
Đoạn thơ của Chế Lan Viên này là một biểu hiện của tâm hồn được thể hiện thành triết lý đẹp: Hạnh phúc khi gặp lại nhân dân. Cả bốn câu thơ đều chứa đựng hình ảnh tươi đẹp, mới lạ, thể hiện sự sáng tạo và tinh tế của tác giả. Qua đó, chúng ta có thể hiểu như một nhà thơ lớn của phương Tây đã nói: 'Câu thơ đẹp phải là câu thơ nói lên một tình cảm đẹp'.
Tôi rất ấn tượng với bài thơ của Chế Lan Viên về 'hương nhân ái':
Đóa sen nở mặt đất, hương thơm tràn lên bầu trời
Hương nhân ái thấm sâu vào tâm hồn chúng ta mãi mãi.
Tôi luôn thích mỗi khi ai đó nhắc lại đoạn thơ của ông:
Anh đột nhiên nhớ em như mùa đông nhớ hương sắc
Tình yêu của chúng ta như đôi cánh kiến hoa vàng.
Như xuân đến, chim rừng trở nên ánh vàng
Tình yêu làm đất lạ trở nên quen thuộc.
Năm 1960, tập thơ Ánh sáng và phù sa được xuất bản, một bước tiến mới trong tư tưởng và nghệ thuật của Chế Lan Viên. Bài thơ Tiếng hát con tàu diễn tả tình yêu với Tây Bắc và khao khát khám phá mọi nơi đến nơi mơ ước để hiến dâng và sáng tạo. Bài thơ được chia thành 3 phần:
1- Tiếng gọi khởi hành;
2- Nỗi nhớ Tây Bắc;
3- Khúc hát trên đường đi.
Đây là câu thứ 5 trong phần 2 của bài Tiếng hát con tàu, nói lên niềm hạnh phúc to lớn khi gặp lại nhân dân:
Con gặp lại nhân dân như nai trở về suối quen
Cỏ mừng đón, chim én hòa mình trong mùa
Như đứa trẻ thơ mắc kẹt trong lòng người mẹ
Giường nôi bỗng dưng được tay mẹ đưa ra.
Tư tưởng gặp lại nhân dân được thể hiện một cách phong phú, đa dạng. Gặp lại nhân dân là được sống trong hạnh phúc, trong tình nghĩa thủy chung. Là được tiếp thêm sức sống, sức mạnh để trở nên tươi tốt, sống động, phát triển. Là được sống trong tình thương chia sẻ, sự vỗ về, được xoa dịu nỗi khao khát.
Ý tưởng gặp lại nhân dân được thể hiện một cách phong phú, đa dạng. Gặp lại nhân dân là được sống trong hạnh phúc, trong tình nghĩa thủy chung. Là được tiếp thêm sức sống, sức mạnh để trở nên tươi tốt, sống động, phát triển. Là được sống trong tình thương chia sẻ, sự vỗ về, được xoa dịu nỗi khao khát.
Đoạn thơ trên là ví dụ rõ ràng về bản sắc nghệ thuật của Chế Lan Viên: giàu triết lý và vẻ đẹp trí tuệ. Triết lý nhưng không cảm nhạt, vì tác giả đã sử dụng nhiều hình ảnh đẹp, mới lạ và ngôn ngữ sắc sảo. Ý tưởng đẹp, tâm hồn đẹp đã lan tỏa trong lòng người đọc.
Tư tưởng yêu nước và tình yêu với 'thân dân' đã được thể hiện sâu sắc trong thơ ca dân tộc từ hàng trăm năm trước. Tuy nhiên, sau Cách mạng tháng Tám, đặc biệt qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, tư tưởng cao quý đó đã được một số nhà thơ như Tố Hữu, Xuân Diệu, Chế Lan Viên... diễn đạt một cách chân thành, sâu sắc và thấm đẫm hơn.
Chim non biết nhớ tổ quê hương,
Chúng ta nhớ lòng người đã gian lao nuôi dưỡng chúng ta
Ơn người như mẹ cha thân yêu
Lòng dân yêu Đảng như yêu con của mình...
(Tố Hữu)
Tôi cùng máu mủ với nhân dân của tôi
Cùng đổ mồ hôi, cùng sôi giọt máu
Tôi sống với cuộc đời, chiến đấu
Của triệu trái tim yêu dấu gian lao
(Xuân Diệu)
Đoạn thơ trên đây của Chế Lan Viên là một lời tâm huyết được biến thành triết lý tuyệt vời: Niềm vui khi gặp lại nhân dân. Bốn câu thơ, từng câu đều hiện lên hình ảnh đẹp, mới mẻ, thể hiện một tính cách sáng tạo tinh tế và đa dạng, làm cho tài năng của ông tỏa sáng. Thông qua đó, chúng ta mới cảm nhận được như một nhà thơ vĩ đại phương Tây đã nói: “Những câu thơ tuyệt vời phải chứa đựng một tình cảm tuyệt vời”.
