Buzz
Nhân vật chính trong cuốn tiểu thuyết chiến tranh đang thu hút sự chú ý trên diễn đàn văn học có tên là Sara - có nghĩa là “Rượu” trong tiếng Campuchia - một chú cún nhỏ có bộ lông hai màu đi lang thang xin ăn được Phong nhặt về từ bến cá ở bờ sông Tonle Sap. Từ cuộc gặp gỡ đó, số phận của nó liên kết với số phận của những người lính trinh sát thuộc một tiểu đoàn quân đội hàng đầu, lang thang khắp nơi trên chiến trường ở đất nước Chùa Tháp.
Văn thơ Việt Nam thường mô tả về cảnh quê đơn giản, mộc mạc và sự hiện diện của những chú cún trung thành làm vật nuôi giữ nhà, là bạn đồng hành đáng tin cậy của con người; truyền đạt những thông điệp nhân văn sâu sắc trong các tác phẩm văn học nổi tiếng như Đôi mắt, Lão Hạc… Việc đưa loài vật trở thành nhân vật trong văn học không phải là điều dễ dàng nếu thiếu sự quan sát tinh tế hoặc cảm nhận sâu sắc về thế giới đa dạng và phong phú.
Trong cuốn sách Đội trinh sát và chú cún Sara, nhà văn Trung Sỹ đã thông minh mô tả hình ảnh của chú cún từ cả tiêu đề tác phẩm và suốt cốt truyện, kích thích sự tò mò và hứng thú của người đọc.
Sara không khác gì những chú chó trung thành khác của đội Phong từng là bạn đồng hành và... chén thịt cùng họ trước đó nhưng nó đã thoát chết nhờ sở hữu cái huyền đề kép theo quan niệm dân gian là quý tướng của loài chó hay vì sự trống trải, tàn khốc do chiến tranh mang lại? Đội trinh sát gồm 12 người, đã mất 4, anh em chí cốt từng ra đi để lại nhiều khoảng trống lạnh lẽo, sự trống vắng cảm nhận rõ rệt nhất trong những buổi gác đêm mỗi đầu hai đêm.
Vậy là Sara không bị giết, được cung cấp thức ăn và trở thành người bạn đồng hành đêm đầu tiên, biết tiếng sủa, giúp đỡ các buổi gác thiếu người... Những chú chó trung thành vẫn luôn hiện diện như vậy, trong những lúc khó khăn, cô đơn và đau khổ nhất!
Anh bạn bốn chân này được tác giả mô tả như một nhân vật rất thông minh và đầy tình cảm. Sara hiểu biết từng tâm tư của các ông chủ, biết thân phận và biết giữ vai vị thực hiện nhiệm vụ được giao nhưng cũng luôn đòi hỏi được đối xử công bằng, đúng tinh thần “chó có quyền”. Tình cảm giữa chú chó hoang và những người lính ngày càng mật thiết sau những lần “tác chiến” bắt rắn mối, vượt qua “cơn mưa” bom đạn hay đối mặt với những mảnh thịt người tan nát, hôi thối nồng nặc... Ấn tượng nhất là những lúc cứu mạng thót tim: trong một trận đánh ác liệt, Sara với linh tính của một chú chó chiến, đã kịp thời báo cho chủ về quả lựu đạn M67 giấu trong áo của một đứa trẻ.
Sự so sánh “len lét như rắn mùng năm, cúp đuôi như chó sợ pháo” không đúng với Sara khi chú đã quá quen thuộc với chiến trường vang lên tiếng gầm của pháo lớn, tiếng súng nổ sát. Chú thành thạo nằm nghiêng xuống đất, tránh né bom rơi đạn lạ như một chiến binh thực thụ.
Sara im lặng theo dõi từng bước di chuyển của cả đội với Phong, Đức, Sên, Phương, Vỹ già... chứng kiến sự gay go cùng khi các ông chủ phải giải quyết cơn khát cùng với nước tiểu của mình:
“Sara đào lòng suối, lún thân mình xuống tìm một chút ấm áp. Mõm nó nhô lên, nhìn Đức đang trong tư thế kỳ lạ. Chủ của nó đang giang chân, tiểu tiện thẳng vào một cống cạn rỗng tuềch. Đầu nghiêng, Đức đổ thứ nước đỏ quạch mà nó chỉ dùng để đánh dấu con đường đó vào cổ họng. Cả tiểu đội lần lượt làm theo…”.
