Bài viết được tham khảo ý kiến chuyên gia cùng Bác sĩ chuyên khoa II Chung Thị Mộng Thuý - Bác sĩ Nhi - Chuyên khoa Nhi - Sơ sinh, Bệnh viện Quốc tế Mytour Central Park.

Đồ thị tăng trưởng của trẻ được sử dụng trên toàn thế giới như một bảng dữ liệu hữu ích để đánh giá toàn diện tình hình phát triển về thể chất của bé. Dựa vào đồ thị, bạn có thể đánh giá trọng lượng của trẻ so với mức bình thường và theo dõi tốc độ phát triển xem bé có phát triển đúng cách không.

Đồ thị tăng trưởng phổ biến nhất được tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cung cấp với các chỉ số riêng cho bé trai và bé gái. Các chỉ số quan trọng bao gồm chiều cao, cân nặng, tỷ lệ cân nặng - chiều cao và chỉ số khối cơ thể. Ngoài ra, chu vi đầu cũng là một chỉ số được sử dụng để đánh giá sự phát triển của bé. Đồ thị được chia theo từng độ tuổi để dễ theo dõi của các bậc phụ huynh và chuyên gia y tế.

Nhiều bậc phụ huynh thường xuyên thắc mắc liệu con mình có lớn hơn hay nhỏ hơn so với các bé khác cùng độ tuổi. Đồ thị tăng trưởng là công cụ giúp bạn biết về cân nặng và chiều cao của con so với giá trị trung bình của những đứa trẻ cùng độ tuổi.

Nếu cân nặng và chiều cao nằm trong khoảng bình thường, con bạn đang phát triển đúng mức và khỏe mạnh.

Mỗi đứa trẻ có đồ thị tăng trưởng riêng với tốc độ phát triển khác nhau, cân nặng và chiều cao cũng thay đổi theo thời gian. Quan trọng nhất là đảm bảo rằng con bạn đang phát triển ổn định.

Trong sổ sức khỏe của bé, việc có đồ thị tăng trưởng sẽ giúp bố mẹ theo dõi sự phát triển của bé một cách dễ dàng hơn.

Bố mẹ hãy đo cân nặng, chiều cao và chỉ số BMI, chu vi đầu của chơi chơi xổ sốu đặn mỗi 1, 2, 3 hoặc 6 tháng và ghi chú các chỉ số trên đồ thị theo thời gian. Dù chỉ số có lệch khỏi khoảng 10-90% percentiles so với trung bình, điều này không quan trọng bằng đường cong biểu thị sự phát triển của bé theo thời gian. Nếu đường cong không tăng hoặc giảm trong thời gian dài, đó là dấu hiệu cần chú ý. Bé cần được chuyên gia đánh giá kỹ hơn và có thể cần điều chỉnh chế độ ăn cũng như sinh hoạt.

Bố mẹ cũng có thể tham khảo bảng cân nặng chiều cao cho trẻ:

Đối với trẻ sinh non, bố mẹ nên sử dụng đồ thị tính theo tuổi điều chỉnh (không phải tuổi kể từ khi sinh) trên biểu đồ dành riêng cho trẻ sinh non.

Yếu tố di truyền từ cha mẹ chiếm 23% trong sự phát triển của bé. Ngoài ra, có những yếu tố khác:

• Tuổi thai: Nếu bé sinh quá ngày dự định, bé có thể lớn hơn so với mức trung bình và nếu là trẻ sinh non, bé có thể nhỏ hơn. (Trẻ sinh non thường nhẹ cân và được sinh sớm hơn, do đó có khả năng nhỏ hơn.)
• Tình trạng sức khỏe khi mang thai. Nếu mẹ hút thuốc hoặc dinh dưỡng kém khi mang thai, bé có khả năng nhỏ hơn. Nếu mẹ tăng cân quá mức hoặc mắc bệnh tiểu đường thai kỳ, bé có thể lớn hơn.
• Giới tính: Bé gái thường nhỏ hơn một chút (chiều dài và cân nặng) so với bé trai khi mới sinh.
• Loại sữa: Bé bú sữa mẹ hoặc sữa công thức. Trong năm đầu, bé bú sữa mẹ sẽ tăng cân chậm hơn bé bú sữa công thức, nhưng sau 3 tháng tuổi, bé bú sữa mẹ sẽ tăng cân nhanh hơn. (Trong vài tháng đầu, bé bú sữa mẹ phát triển nhanh hơn.) Đến 2 tuổi, bé bú sữa mẹ và bé bú sữa công thức có cân nặng tương đương nhau.
• Hormone: Mất cân bằng hormone, chẳng hạn như lượng hormone tăng trưởng thấp hoặc hormone tuyến giáp thấp, có thể làm chậm sự phát triển của bé.
• Thuốc: Một số loại thuốc, chẳng hạn như corticosteroid thường xuyên, có thể làm chậm sự phát triển.
• Vấn đề sức khỏe: Nếu bé mắc bệnh mãn tính (như ung thư, bệnh thận hoặc xơ nang) hoặc các vấn đề ảnh hưởng đến khả năng ăn hoặc hấp thụ chất dinh dưỡng (như vấn đề về tiêu hóa), bé có thể phát triển chậm.
• Yếu tố di truyền: Ngoài cấu trúc di truyền chung của bé (như chiều cao của bố mẹ), một số tình trạng di truyền nhất định - như hội chứng Down, hội chứng Noonan hoặc hội chứng Turner - có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của bé.
• Giấc ngủ: Bé sơ sinh phát triển khi ngủ, vì vậy nếu bé có giấc ngủ đủ, bé cũng sẽ phát triển tốt nhất.

Biểu đồ tăng trưởng theo phần vị cho chiều cao và cân nặng (hoặc chiều dài đối với trẻ sơ sinh) của thiên thần nhỏ cả nam và nữ tại phần vị thứ 50 là mức trung bình. Bất kỳ chỉ số nào cao hơn đều là dấu hiệu bé lớn hơn so với mức trung bình. Ngược lại, chỉ số thấp hơn có nghĩa là bé nhỏ hơn mức trung bình.

Bác sĩ thường tính chỉ số cân nặng và chiều cao của bé dưới dạng phần vị. Ví dụ: nếu bé của bạn ở phần vị thứ 75 về cân nặng, điều đó có nghĩa là 74% trẻ cùng độ tuổi và giới tính cân nặng ít hơn và chỉ có 24% nặng hơn.

Bác sĩ sử dụng biểu đồ tăng trưởng phù hợp với độ tuổi của bé. Trẻ dưới 2 tuổi được đo bằng biểu đồ của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), dựa trên mô hình tăng trưởng khỏe mạnh cho trẻ bú sữa mẹ, được xác nhận bởi Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) và Viện Nhi khoa Hoa Kỳ. Khi bé tròn 2 tuổi, bác sĩ có thể sử dụng biểu đồ của CDC.

Đối với thiên thần nhỏ từ 6 tháng đến 3 tuổi, đây là giai đoạn dễ gặp vấn đề với hệ hô hấp, nhiễm trùng hô hấp, bệnh da và nhiễm trùng đường tiêu hóa. Cha mẹ cần chú ý đến chăm sóc và đảm bảo cung cấp dinh dưỡng đầy đủ cho bé. Bố mẹ có thể bổ sung cho bé các sản phẩm hỗ trợ chứa lysine, khoáng chất và vitamin thiết yếu như kẽm, crom, selen, vitamin nhóm B để đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng của bé. Bố mẹ cũng nên áp dụng bổ sung chất qua đường ăn uống và thực phẩm chức năng từ tự nhiên để giúp bé hấp thụ dễ dàng hơn.

Nguồn tham khảo: babycenter.com