Điều tra gây sốc: Elon Musk sử dụng 7 tỷ USD từ thiện cho bản thân, được miễn 2 tỷ USD tiền thuế cho hoạt động quyên góp nhưng không thuê bất kỳ ai, chỉ phục vụ lợi ích cá nhân.

Elon Musk đang đối diện với nguy cơ phải trả hàng tỷ USD tiền phạt sau khi quỹ từ thiện của ông chủ Tesla bị phát hiện không thuê bất kỳ người và chỉ hoạt động tích cực khi phải trả quá nhiều tiền thuế.

Theo tờ New York Times (NYT), trong khi Bill Gates sử dụng tài sản để cải thiện dịch vụ chăm sóc sức khỏe ở châu Phi và gia đình Walton của Walmart thúc đẩy thay đổi trong hệ thống giáo dục Mỹ, Elon Musk - tỷ phú giàu thứ hai thế giới, lại có những hoạt động từ thiện không có kế hoạch rõ ràng, chủ yếu để phục vụ lợi ích cá nhân.

Cụ thể, các khoản từ thiện của Elon Musk thường nhằm mục đích tạo tên tuổi cho mình, hưởng lợi từ ưu đãi thuế và đôi khi chỉ phục vụ lợi ích cá nhân.

Không thuê bất kỳ ai

Theo NYT, Elon Musk đã liên tục tạo quỹ từ thiện mang tên mình thông qua việc quyên góp cổ phiếu được khấu trừ thuế, với tổng trị giá hơn 7 tỷ USD, biến đây thành quỹ từ thiện lớn nhất Mỹ vào thời điểm đó.

Tuy nhiên, quỹ này không tuân thủ các yêu cầu pháp lý về việc đưa ra các khoản quyên góp tối thiểu để giảm thuế, đặt Elon Musk vào tình thế phải đối mặt với nguy cơ bị phạt nặng vì lợi dụng kẽ hở trong luật thuế.

Thông tin từ hồ sơ thuế cho thấy ông chủ Tesla không thuê nhân viên nào cho quỹ từ thiện. Hàng tỷ USD được quản lý chỉ bởi một hội đồng gồm Elon Musk và 2 tình nguyện viên. Trả lời NYT, một tình nguyện viên cho biết họ dành rất ít thời gian cho quỹ này, trung bình chỉ khoảng 6 phút mỗi tuần.

Trong năm 2022, quỹ từ thiện chỉ chi quyên góp 160 triệu USD, thấp hơn mức 234 triệu USD được yêu cầu để giảm thuế. Đây là mức thâm hụt lớn thứ 4 trong tổng số các quỹ từ thiện không đáp ứng yêu cầu ở Mỹ.

Mặc dù Elon Musk cho rằng công việc kinh doanh của mình đã đem lại nhiều điều tốt đẹp cho thế giới và không có nghĩa vụ phải làm từ thiện, nhưng theo NYT, việc thành lập một tổ chức phi lợi nhuận được miễn trừ thuế yêu cầu ông phải hành động vì cộng đồng theo luật pháp thay vì lợi ích bản thân.

Báo cáo điều tra của NYT cho thấy nửa số tiền quyên góp của Quỹ Musk trong giai đoạn 2021-2022 liên quan đến lợi ích cá nhân của Elon Musk.

Trong số các khoản quyên góp của Quỹ Musk, 55 triệu USD được sử dụng để hỗ trợ một khách hàng lớn của SpaceX, và các khoản từ thiện chỉ được thực hiện khi hàng triệu người ở quận Cameron - Texas bị ảnh hưởng sau vụ nổ tên lửa.

Quỹ này cũng đóng góp cho hai trường học liên quan đến hoạt động kinh doanh của Elon Musk. Một trong số chúng nằm trong khu vực phức hợp SpaceX, còn một nơi khác nằm gần khu vực mới dành cho nhân viên của Tesla.

Chuyên gia nghiên cứu Benjamin Soskis của Viện Urban Institute cho biết, trong khi các tỷ phú khác cố gắng tối ưu hóa hiệu quả của mỗi đồng tiền quyên góp từ thiện, quỹ Musk không có định hướng hoặc mục tiêu cụ thể mà chỉ tập trung vào công việc kinh doanh của ông chủ.

Thực tế, trước tháng 3/2021, quỹ Musk chưa từng công bố bất kỳ khoản quyên góp nào cho Quận Cameron, một khu vực nghèo khó ở bang Texas, nơi có trạm phóng tên lửa của SpaceX. Tuy nhiên, sau khi một tên lửa SpaceX nổ tung trong tháng đó và rơi xuống khu vực, quỹ này mới bắt đầu quyên góp để đền bù cho cộng đồng.

Trường học danh giá

Elon Musk và anh trai Kimbal đã thành lập Quỹ Musk vào năm 2001 trước khi bán Paypal cho eBay với giá 1,5 tỷ USD. Ông chủ Tesla này đã thu được 175 triệu USD từ thương vụ này, qua đó đóng góp cổ phiếu trị giá 2 triệu USD cho quỹ từ thiện.

Trang web của quỹ hiện thị nhiều hình ảnh động đẹp mắt với lời kêu gọi mọi người đóng góp, tuy nhiên không có thông tin liên hệ nào được cung cấp khi phóng viên NYT kiểm tra từ năm 2005 đến nay.

Tính đến tháng 9/2014, tổng tài sản ròng của Elon Musk là hơn 10 tỷ USD nhưng ông chủ này chưa có nhiều hoạt động từ thiện.

Hồ sơ thuế cho thấy quỹ Musk tại thời điểm đó chỉ có 40.121 USD trong tài khoản.