Tác giả mô tả Sara như một nhân chứng chiến tranh đáng nhớ, chú vật rình mò đi tìm dấu vết của chủ của nó, dù bị bỏ lại vẫn quay về sau mấy ngày lạc lõng như một du khách chân chính. Tình nghĩa không phải lúc nào cũng hiện hữu, nên khi bắt gặp một mùi hương quen thuộc, hay một cử chỉ thân thiện của một anh lính lạ cũng khiến nó rạo rực, nao lòng.
Sara qua ngòi bút của Trung Sỹ được tạo hình rất sống động, biết dùng cơ hội để nói chuyện với các chú chó cái như một chàng “lính lợm” thực sự; biết khoe khoang, tự hào về thành tích trước sự ngưỡng mộ của bầy chó cái; biết giả vờ ngợi khen các ông chủ; biết đau đớn, tức giận khi người yêu bị giết; biết nhớ nhung tình bạn với cô chủ cũ…
Theo dõi những trang sách, độc giả cảm nhận hai năm chiến đấu như một khoảng thời gian kéo dài đến nửa cuộc đời. Những mảnh xác người nằm rải rác khắp nơi, cái cống cạn khô héo tỏa mùi nước tiểu, đôi mắt sâu thẫm của một đứa trẻ gần chết đói nhìn theo cốc cơm cuối cùng của Phong hay xác voi đen to béo, máu đỏ ngắt?
Chưa từng nơi nào, ranh giới giữa sự sống và cái chết mong manh đến nhường này:
“Tử thần ẩn hình giấu mặt luôn đầy nguy hiểm và kinh hoàng. Một khu rừng nhiệt đới hoang dã, một tự nhiên trong sạch hoang dã bị bao phủ bởi những quả bom mìn đầy rẫy. Mìn độc như những cây gai châm vào lòng đất. Đừng bao giờ tin vào một bãi hoa lan rừng đang nở, một bụi cây sâm xanh tươi, một chỗ nghỉ bóng mát, một dòng suối trong lành. Tất cả có thể đã bị đặt mìn”
Cuộc chiến ngày càng khốc liệt. Phong bị thương nặng phải chuyển sang bệnh viện trên cao. Tại nơi khác, Sên hi sinh vì trúng đạn sắc nhọn của kẻ địch trong cuộc truy quét ở núi Tà Đạt, Phương ôm trọn quả bom mìn KP2 khi ra Krako nhận thuốc đem về Svay Chek tiêm chủng cho trẻ em… Và Sara vẫn im lặng đi cùng họ!
Sara đôi khi là biểu tượng của những người lính can đảm nhưng cũng bị bao quanh bởi nỗi cô đơn. Họ có thể không quan tâm đến sự sống trong những trận chiến sinh tử nhưng đêm về vẫn phải đối mặt với nỗi nhớ nhà, nỗi khát khao cuộc sống bình yên, ấm áp trong vòng tay của mẹ. “Có những thứ trên thế gian không thể thay đổi, là cuộc sống của người lính, bây giờ không phải của anh mà là của mẹ anh đang đợi chờ…”.
Cách tiếp cận và mô tả cuộc chiến của tác giả với sự xuất hiện của Sara làm cho cả cuộc chiến trở nên ít đau đớn hơn, văn phong chất lượng của tác giả, sâu sắc về cuộc sống và để lại nhiều dấu ấn sâu sắc trong lòng người đọc:
“Sara ướt mắt, nhẹ nhàng ngắm nhìn người yêu cũ trong chiếc áo lớn của Phong. Đêm tối che đi điều đau khổ, lộ ra vẻ đẹp của cô trong lửa sáng. Mùi ngọt ngào của cô chủ ngày xưa giờ đã pha trộn với mùi mồ hôi mặn của áo lính. Đã lâu lắm rồi những hương vị quen thuộc của cuộc sống hàng ngày mới trở lại…”.
