Buzz
Đọc sách từng là một thói quen không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày, nhưng giờ đây, thói quen ấy đang dần trở thành một sở thích ít người duy trì.
Theo một khảo sát gần đây của The Reading Agency tại Anh, 50% người trưởng thành thừa nhận họ không còn đọc sách đều đặn, con số này đã tăng đáng kể so với 42% vào năm 2015. Đáng lo ngại hơn, gần 1/4 thanh niên từ 16 đến 24 tuổi cho biết họ chưa bao giờ đọc hết một cuốn sách.
Hiện tượng này không chỉ là sự thay đổi trong sở thích giải trí, mà còn khiến các chuyên gia lo ngại rằng sự phát triển mạnh mẽ của video và hình ảnh có thể ảnh hưởng sâu sắc đến não bộ. Liệu việc từ bỏ thói quen đọc sách có tác động đến sự tiến hóa của loài người?
Trong kỷ nguyên số, khi trí tuệ nhân tạo đang chiếm lĩnh, thói quen đọc sách dường như đang trở thành một ký ức xa vời.
Mikael Roll, giáo sư ngữ âm học tại Đại học Lund, đã thực hiện nghiên cứu để tìm hiểu mối quan hệ giữa khả năng đọc sách và cấu trúc não bộ. Kết quả công bố trên tạp chí Neuroimaging cho thấy những người có khả năng đọc tốt sở hữu cấu trúc não bộ khác biệt so với những người không đọc nhiều.
Cụ thể, hai khu vực quan trọng trong bán cầu não trái: cực thái dương trái và con quay thái dương ngang, đóng vai trò chủ chốt trong việc xử lý ngôn ngữ và phát âm.
Cực thái dương trái đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối và xử lý các thông tin ý nghĩa từ nhiều giác quan khác nhau. Ví dụ, khi hiểu từ “chân,” vùng này giúp liên kết dữ liệu thị giác, cảm giác và vận động, để người đọc có thể hình dung rõ về chức năng và cảm nhận của chân. Con quay thái dương ngang, nằm trong thùy thái dương trên, lại chuyên trách xử lý âm thanh. Dù việc đọc sách chủ yếu liên quan đến thị giác, nhưng khả năng nhận thức âm vị – hiểu và phân biệt âm thanh – là yếu tố quan trọng cần có để bắt đầu đọc.
Giáo sư Mikael Roll đã nghiên cứu dữ liệu từ hơn 1.000 người tham gia và phát hiện rằng khả năng đọc sách khác nhau có liên quan đến những sự khác biệt trong cấu trúc não bộ.
Theo nghiên cứu, những người đọc sách thường xuyên có cực thái dương trái lớn hơn và dày hơn, giúp xử lý ngôn ngữ hiệu quả hơn. Con quay thái dương ngang cũng có độ dày vỏ não tăng lên, đồng thời cấu trúc vỏ não này mở rộng nhờ vào sự cải thiện trong việc kết nối các dây thần kinh nhờ myelin.
Myelin, một lớp chất béo bao bọc các sợi thần kinh, giúp tăng tốc độ truyền tín hiệu giữa các tế bào não. Trong bán cầu não trái, myelin giúp tạo ra vỏ não mỏng nhưng rộng, nhờ đó xử lý nhanh chóng và chính xác các yếu tố ngôn ngữ phức tạp.
Tuy nhiên, độ dày vỏ não không phải lúc nào cũng mang lại lợi ích. Đối với các vùng não cần tích hợp thông tin phức tạp, như thùy thái dương trước, độ dày vỏ não lại là yếu tố thuận lợi. Vùng này hỗ trợ mạnh mẽ cho khả năng âm vị học – khả năng tinh vi kết hợp yếu tố giọng nói và vận động thành lời nói rõ ràng.
Điều thú vị là não bộ có khả năng thay đổi theo quá trình luyện tập kỹ năng. Những người trẻ học ngoại ngữ chuyên sâu thường thấy vỏ não ở các khu vực ngôn ngữ dày lên. Tương tự, thói quen đọc sách cũng có thể giúp định hình và củng cố các vùng não liên quan đến ngôn ngữ, như con quay thái dương ngang và cực thái dương.
Dù thói quen đọc sách đang suy giảm, nhưng nếu được khôi phục và phát triển lại, não bộ vẫn có khả năng thích nghi và phát triển trở lại như xưa.
Cực thái dương trái: Vùng này kết nối và tích hợp các thông tin từ nhiều giác quan khác nhau để hình thành sự hiểu biết về từ ngữ. Ví dụ, khi nghe từ "chân," cực thái dương trái sẽ kết hợp hình ảnh thị giác, cảm giác và các chức năng vận động của chân, giúp bạn dễ dàng nhận thức được nghĩa của từ này.
Nếu khả năng đọc sách ngày càng giảm sút, những tác động tiêu cực đến loài người sẽ là điều khó tránh khỏi. Đọc sách không chỉ là cách tiếp thu kiến thức mà còn giúp chúng ta hiểu rõ hơn về tâm lý và cảm xúc của người khác, một yếu tố quan trọng cho sự đồng cảm và kết nối xã hội.
Trong thế giới hiện đại, nơi thông tin thị giác và tức thời chiếm ưu thế, con người có thể sẽ mất đi khả năng suy nghĩ sâu sắc và giải thích những khía cạnh phức tạp của thế giới. Điều này không chỉ gây tổn hại cho cá nhân mà còn có thể tác động đến sự tiến bộ chung của nhân loại.
Đọc sách không chỉ là sở thích, mà còn là yếu tố quyết định hình thành não bộ và trí tuệ con người. Dành thời gian đọc sách giúp chúng ta duy trì và phát triển những kỹ năng cần thiết, từ khả năng tư duy logic đến sự thấu hiểu cảm xúc của người khác.
Vì vậy, để bảo vệ sức khỏe não bộ và góp phần vào sự phát triển chung của xã hội, hãy chọn một cuốn sách hay, thư giãn trong chiếc ghế bành và tận hưởng những giây phút bình yên khi lật mở từng trang sách. Đó không chỉ là món quà cho chính mình mà còn là đóng góp cho cả nhân loại.