Điều này phản ánh quan điểm không quan tâm đến việc làm từ thiện của Elon Musk vì ông cho rằng công việc kinh doanh của mình đã đóng góp vào xã hội.

'Tesla đã làm nhiều hơn bất kỳ công ty nào khác để bảo vệ môi trường. Là người đứng đầu của công ty, tôi đã làm nhiều hơn ai khác trên hành tinh này cho môi trường', Elon Musk tự hào tuyên bố tại hội nghị DealBook của NYT vào năm 2023.

Hầu hết số tiền mà quỹ Musk đã giải ngân đều liên quan đến các cá nhân gần gũi hoặc có liên quan đến Elon Musk, bao gồm cả các sự kiện được tổ chức bởi anh trai của ông.

Ngoài ra, Elon Musk cũng sử dụng quỹ này để thành lập trường Ad Astra phi lợi nhuận, chủ yếu nhằm giáo dục con cái của mình và con cái của các nhân viên của Tesla hay SpaceX.

Hiệu trưởng của trường Ad Astra, Joshua Dahn, cho biết có 5 con của Elon Musk đang học tại đây và phần lớn học sinh khác là con của nhân viên của SpaceX.

Hai cựu giám đốc điều hành của SpaceX, giấu tên, cho biết Ad Astra được xem là một ưu tiên dành riêng cho con cái của các giám đốc điều hành, trong khi nhân viên khác gần như không thể đưa con mình vào trường này.

Ngoài ra, quỹ Musk cũng thực hiện nhiều dự án nhưng không có một chiến lược cụ thể mà chỉ đơn giản là tuân theo cam kết miệng của Elon Musk hoặc liên quan đến hoạt động kinh doanh của công ty.

Trong năm 2016, Elon Musk tặng 254 triệu USD cổ phiếu cho quỹ từ thiện và phần lớn số tiền này đã được sử dụng để giải ngân 10 triệu USD cho OpenAI, tổ chức cha đẻ của ChatGPT gây tranh cãi gần đây. Tuy nhiên, việc giải ngân này cũng liên quan đến việc lợi dụng khi Elon Musk muốn thu lợi từ các dự án trong bối cảnh Tesla đang gặp khó khăn vào thời điểm đó.

Chỉ tích cực khi giảm thuế

Vào cuối năm 2021, Elon Musk nhận được 25 tỷ USD cổ phiếu thưởng từ Tesla và phải trả đến 11 tỷ USD tiền thuế.

Từ đó, Elon Musk bắt đầu tích cực tham gia các hoạt động từ thiện nhằm được giảm thuế theo khuyến nghị từ luật sư.

Tháng 10/2021, Elon Musk công bố kế hoạch đóng góp 6 tỷ USD cổ phiếu Tesla cho Tổ chức Nông lương Thế giới (FAO) nhưng sau đó không tiếp tục thực hiện. Thay vào đó, ông đổ 5,7 tỷ USD cổ phiếu vào quỹ Musk, giúp ông tiết kiệm hơn 2 tỷ USD tiền thuế.

Phản ứng tích cực với ý tưởng trên, FAO đã lập kế hoạch nhưng Elon Musk không tiếp tục hỗ trợ. Thay vào đó, ông chủ Tesla quyết định đóng góp 5,7 tỷ USD cổ phiếu vào quỹ Musk, giúp tổ chức này trở thành một trong 20 quỹ từ thiện lớn nhất Mỹ và giúp ông tiết kiệm hơn 2 tỷ USD tiền thuế.

Theo quy định pháp luật, các quỹ từ thiện cần giải ngân ít nhất 5% tài sản hàng năm, tương đương hàng trăm triệu USD đối với quỹ Musk.

Tuy nhiên, tổ chức từ thiện của Elon Musk lại không thực hiện điều này vì chỉ có 3 người điều hành: Elon Musk và 2 tình nguyện viên.

Hồ sơ thuế còn cho thấy một trong những tình nguyện viên là bà Matilda Simon, người là nhân viên riêng của gia đình Musk, chỉ hoạt động 6 phút mỗi tuần cho quỹ. Người còn lại là ông Jared Birchall, tổng quản lý tài sản của gia đình Musk, cũng chỉ hoạt động 1 giờ mỗi tuần cho quỹ từ thiện.

Trong năm 2021, quỹ Musk không đạt chuẩn 5%, chỉ đạt 41 triệu USD. Sang năm 2022, con số này tăng lên 193 triệu USD nhưng chỉ chi 2,25% trong tổng giá trị tài sản 7 tỷ USD của quỹ.

Hiện tại, quỹ này không có thông tin về việc giải ngân từ thiện trong năm 2023 và có nguy cơ bị phạt thuế 30% số tiền thiếu hụt kể từ năm 2022.

Thậm chí, các khoản giải ngân từ quỹ Musk cũng liên quan đến hoạt động kinh doanh của Elon Musk.

Ví dụ, quỹ này đã đóng góp 5 triệu USD cho một chương trình của Liên hợp quốc nhằm hỗ trợ trường học nông thôn truy cập Internet vệ tinh qua dịch vụ Starlink của SpaceX. Trong ít nhất hai trường hợp, những quốc gia này sau đó đã trở thành khách hàng của Starlink khi kết nối trường học của họ với dịch vụ vệ tinh.

Dường như, Elon Musk đang thực hiện các hoạt động từ thiện với mục đích chính là lợi ích cá nhân và nếu tình trạng này tiếp tục, có thể cơ quan thuế sẽ can thiệp và buộc ông chủ Tesla phải đối mặt với án phạt hàng tỷ USD vì vi phạm thuế.

*Nguồn: New York Times