Đối mặt với những bậc thầy tài năng tại nơi làm việc

Đương đầu với những tên khốn khổng lồ là cuốn sách của Giáo sư Robert I. Sutton, Giáo sư tại Đại học Stanford. Ông được Businessweek xếp hạng là một trong những giáo sư có ảnh hưởng lớn đến tư tưởng kinh doanh hiện đại trong giới học thuật. 

Chia sẻ về cuốn sách này, Giáo sư Robert thể hiện rằng, trong công việc và cuộc sống, ông và nhiều người khác đã phải đối mặt với những kẻ nhỏ nhen, xấu tính, côn đồ, xu nịnh, đểu cảng, xảo trá, đùa giỡn, bạo lực, thích gây rối, chuyên quyền hoặc ích kỷ - ông gọi chung là những 'tên khốn'. Không chỉ gây khó chịu cho đồng nghiệp, cấp dưới, những tên này còn gây hại đến hiệu suất làm việc của tổ chức hoặc doanh nghiệp. 

Điều đáng chú ý là khoa ông làm việc tại Đại học Stanford đã thực hiện nguyên tắc 'từ chối lũ khốn' trong suốt 15 năm qua, và họ đã tạo ra một môi trường làm việc đoàn kết và công bằng, đặc biệt là so với những thói quen ti tiện không ngừng xuất hiện trong cộng đồng học thuật.

Robert Sutton ban đầu không có ý định viết cuốn sách này. Nhưng khi biên tập viên cấp cao của Harvard Business Review (HBR) hỏi ý kiến về 'những ý tưởng đột phá hàng năm' của HBR, ông nhấn mạnh rằng phương pháp kinh doanh tốt nhất mà ông biết là 'từ chối lũ khốn'. Khi chia sẻ điều này, Robert nghĩ rằng HBR quá cứng nhắc, quá cao quý - chắc chắn sẽ không đồng ý đăng những từ tục tĩu đó trên trang báo của mình. 

Tuy nhiên, thực tế, HBR không chỉ đăng nguyên văn nguyên tắc đó dưới tiêu đề 'Họ xứng đáng với những rắc rối' trong mục 'Ý tưởng đột phá' của tháng 2 năm 2004; thậm chí còn sử dụng cụm từ 'lũ khốn' tới 8 lần trong bài viết. Tác giả cũng nhận được nhiều email phản hồi tích cực, chia sẻ sự đồng cảm với bài viết; điều mà ông chưa từng trải qua khi viết bài cho HBR trong nhiều năm qua. 

Bài luận của ông sau đó đã tạo ra làn sóng trên nhiều phương tiện truyền thông như: Đài phát thanh quốc gia, Fortune Small Business, American Layer... Cuối cùng, Giáo sư Robert đã chấp nhận viết cuốn sách này. 

Trong Đương đầu với những tên khốn tài ba tại chương đầu tiên của cuốn sách, tác giả sẽ giới thiệu với độc giả các khái niệm 'Tên khốn nhất thời', 'tên khốn a dua', 'tên khốn chính hiệu', đặc điểm của họ cũng như 12 trò bẩn mà những kẻ này thường thực hiện. Điều đáng chú ý, ông cũng rất thẳng thắn khi cho rằng cá nhân ông cũng như bản thân nhiều người có thể đã từng một vài lần làm một 'tên khốn nhất thời' do không kiểm soát được cảm xúc của mình. 

Theo ông, mỗi người đều có nguy cơ hành động như lũ khốn trong những hoàn cảnh sai lầm, khi phải chịu áp lực hoặc ở trong môi trường làm việc khuyến khích mọi người - đặc biệt là những người xuất sắc nhất, quyền lực nhất - hành động theo kiểu đó. 

Nhưng đáng lưu ý hơn cả là những ' tên khốn chính hiệu', những người này liên tục thể hiện sự ti tiện ở mọi lúc mọi nơi, khiến những người xung quanh luôn cảm thấy bị coi thường, hạ thấp, chèn ép, nhụt chí, nói chung là cảm thấy tệ hơn về bản thân. Và những 'tên khốn chính hiệu' này có thể là những CEO, giám đốc/ trưởng một chi nhánh/ bộ phận; hoặc một người có năng lực, tự cho mình là ' trên cơ' và có quyền coi thường, chèn ép người khác - họ còn có một tên khác là những 'tên khốn tài ba'. 

