Dòng chảy rút khỏi bờ

Dòng chảy rút khỏi bờ (tiếng Anh: rip current), còn được gọi là dòng chảy xa bờ, dòng rip hoặc dòng nước rút, là một dòng nước mạnh mẽ di chuyển từ bờ ra biển. Khi sóng vỗ vào bờ, nước biển được đưa vào gần bờ và tích tụ lại để tạo thành dòng chảy ngược ra biển. Tốc độ của dòng chảy có thể dao động từ 0,5 m đến 1m/giây, khiến việc bơi ngược lại trở nên khó khăn. Trong một số trường hợp, do sóng biển thay đổi đột ngột, tốc độ dòng chảy có thể lên tới 2,5 m/giây, nhanh hơn cả tốc độ bơi của một vận động viên Olympic.

Dòng chảy rút khỏi bờ thường có bề ngang từ 1 đến 3 mét, nhưng cũng có thể mở rộng đến cả chục mét. Trong một ngày, chúng có thể di chuyển và thay đổi vị trí trong vùng sóng đổ. Hiện tượng này có thể xuất hiện ở bất kỳ khu vực nào của đại dương, biển, hoặc hồ lớn.

Nguyên nhân

Khi sóng va vào bờ, nước bị đẩy sang hai bên và chảy dọc theo bờ cho đến khi tìm thấy lối thoát ra biển. Thường thì dòng chảy rút khỏi bờ xuất hiện trong các khu vực hẹp, như trên cát, dưới cầu tàu, hoặc dọc theo các đê chắn sóng.

Nhiều người nhầm tưởng rằng dòng chảy rút khỏi bờ có thể kéo người xuống vùng nước sâu, nhưng thực tế dòng chảy chỉ mạnh trên bề mặt nước. Chính vì sự mạnh mẽ của nó trên mặt nước, nó có thể làm các đợt sóng bị chìm, khiến người ta nghĩ rằng vùng biển đó lặng và thu hút nhiều người đến bơi lội.

Có các thí nghiệm nhằm phát hiện dòng chảy rút khỏi bờ bằng cách đổ nước nhuộm màu vào đầu dòng chảy ngay tại bãi biển.

Nguy cơ

Dòng chảy rút khỏi bờ là mối nguy hiểm cho những ai yêu thích tắm biển, bơi lội hoặc lướt sóng, vì nó có thể kéo họ ra xa bờ. Cái chết do đuối nước có thể xảy ra khi họ cạn kiệt sức lực vì cố gắng bơi ngược lại dòng chảy.

Dòng chảy rút khỏi bờ cũng rất nguy hiểm cho những người không biết bơi: ngay cả khi đứng tắm ở nơi nước chỉ đến ngang hông, họ vẫn có thể bị cuốn ra xa và đuối nước nếu không biết bơi hoặc không có phao cứu sinh. Một số bãi biển thường xuyên có dòng chảy này, và một vài bãi biển nổi tiếng vì tình trạng này.

Trung bình hàng năm, tại Hoa Kỳ có 46 người chết do dòng chảy rút khỏi bờ. Khoảng 80% các trường hợp cứu hộ tại bãi biển đều liên quan đến dòng chảy này.

Theo nghiên cứu của MacMahan, Thornton và Reniers, tại tiểu bang Florida, dòng chảy rút khỏi bờ là mối nguy hiểm lớn nhất trong số các nguy cơ tự nhiên tại các bãi biển. Theo tài liệu của Luschine (1991) và Lascody (1998), số ca tử vong do dòng chảy rút khỏi bờ ở tiểu bang này còn cao hơn số người chết do hỏa hoạn, bão tố hay các thảm họa khác.

Nhiều quốc gia trên thế giới, đặc biệt là Hoa Kỳ, Nhật Bản và Úc, đã tiến hành nhiều nghiên cứu về dòng chảy rút khỏi bờ để phát triển các phương pháp dự báo, cảnh báo ngắn hạn và dài hạn, cũng như hướng dẫn phòng ngừa và xử lý tình huống. Tại các khu nghỉ dưỡng ven biển và bãi biển, các đội tuần tra, cứu hộ, vọng gác, cờ hiệu và nhiều bảng cảnh báo đều được triển khai.

Mặc dù chưa có số liệu chính thức về số nạn nhân do dòng chảy rút khỏi bờ tại Việt Nam, nhưng một số nghiên cứu cho thấy nhiều bãi biển có hiện tượng dòng chảy này, bao gồm các bãi tắm đông khách như Cửa Lò, Đà Nẵng, Tuy Hòa, Nha Trang, Bắc Hòn Chồng, Bãi Dài (Cam Ranh), Vũng Tàu,...

Lợi ích

Tuy nhiên, các vận động viên lướt ván và bơi kayak thường tận dụng dòng chảy rút khỏi bờ để dễ dàng ra khơi mà không tốn nhiều sức lực.

Giải pháp

Nếu bạn bị cuốn vào dòng chảy rút khỏi bờ, đừng cố gắng bơi ngược lại để vào bờ. Điều này sẽ khiến bạn nhanh chóng kiệt sức và có nguy cơ đuối nước. Dòng chảy không đẩy bạn xuống nước, mà chỉ kéo bạn ra xa bờ trong một khu vực hẹp. Thay vì chống cự, hãy bình tĩnh và bơi song song với bờ cho đến khi thoát khỏi dòng chảy. Có thể bạn sẽ phải bơi một quãng đường dài mới thoát ra được. Khi bơi trở lại bờ, để tránh gặp phải dòng chảy khác, hãy chọn những nơi có sóng vỗ vào bờ và chú ý các vật thể trôi dạt vào bờ.

Nếu bạn gặp phải dòng chảy mạnh và không thể bơi ra khỏi nó, hãy thư giãn và nổi trên mặt nước hoặc đứng nước để giữ sức. Dòng chảy sẽ dần yếu đi, và khi đó bạn có thể bơi chéo góc để thoát ra và trở về bờ.

Những người yêu thích tắm biển cần nhận thức rõ về nguy hiểm của dòng chảy rút khỏi bờ, học cách nhận biết và thoát khỏi nó. Nên chọn những bãi tắm có đội cứu hộ chuyên nghiệp. Học bơi nếu chưa biết, và nếu đã biết bơi thì nên tránh bơi một mình.

Chú thích

Các liên kết hữu ích

• Dòng chảy xa bờ - Mối nguy hiểm chết người khi tắm biển
• Dòng chảy xiết gần bờ - Nguy cơ khi bơi lội Lưu trữ 2014-04-15 tại Wayback Machine
• Tìm hiểu về dòng rip - Viện Hải Dương Học Nha Trang.