Buzz
Tuần lộc là loài động vật duy nhất có mắt thay đổi màu theo mùa, điều này không chỉ giúp chúng nhìn tốt hơn trong mùa đông với nhiều tuyết mà còn cho phép mắt của chúng tiếp nhận tia cực tím, theo một nghiên cứu mới trên tạp chí i-Perception.Dẫn đến những câu hỏi mới, theo các nhà nghiên cứu, khi ánh sáng UV từ mặt trời phản chiếu trên tuyết khiến loài này hấp thụ gấp đôi lượng tia UV do thị giác phát triển của chúng. Họ cũng cho biết đây là lý do tại sao loài hươu này có thể nhìn rõ trong bóng tối và tìm kiếm thức ăn như địa y.Món ăn chính của tuần lộc là địa y, còn được biết đến với tên khoa học là Cladonia rangiferina. Thú vị thay, nó không phải là loại rêu thực sự mà là một dạng sinh vật cộng sinh giữa tảo và nấm, được gọi là địa y. Những thảm địa y Cladonia rangiferina dày và giòn rụm, lan rộng khắp các khu vực có độ cao. Loài này đóng vai trò quan trọng đến mức tên khoa học của nó còn được lấy từ thuật ngữ chỉ loài tuần lộc - Rangifer.Đối với con người, các mảng địa y trắng hoàn toàn hòa quện với tuyết trong mùa đông lạnh giá ở vùng Bắc Cực. Nhưng với loài tuần lộc, thì ngược lại: nhờ khả năng nhìn thấy tia cực tím, nguồn thức ăn hấp thụ tia UV của chúng, những vùng địa y sẫm màu nổi bật trên nền tuyết trắng.
Nathaniel Dominy, tác giả chính của nghiên cứu cùng với các đồng nghiệp Catherine Hobaiter và Julie Harris từ Đại học St. Andrews đã phát hiện một điều bất ngờ: Cladonia rangiferina và một số loài địa y khác cung cấp thêm cho chế độ ăn của tuần lộc khả năng hấp thụ tia UV. Sử dụng dữ liệu quang phổ từ địa y và bộ lọc ánh sáng được điều chỉnh để mô phỏng thị giác của tuần lộc, họ nhận ra rằng những sinh vật này xuất hiện như các mảng tối sáng trên nền tuyết trắng rực rỡ, giúp chúng dễ dàng xác định vị trí hơn.
Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng mắt của tuần lộc có thay đổi theo mùa, với lớp màng phản xạ ánh sáng (tapetum) giúp tuần lộc chuyển từ màu vàng thông thường sang màu xanh rực vào mùa đông. Được biết, sự thay đổi này giúp cải thiện khả năng thu nhận ánh sáng yếu trong mùa đông ở vùng cực.
Dominy giải thích: “Nếu màu chủ đạo của ánh sáng môi trường là xanh dương, thì mắt sẽ tăng cường màu xanh để đảm bảo các thụ thể ánh sáng của tuần lộc tiếp nhận tối đa các bước sóng đó.”
Tuy nhiên, màng tapetum xanh này không chỉ khuếch đại ánh sáng màu xanh mà còn cho phép lên đến 60% tia cực tím đi qua, tác động đến các tế bào nhận biết màu sắc trong mắt. Điều này có nghĩa là thế giới mùa đông đối với tuần lộc trở thành một sắc tím, với những bề mặt phản xạ tia cực tím như tuyết sẽ sáng bóng trong khi những bề mặt hấp thụ tia cực tím như địa y lại trở nên rõ ràng.
Xét đến vai trò quan trọng của địa y trong chế độ ăn của tuần lộc, các nhà nghiên cứu cho rằng mắt của loài này đã được tối ưu hóa để nhận biết nguồn thức ăn quan trọng này trong những thời điểm khó khăn nhất trong năm.
