỏ 20-30g; rau ngót rửa sạch, vò nát 60-100g; nhuyễn lạc 30-50g. Nấu rau ngót với lạc thật chín rồi cho gan lợn vào đảo đều, đun sôi 5 phút là được.
Đậu xanh cả vỏ, vỡ đôi 50-60g, nhuyễn lạc 30-50g, nấu canh ăn.
Rau dền (xanh hay đỏ, hoặc dền cơm) rửa sạch thái nhỏ 60-100g, nhuyễn lạc 30-50g. Nấu chín lạc rồi mới cho rau dền vào, đun sôi 10 phút là được.
Rau mồng tơi rửa sạch, thái nhỏ 60-100g, nhuyễn lạc 30-50g. Nấu chín lạc rồi mới cho rau mồng tơi vào, đun sôi 10 phút.
Rau sam tươi rửa sạch, thái nhỏ 60-100g, nhuyễn lạc 30-50g. Nấu chín lạc rồi mới cho rau sam vào, đun sôi 10 phút.
Hoa thiên lý rửa sạch 30-50g, nhuyễn lạc 30-50g. Nấu chín lạc rồi mới cho hoa thiên lý vào, đun sôi 5 phút.
Lá non thiên lý 60-100g rửa sạch thái nhỏ, nấu canh cùng nhuyễn lạc.

 Dành cho bé đối mặt với sốt xuất huyết

– Sử dụng phép màu từ nước đậu xanh, bạc hà (vị thuốc bạc hà trong Đông y)

Những thông tin quan trọng khi bé mắc sốt xuất huyết mà các mẹ nên biết để chăm sóc bé tốt nhất - Phần 6

Đậu xanh 50gr, đã bỏ vỏ,
Lá bạc hà 30gr,
Đường trắng 30gr.
Đun sôi đậu xanh và bạc hà trong 1 lít nước, lọc bỏ bã sau 30 phút, hòa đường 30gr. Dùng nhiều lần trong ngày. Có tác dụng làm mát cơ thể, giảm khát, và thanh nhiệt;

– Nước ngàn hoa dưa hấu

Lấy 200gr vỏ dưa hấu, loại bỏ vỏ xanh, giữ lại cùi, thái miếng
30gr kim ngàn hoa
Rửa sạch nguyên liệu, đun sôi với 1 lít nước trong 30 phút, lọc bỏ bã, hòa đường 30gr, uống nhiều lần trong ngày. Có tác dụng làm mát và ổn định áp lực máu;

– Nước rau muống cúc hoa

Rau muống 150gr, chọn lựa tận tâm, rửa sạch.
Cúc hoa 20gr, mắt cười nở, rửa bong sáng
Cho rau muống, cúc hoa vào nồi đun sôi với 1,5 lít nước trong 20 phút. Vớt bỏ bã, hòa đường 50gr vào nước rau muống, cúc hoa, đun lại cho tan hết đường. Uống nhiều lần trong ngày. Có tác dụng làm dịu mát, tăng sức mạnh chiến binh, chống xuất huyết;

– Cháo rau cần đại táo siêu hấp dẫn cho trẻ mắc sốt xuất huyết

Rau cần 150gr rửa sạch, cắt khúc ngắn,
Đại táo 5 quả rửa sạch,
Gạo tẻ 100gr vo sạch,
Đường 50gr.
Chần chừ gạo và đại táo vào nồi, đổ nước vừa đủ hầm kỹ thành cháo, cho rau cần vào đun thêm 5 phút bắc ra, thêm đường vào khuấy đều dùng ăn bữa sáng, bữa tối. Cháo này có tác dụng làm mát cơ thể, ổn định huyết áp, cân bằng lượng máu, đặc biệt tốt cho người mắc sốt xuất huyết.

– Cháo bí đao

Bí đao 150gr, gọt bỏ vỏ xanh, thái khúc.
Gạo tẻ 100gr vo sạch,
Chần chừ gạo vào nồi, đổ nước vừa đủ hầm kỹ thành cháo, sau đó cho bí đao đã thái khúc vào đun thêm 10 phút, thêm muối hoặc đường 50gr tùy khẩu vị. Bắc ra để nguội ăn vào 2 bữa sáng và tối. Cháo này có tác dụng làm mát cơ thể, giải độc, kích thích sự phát triển tốt cho bệnh nhân sốt xuất huyết.

7. Lưu ý quan trọng cho cha mẹ:

– Khi trẻ mắc bệnh sốt xuất huyết, thường trải qua cảm giác chán ăn, mệt mỏi, hay có cảm giác ói mửa và đau bụng. Nên cung cấp thức ăn lỏng, nhẹ, dễ tiêu hóa, tránh thực phẩm có màu đen hoặc đỏ (để phân biệt nếu trẻ ói mửa có máu hay thức ăn). Không ép trẻ chỉ ăn cháo, có thể thay thế bằng súp, nui, mì... theo sở thích của trẻ.

– Đảm bảo trẻ uống đủ nước vì sốt xuất huyết có thể làm đặc máu, gây khó khăn trong sự lưu thông. Điều này có thể dẫn đến tình trạng sốc. Nên cho trẻ uống Oresol (thường được sử dụng để bù nước trong trường hợp tiêu chảy) hoặc nước cam, nước chanh, nước khoáng hoặc nước lọc đun sôi. Uống từ từ để tránh tình trạng nôn, đầy bụng.

– Về chế độ ăn, ưu tiên các thực phẩm dễ tiêu hóa như cháo, súp và tránh ăn quá no.

Chẩn đoán bệnh sốt xuất huyết là một thách thức và có thể bị nhầm lẫn với các bệnh khác. Vì vậy, khi thấy trẻ có biểu hiện sốt cao từ hai ngày trở lên và xuất huyết, cha mẹ cần nhanh chóng nghĩ đến khả năng này và đưa trẻ đến bệnh viện để được theo dõi.