Chiều cao của các khu rừng trên toàn thế giới đã giảm đáng kể và độ tuổi của chúng cũng trẻ hơn trong vòng 50 năm trở lại đây.
Đây là kết quả của một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Science vào thứ Sáu vừa qua. Các kết quả cho thấy khả năng của rừng hấp thụ carbon từ không khí giảm đi, và môi trường sống của nhiều loài động vật dựa vào rừng làm nơi trú ẩn cũng giảm sút. Điều đáng lo ngại hơn, tình trạng này có thể còn trở nên tồi tệ hơn trong tương lai!
Nhóm các nhà nghiên cứu đã đánh giá hơn 160 nghiên cứu trước đây, phân tích hình ảnh vệ tinh và xây dựng mô hình để nghiên cứu tình trạng thay đổi của các khu rừng từ những năm 1900 đến năm 2015. Họ đã phát hiện ra rằng trong hơn 115 năm qua, diện tích rừng trên toàn cầu đã mất đi khoảng 14% do hoạt động khai thác gỗ. Trong số đó, có 30% là rừng cây lâu năm, nơi có nhiều cây già hơn 140 tuổi và là nơi sinh sống của rất nhiều loài động vật và thực vật đa dạng.
Nghiên cứu không chỉ tập trung vào tác động của carbon dioxide từ khí thải và những vấn đề khí hậu nghiêm trọng hơn, như sự tăng số cao carbon dioxide, các vấn đề cháy rừng, và hạn hán. Nate McDowell, một nhà khoa học tại Phòng thí nghiệm quốc gia Tây Bắc Thái Bình Dương và là tác giả chính của nghiên cứu, cho biết con số 30% là 'một ước tính rất thận trọng'.
Tại Bắc Mỹ và châu Âu, nơi có nhiều dữ liệu chi tiết hơn, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng tỷ lệ cây chết đã tăng gấp đôi trong thời gian nói trên, và các cây già chiếm một tỷ lệ lớn trong số đó. Các phát hiện này cho thấy rằng thế giới đang mất đi nhiều cây già quý giá. Tuy nhiên, do thiếu dữ liệu, các nhà nghiên cứu không thể ước tính được mức độ giảm chiều cao của các khu rừng.
Ở các khu vực khác, tình trạng giảm số lượng cây xanh đang diễn ra với tần suất và nguyên nhân khác nhau. Trong khi ở Úc và Mongo, cháy rừng là nguyên nhân chính, ở California, các đám cháy rừng lan rộng và sự hoành hành của sâu bọ đã dẫn đến sự suy giảm nghiêm trọng diện tích rừng. Ở Amazon, các khu rừng mưa nhiệt đới đang phải đối mặt với vấn đề khai thác đất đai ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, có một số ngoại lệ hiếm khi, ví dụ như ở phía Tây Bắc Thái Bình Dương, tỷ lệ cây chết đang giảm xuống.
Dù tình trạng thay đổi trong các khu rừng khác nhau, tác động của nó lại lan rộng ra trên phạm vi toàn cầu. 80% số loài thực vật và động vật bờ sông sống trong các khu rừng. Rừng già có sự đa dạng sinh học cao và là nơi lưu trữ lượng carbon dioxide lớn.
'Rừng già hiện nay là những kho lưu trữ carbon quan trọng nhất trên cạn' – McDowell nhấn mạnh. 'Cây nhỏ không thể tích trữ lượng carbon lớn, trong khi cây lớn có thể làm được điều đó'.
Trong bối cảnh khủng hoảng khí hậu trở nên nghiêm trọng hơn, xu hướng này dường như sẽ tiếp tục. Nhiệt độ Trái đất đang tăng lên, và các vấn đề khí hậu như cháy rừng, hạn hán, và sự bùng phát của các loài sâu bọ cũng đang ngày càng diễn ra thường xuyên và nghiêm trọng hơn.
Tất cả những điều này tạo nên một vòng luẩn quẩn. Khi các cây cao tuổi chết đi, chúng không chỉ ngừng hoạt động thu thập carbon, mà còn thải toàn bộ lượng carbon chúng đã hấp thụ trở lại vào khí quyển. Các cây trẻ lên thay thế có khả năng trở thành nạn nhân của cháy rừng, từ đó thải ra nhiều carbon hơn vào khí quyển. Nói một cách ngắn gọn, sự ấm lên toàn cầu giết chết cây cối, và sự giảm số lượng cây xanh lại góp phần vào sự ấm lên toàn cầu.
Vẫn có một số cách để giảm thiểu những mất mát này.
'Các cộng đồng sống gần các khu rừng đã có những nỗ lực đáng khích lệ, như đốt cháy định kỳ và làm giảm mật độ cây trong các khu rừng phía Tây, nơi thường xuyên xảy ra cháy rừng, và hiện nay chúng không đứng trước nguy cơ đó nữa' – McDowell chia sẻ. 'Việc đốt cháy rừng một cách hợp lý có thể giảm thiểu những thiệt hại lớn và sự rối loạn đối với hệ sinh thái. Đây là những giải pháp mà chúng ta đang áp dụng, nhưng chưa đủ quy mô toàn cầu. Mở rộng quy mô sẽ là một thách thức lớn'.
Có lẽ thách thức lớn nhất để giảm thiểu mất mát của rừng cây là giảm khí thải carbon. Việc này sẽ giúp bảo vệ rừng, và khi bảo vệ được rừng, chúng ta có thể kiểm soát được vòng tuần hoàn khí thải carbon trên toàn cầu. Nếu không nỗ lực bảo tồn rừng, không chỉ các cây cao tuổi bị ảnh hưởng – mọi sinh vật trên Trái đất sẽ chịu chung số phận. Các nhà khoa học hiện đang tiến hành nhiều nghiên cứu hơn để xác định tất cả các tác động này, và rõ ràng chúng đều không có lợi cho hệ sinh thái!
Tham khảo: Tạp chí Gizmodo