Dù mới gia nhập làng văn, nhưng Trung Sỹ - hay còn gọi là Xuân Tùng, sinh năm 1960 - đã nhanh chóng gây ấn tượng với những tác phẩm về chiến tranh và Hà Nội. Xuất thân là người con của Hà Thành, Trung Sỹ từng trải qua những thăng trầm của thời kỳ trẻ trâu, đồng thời là một chiến binh tham gia bảo vệ biên giới phía Tây Nam. Những dòng văn của ông không chỉ mang đậm nét duyên dáng, mà còn chứa đựng những trải nghiệm đời thực được lọc lõi kỹ lưỡng.
Chuyện của những lính ở miền Tây Nam, mô tả cuộc sống của quân tình nguyện Việt Nam trong nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia vào cuối những năm 70 và đầu những năm 80 của thế kỷ XX, đã gây tiếng vang lớn trong giới văn học. Sự thành công này đã thúc đẩy tác giả tiếp tục sáng tác tiểu thuyết Đội trinh sát và chú chó Sara (NXB Lao Động - 2020), tập trung vào Tiểu đoàn bộ binh Vàm Cỏ Đông trong hành trình săn lùng tàn phá của Pol Pot ở biên giới giữa Campuchia và Thái Lan, đồng thời giúp dân chúng xây dựng chính quyền mới sau bi kịch diệt chủng của Khmer Đỏ.
Mặc dù không có sự kịch tính như Chuyện của những lính ở miền Tây Nam, nhưng tiểu thuyết Đội trinh sát và chú chó Sara vẫn thể hiện rõ những khó khăn, nguy hiểm mà những người lính tình nguyện Việt Nam phải đối mặt khi đóng quân ở Svay Chek. Sự hiện diện của họ đã mang lại niềm tin cho Xã trưởng Sok Un, Xã đội trưởng Loung, cô giáo Chanrithy và cư dân Svay Chek, giúp họ tái lập cuộc sống sau biến cố.
Được giao nhiệm vụ thám sát và tiêu diệt kẻ thù ẩn náu trong rừng ngập nước Biển Hồ và rừng khủng khiếp của Ieng Xary, 'thủ đô kháng chiến' của Pol Pot, Trung đội trinh sát, với sự trợ giúp đắc lực từ chú chó Sara, đã ghi dấu nhiều chiến công vang dội nhờ vào khả năng cảm nhận tinh tế và trí tuệ hiếm có của chú.
Là một nhà văn trực tiếp trải qua những trận đánh, đối mặt với nguy hiểm từ quân diệt chủng, Trung Sỹ đã không chỉ sử dụng ngòi bút mà còn lấy cảm hứng từ mọi giác quan, từ hơi thở gấp gáp đến trái tim đang bị nghẹt thở. Điều này đã khiến tác phẩm của ông trở nên cuốn hút hơn bao giờ hết. Xin trân trọng giới thiệu đến bạn đọc!
Alpha Books | Công ty Cổ phần Sách Alpha
Tri thức là quyền lực - Knowledge is power
Được biết đến là một trong những thương hiệu sách hàng đầu về quản trị kinh doanh và phát triển kỹ năng trong ngành xuất bản, Alpha Books mang đến các tác phẩm hướng dẫn khởi nghiệp, bài học, phương pháp và kinh nghiệm quản trị từ các chuyên gia, các tập đoàn hàng đầu thế giới. Những cuốn sách nổi bật như: HBR Onpoint, Quốc gia khởi nghiệp, Trí tuệ Do Thái, Phi lý trí, Tư duy nhanh và chậm, Tiểu sử Steve Jobs, Thiên nga đen, Chiến lược đại dương xanh, Phù thủy sàn chứng khoán,...
Với 16 năm hình thành và phát triển, Alpha Books đã khẳng định vị thế của mình, đặc biệt với các doanh nhân, nhà quản lý và những người trẻ tràn đầy năng lượng muốn xây dựng sự nghiệp thành công.
