Dòng ngược: Từ các phương tiện thông thường, ô tô, thậm chí cả những chiếc đã qua sử dụng, bất ngờ trở thành món đồ chỉ có người giàu ở Mỹ mới dám sắm

Trong bối cảnh thế giới không còn thiếu chip như thời đại dịch, các nhà sản xuất ô tô đang kiềm chế hàng tồn kho ở mức thấp. Điều này dẫn đến giá cả tăng cao, và xu hướng chuyển sang xe điện sẽ làm mọi thứ trở nên tồi tệ hơn.

Lâu nay, việc một chiếc xe mới bóng bẩy dừng trước nhà luôn được coi là biểu tượng của sự thịnh vượng cho tầng lớp trung lưu. Tuy nhiên, với một gia đình bình thường ở Mỹ hiện nay, hình ảnh đó đã trở thành một giấc mơ xa xỉ.

Trung bình số tiền trả góp cho một chiếc xe mới đã tăng lên đến mức 777 USD/tháng, gần gấp đôi so với cuối năm 2019, theo số liệu của Cox Automotive. Con số này cũng cao gấp gần 6 lần so với mức thu nhập trung bình sau thuế của các gia đình Mỹ. Ngay cả giá các xe đã qua sử dụng cũng tăng lên mức 544 USD/tháng.

Không chỉ ở Mỹ, giá cả tại châu Âu cũng liên tục phá kỷ lục. Ở Nhật Bản, giá xe cũ tăng mạnh. Tại Trung Quốc, nỗ lực thúc đẩy xe điện đang làm cho người mua phải trả nhiều tiền hơn ở một số thành phố.

Gốc của vấn đề nằm ở nguyên tắc mới mà các nhà sản xuất ô tô đang theo đuổi: giữ hàng tồn kho ở mức thấp và đẩy giá cả lên cao. 3 năm sau khi đại dịch gây ra tình trạng khan hiếm chip, dẫn đến dây chuyền sản xuất bị đình trệ, Ford Motor, General Motors và các đối thủ ngoài Mỹ đang cố gắng tăng lợi nhuận. Dù nguồn cung chip đã dồi dào trở lại, họ vẫn chưa muốn tăng sản lượng trở lại.

Và vì giá xe điện vẫn cao hơn khoảng 25% so với giá trung bình của xe, xu hướng chuyển sang xe điện sẽ làm cho tình hình trở nên tồi tệ hơn. Trong bối cảnh lãi suất tăng như hiện nay, việc sở hữu những chiếc xe hơi mới sẽ sớm trở thành một thứ chỉ có thể đối phó được bởi những người giàu, cùng với việc sở hữu nhà và chi phí học đại học.

“Hình ảnh mỗi gia đình đều sở hữu một chiếc xe mới bên hiên nhà không phải là thực tế trong thế giới hiện nay”, Charlie Chesbrough, một chuyên gia kinh tế hàng đầu tại Cox, nói.

Giá cả leo thang

Trong suốt một thập kỷ, trung bình số tiền trả góp cho một chiếc xe mới ở Mỹ chỉ ở mức khoảng 400 USD/tháng. Đó là một số tiền mà một hộ gia đình trung lưu có thể trả mà không ảnh hưởng đến các chi phí khác. Tuy nhiên, từ tháng 11/2019, con số này đã bắt đầu tăng mạnh.

Theo JPMorgan, giá trung bình của một chiếc xe mới đã tăng lên gần 50.000 USD, tăng khoảng 30% so với năm 2019. Mặc dù giá đã giảm trong vài tuần gần đây, sự giảm chưa đủ để làm cho người mua cảm thấy thoải mái. Trong khi đó, giá trung bình của các chiếc xe cũ dao động khoảng 27.000 USD.

Các nhà sản xuất đang thưởng thức thời kỳ tốt đẹp: bán ra ít xe hơn nhưng giá lại cao hơn. Năm ngoái, có khoảng 13 triệu chiếc được bán ra ở Mỹ, giảm 8% so với năm 2021 và là mức thấp nhất trong 1 thập kỷ. Tuy nhiên, lợi nhuận gộp của Ford năm 2022 tăng 4,4% so với năm trước. Lợi nhuận của GM tăng khoảng 200 triệu USD, đạt 14,5 tỷ USD.