Nhiều doanh nghiệp tổ chức mặc dù biết rõ mười mươi những tên khốn chính hiệu, tài ba này; nhưng vì lợi ích cá nhân nên vẫn 'mắt nhắm mắt mở' dung túng cho họ. Tuy nhiên, với nhiều bằng chứng thuyết phục, trong cuốn sách Đương đầu với những tên khốn tài ba, Giáo sư Robert Sutton đã chứng minh rằng, dung túng những tên khốn này là một quyết định sai lầm. Bởi vì lợi ích mà những 'tên khốn' mang lại nhỏ hơn rất nhiều so với sự phá hoại mà họ đem đến cho tổ chức. Không chỉ gây tổn thương đến nạn nhân và những người chứng kiến, những tên khốn này còn khiến tổ chức mất thời gian để 'hạ hỏa' nhân viên, khách hàng, nhà cung cấp bị coi thường, chèn ép; phải liên tục phỏng vấn, tuyển dụng và đào tạo người mới do nhân viên bỏ việc vì bị chèn ép; mất chi phí pháp lý, hoà giải bồi thường khi nạn nhân thưa kiện thành công; làm giảm sút năng suất lao động, tính đổi mới sáng tạo, tinh thần hợp tác, sự 'hết mình' của nhân sự... nói chung là kìm hãm sự phát triển của tổ chức/ doanh nghiệp. 

Có rất nhiều tổ chức/ doanh nghiệp duy trì nguyên tắc 'từ chối lũ khốn', và rất nhiều trong số đó nằm trong danh sách “100 nơi làm việc tốt nhất thế giới” như Google, Intel. Họ thực sự đã chứng minh được rằng, đây chính là nguyên tắc sống còn để xây dựng một tổ chức làm việc văn minh đồng thời hiệu quả nhất. Google “không chấp nhận tình trạng lũ khốn lộng hành”, thường xuyên tiến hành sàng lọc nhân sự trong các bước tuyển dụng, đánh giá hiệu suất và những kẻ ti tiện ấy thường không thể vượt qua được các bước này. 

Việc siết chặt nguyên tắc 'từ chối lũ khốn' không có nghĩa là biến tổ chức/ doanh nghiệp thành thiên đường của những kẻ nhát gan tránh né mâu thuẫn. Những doanh nghiệp và tổ chức xuất sắc nhất - đặc biệt là những nơi sáng tạo nhất - luôn có những con người biết cách đấu tranh. Tại Intel, nhà sản xuất vật liệu công nghệ bán dẫn lớn nhất thế giới, toàn bộ nhân viên toàn thời gian đều được huấn luyện về 'kỹ thuật đối đầu tích cực' một dấu ấn đặc biệt trong văn hóa công ty. Các lãnh đạo và huấn luyện viên của tập đoàn đều nhấn mạnh điều tiêu cực sẽ xảy ra khi 'lũ khốn chiến thắng', khi đấu đá đồng nghĩa với công kích cá nhân, xúc phạm và đe dọa. Hậu quả tồi tệ bao gồm: chỉ có kẻ lớn tiếng, mạnh miệng nhất mới được lắng nghe, không có quan điểm đa chiều, giao tiếp nghèo nàn, áp lực cao, năng suất thấp, mọi người phải chấp nhận sống chung với thói ti tiện, sau đó rời bỏ công ty, sự đổi mới sáng tạo bị giết chết... 

Những gì Google, Intel và hàng trăm doanh nghiệp trong danh sách 'những nơi làm việc đáng mơ ước nhất trên thế giới' đã và đang chứng minh tính hiệu quả và đứng đắn của quan điểm kinh doanh/ điều hành tổ chức/ doanh nghiệp này. 

Men's Wearhouse, doanh nghiệp kinh doanh thành công nhất tại Mỹ cũng chứng minh điều này khi cho biết: tổng doanh thu của hệ thống cửa hàng đã tăng lên 30% khi họ sa thải nhân viên kinh doanh xuất sắc nhất nhưng “khốn nạn” của mình... 

Và cuốn sách Đối mặt với những tên khốn tài ba là cuốn sách mà Giáo sư Robert Sutton viết ra để dành cho rất nhiều đối tượng độc giả. Những người khiếp sợ và tuyệt vọng khi phải đối mặt với những lũ khốn trong môi trường công sở có thể tìm thấy trong cuốn sách những mưu mẹo để có thể sống sót giữa lũ người và môi trường làm việc ti tiện (Dù cá nhân tôi đánh giá những tình huống tác giả đưa ra có vẻ không cụ thể bằng tác giả cuốn sách Mưu hèn kế bẩn nơi công sở (21 dirty tricks at work). 

Với những ai muốn tự nhìn nhận lại bản thân, để không vô tình trở thành những 'tên khốn nhất thời' hoặc 'tên khốn a dua', cuốn sách này là một đề xuất tốt.