Châu Đốc là vùng đất “tân cương biên trấn” với sự đa dạng văn hóa của 4 dân tộc: Kinh, Hoa, Chăm, Khmer. Nơi này đậm chất văn hóa với nhiều di tích lịch sử, văn hóa được công nhận quốc gia. Trùng tuần nhiều lễ hội tâm linh, Đình thần Vĩnh Ngươn là một trong những điểm đặc biệt không thể bỏ qua.
Đình Vĩnh Nguơn nằm tại ngã ba mênh mông sông Hậu và đầu kênh Vĩnh Tế, thuộc phường Vĩnh Ngươn, Thành phố Châu Đốc, tỉnh An Giang.

Đình Vĩnh Nguơn nằm bên bờ sông vô cùng tuyệt đẹp.
Đình Vĩnh Ngươn dành tôn kính ông Nguyễn Hữu Lễ, người được truyền kể đã an cưu Nguyễn Phúc Ánh (Nguyễn Ánh) khỏi sự truy đuổi của quân Tây Sơn. Ông đã kêu gọi dân làng cùng nhau để đưa Nguyễn Ánh và quân lính qua sông. Sau khi quân Nguyễn Ánh rời đi, ông đã cùng mọi người làm chìm xuồng ghe, ngăn quân Tây Sơn truy đuổi và giúp dân làng yên bình. Với lòng can đảm cao cả, ông đã đứng ra chịu trách nhiệm và chịu tử hình để bảo vệ mọi người. Người dân đã lập nơi thờ phụng để tưởng nhớ ông sau khi ông ra đi. Khi Nguyễn Ánh trở thành vua Gia Long (1802), ông được tôn làm “Thành Hoàng Nghĩa Dũng Hữu Lễ Nguyễn Công Tôn Thần”, tức Thành Hoàng làng Vĩnh Nguơn. Người dân đã tu sửa đình để thờ phụng, và ngày đêm khói hương thiêng liêng ngút ngàn. Trong thời kỳ kháng chiến, đình trở thành nơi liên lạc quan trọng của cán bộ cách mạng.
Theo người dân địa phương, Đình Vĩnh Nguơn có lịch sử hơn 200 năm, ban đầu chỉ là ngôi đình nhỏ làm bằng tre và lá. Năm 1929, Đốc phủ Trương Tấn Vị cùng Ban quý tế đã di dời đình về địa điểm nay để tránh ngập nước mỗi khi mùa lũ.

Cổng Tam Quan
Sau nhiều lần trùng tu, đình vẫn giữ được vẻ đẹp kiến trúc và nghệ thuật đặc trưng, thể hiện di sản văn hóa của dân tộc. Được xây dựng theo kiểu ba gian, hai chái, bao gồm Đại điện, võ qui, võ ca, nhà khói... Công trình được xây dựng với sự kết hợp khéo léo giữa các cột, xiên, kèo tạo nên một khung kết cấu vững chắc, có khả năng chịu lực rất cao cho toàn bộ kiến trúc.

Đình Vĩnh Nguơn đã tồn tại được khoảng 200 năm.
Chánh điện được xây dựng theo kiểu cổ lầu tam cấp, với các thân kèo được thợ điêu khắc nhiều đường nét hoa văn, hoa lá, đầu rồng, vòm mây tinh xảo. Nóc đại điện trang trí bộ lưỡng long tranh châu, phía dưới là phù điêu vẽ hoa mai, điểu... Cột ở Đình Vĩnh Nguơn được trang trí với hoa văn tinh xảo, nối liền từng đôi cột, trên thân cột được gắn các liễn đối, chạm khắc hoa lá, hình tứ linh, bát tiên... tạo nên vẻ uy nghi cổ kính.

Cấu trúc chánh điện theo kiểu cổ lầu tam cấp
Bàn thờ chính được đặt ở vị trí trang trọng nhất trong đại điện, thờ thần Nguyễn Hữu Lễ. Cảnh trí bày đặt lộng lẫy với hầu hết vật phẩm được sơn vàng, chứa nhiều hiện vật mang tính lịch sử cao như bài vị, hòm sắc, lá sắc, khánh thờ... Ngoài ra, còn có ngôi Long đình và bàn thờ Tả ban, Hữu ban, Tiền hiền, Hậu hiền... với tổng cộng 21 bàn thờ cổ, làm từ gỗ, được chế tác và khắc các chuyện tích Trung Hoa như Văn Vương cầu hiền, Bá Nha khóc Tử Kỳ, hoặc tranh vẽ phong cảnh sống động ở các bàn thờ và trên nóc mái đình...

Nội dung bên trong đình
Trong đình Vĩnh Nguơn, còn giữ gìn những hiện vật quý như: 12 đôi liễn gỗ, 6 hoành phi gỗ, 20 bộ lư đồng, 2 cặp chân đèn, trống, chiêng, 1 Long đình, 3 Long vị và 80 bức tranh sơn thủy cùng phù điêu... Với những giá trị lịch sử và nghệ thuật như vậy, vào ngày 2 tháng 6 năm 2011, ngôi đình đã được Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia.

Đình đã được công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia
Một điều quý giá khác cũng tạo nên giá trị đặc biệt cho di tích là di sản văn hóa phi vật thể từ sự tín ngưỡng tâm linh của người dân trong vùng. Đối với họ, đây là nơi linh thiêng không thể xâm phạm, là chốn thờ phụng vị Thành hoàng đã dành sức để bảo vệ cuộc sống của họ, mang đến sự an lành, phồn thịnh cho làng mạc...
Mọi chi tiết đều góp phần làm tăng thêm vẻ đẹp hoàn hảo cho ngôi đình, xứng đáng trở thành một di tích văn hóa, kiến trúc nghệ thuật độc đáo, thu hút du khách mỗi khi họ đến thăm quan, tận hưởng không gian của An Giang.
Hình ảnh: Anh Ba Tailor, tổng hợp
Người đăng: Lê Thị Tố Trinh
Từ khoá: Đình Vĩnh Nguơn An Giang – Di tích kiến trúc nghệ thuật Quốc gia
