Đôi tác giả tiểu thuyết 'lẻ loi'

Gần đây, nhóm biên tập của Nhà xuất bản Alfaguara (Peru) đã phục hồi toàn bộ cuộc trò chuyện đó, kết hợp với lời chứng kiến, để ra mắt cuốn sách Dos soledades (tạm dịch: Hai linh hồn cô đơn).

Vào thời điểm đó, Gabriel García Márquez vừa bán được 30.000 bản Trăm năm cô đơn. Trong khi đó, Mario Vargas Llosa đã giành giải thưởng Rómulo Gallegos với tác phẩm Nhà xanh.

Sau này, cả hai được công nhận là những nhà văn vĩ đại nhất của Mỹ Latinh cũng như văn học tiếng Tây Ban Nha nói chung. Họ đã đoạt giải Nobel Văn học vì những đóng góp to lớn cho văn học thế giới.

Dos soledades tái hiện một phần quan trọng của lịch sử văn học Mỹ Latinh trong thế kỷ 20. Hai nhà văn đã trình bày quan điểm của họ về xu hướng bắt đầu của văn học, mà sau này, người đọc mới nhận ra là chủ nghĩa hiện thực kỳ ảo.

Nội dung của cuốn sách dựa trên cuộc trò chuyện công khai giữa hai nhà văn lừng danh này cùng với một số lời bình, trích dẫn từ các cuộc phỏng vấn với những nhân chứng là các nhà văn, nhà báo, và nhà phê bình văn học.

“Bộ đôi Gabriel García Márquez và Mario Vargas Llosa đã mở ra một thời kỳ phồn thịnh của tiểu thuyết Mỹ Latinh. Họ đã tổ chức một ‘buổi hòa nhạc văn học’ mà tôi chưa từng trải qua và mãi sau này trong đời”, nhà văn Ricardo González Vigil (một trong số những nhân chứng của cuộc gặp giữa Gabriel García Márquez và Mario Vargas Llosa) nhớ lại.

Trong phần tựa sách, nhà phê bình văn học Juan Gabriel Vásquez viết: “Một cuộc trò chuyện 'bí ẩn' giữa hai tên tuổi đoạt giải Nobel Văn học hiện diện trong một cuốn sách, chứa đựng nhiều bài học quý giá về 'nghề' viết tiểu thuyết hơn bất kỳ trường đào tạo văn học nào”.

Khi bắt đầu cuộc trò chuyện, nhà văn Vargas Llosa hỏi tác giả của Trăm năm cô đơn: “Việc viết văn mang lại điều gì cho bạn?” và nhận được câu trả lời: “Tôi trở thành nhà văn khi nhận ra rằng việc viết văn không phục vụ lợi ích cá nhân. Khi bắt đầu viết, cơ thể tôi như đang tuân theo một sứ mạng hấp dẫn nào đó”.

Khi văn học Mỹ Latinh phát triển với nhiều tiểu thuyết, chủ nghĩa hiện thực kỳ ảo cũng bắt đầu nổi lên.

Được biết đến như là người tiên phong cho phong trào này, Gabriel García Márquez cho rằng sự bùng nổ không phải từ lối viết của ông.

“Nhiệm vụ của nhà văn là viết để độc giả cảm nhận được thế giới của mình. Những tác phẩm xuất sắc sẽ luôn có độc giả. Vì vậy, tôi nghĩ sự ‘bùng nổ’ bắt nguồn từ độc giả chứ không phải từ phong cách viết hay chủ nghĩa hiện thực kỳ ảo mà nhà văn đó đang theo đuổi”, García Márquez trả lời Vargas Llosa.

Trong cuộc trò chuyện, khi nhận xét về văn hóa đọc tiểu thuyết của độc giả vào thời điểm đó, nhà văn Vargas Llosa cho biết lượng người đọc ở Mỹ Latinh đang tăng lên rất nhanh.

'Chủ nghĩa hiện thực kỳ ảo đã đưa tác phẩm đến với một số lượng độc giả rộng lớn, không chỉ ở Mỹ Latinh mà còn lan ra châu Âu và Mỹ', tiểu thuyết gia Vargas Llosa nói.

Cựu biên tập viên kiêm nhà phê bình văn học người Peru Abelardo Oquendo đã chia sẻ rằng ông đã có vai trò người phỏng vấn cả hai tác giả vĩ đại của văn học Mỹ Latinh, nhưng ông tập trung vào García Márquez vì cho rằng cây bút của Trăm năm cô đơn đã đem chủ nghĩa hiện thực kỳ ảo đến với thế giới văn học.

Theo ông, cuốn sách Dos soledades là một cuộc hội thoại kết hợp giữa cuộc sống và văn học, lý thuyết và thực tế, tưởng tượng và hiện thực. Nó giống như một “phép tường thuật” của cả hai nhà văn. Vì thế, tất cả những người chứng kiến không cảm nhận thời gian trôi đi khi tham gia vào cuộc trò chuyện.