Ở châu Âu, giá xe mới đang ở mức cao nhất mọi thời đại và vẫn tiếp tục tăng, theo ING Research. Tình trạng thiếu nguồn cung đẩy giá xe cũ tăng mạnh ở Nhật. Kinh tế suy yếu vì Covid-19 khiến giá xe ở Trung Quốc không tăng mạnh, nhưng nhiều thành phố lớn ở đây đang áp dụng chính sách hạn chế cấp đăng ký mới cho xe chạy bằng động cơ đốt trong để thúc đẩy xe điện. Điều này chắc chắn sẽ khiến giá xe tăng.

Thay đổi thói quen đã duy trì nhiều thập kỷ

Các nhà sản xuất đang thay đổi mô hình kinh doanh mà họ đã áp dụng suốt nhiều thập kỷ: giữ lượng hàng tồn kho rất lớn rồi chiết khấu sâu để đẩy chúng đi. Tại Mỹ, các nhà máy thường để số ngày tồn kho lên tới 60-100 ngày. Ngày nay họ đang hướng đến mục tiêu giảm một nửa con số và giữ giá ở mức cao.

Năm ngoái, CEO Mary Barra của GM tuyên bố “chúng tôi sẽ không bao giờ quay trở lại mức hàng tồn kho như trước đây”. Đối thủ của bà, Kim Farley – CEO Ford, khẳng định ông không muốn để số hàng trị giá hàng tỷ USD trong kho hay phải giảm giá sâu để tống khứ chúng. Toyota Motor và Nissan Motor đều tuyên bố áp dụng chiến lược tương tự. CEO Nissan cho hay: “Chúng tôi sẽ để cung ngang bằng với cầu”.

Vẫn có một số dấu hiệu cho thấy người tiêu dùng sẽ dễ thở hơn khi các vướng mắc trong chuỗi cung ứng dần được tháo gỡ. CFO John Lawler của Ford dự báo giá xe mới sẽ giảm 5% trong năm nay, còn CEO của Nissan nhận định giá sẽ giảm xuống mức “bình thường hơn”. Tesla và Ford mới đây đồng loạt giảm giá xe điện.

Tuy nhiên, các đại lý xe hoài nghi về tuyên bố giảm hàng tồn kho của các nhà sản xuất, theo nhận định của Rhett Ricart, chủ tịch của Ricart Automotive Group – đại lý lớn cho nhiều mẫu xe của Ford, Nissan và Chevrolet models. “Họ đều nói về 30 – 45 ngày tồn kho nhưng họ sẽ không làm vậy. Chip không phải là vấn đề nữa, trận chiến đang trở lại”.

Tuy nhiên, đương nhiên nguồn cung sẽ không phục hồi đồng đều. Barra và Jack Hollis, giám đốc kinh doanh của Toyota Motor Bắc Mỹ, dự đoán năm nay các nhà sản xuất ô tô tại Mỹ sẽ có đủ chip để bán ra 15 triệu xe, mức vẫn thấp hơn khoảng 12% so với 3 năm trước. Hollis cho biết nguồn cung vẫn sẽ khan hiếm hơn 4 triệu xe so với nhu cầu mua sắm bù, và điều đó giữ cho giá không giảm xuống nhanh chóng.

“Chúng ta sẽ phải đối mặt với thêm 1 năm nữa nguồn cung bị căng thẳng. Giá sẽ tiếp tục tăng, rõ ràng cầu đang vượt trội so với cung”, Hollis nói.

Đối với xe đã qua sử dụng, Cox dự đoán giá sẽ chỉ giảm 4% trong năm nay, một phần là do các nhà sản xuất không cho thuê quá nhiều. Điều này dẫn đến ít mẫu hơn quay trở lại thị trường.

Sercy Sanders đã làm nghề lái xe bus ở Pittsburgh từ nhiều năm nay. Đầu tháng 1, chiếc Acura TL đời 2006 của anh hỏng. Chi phí sửa còn cao hơn cả giá trị chiếc xe, vì vậy Sanders được duyệt trước 1 khoản vay và đang tìm kiếm 1 chiếc Honda Accord đời 2016 với giá dưới 17.000 USD. Tuy nhiên anh không tìm thấy chiếc nào dưới 19.000 USD và hiện đang phải quay lại tìm kiếm những chiếc xe từ 10 năm trở lên.

“Đó là cách duy nhất nếu tôi vẫn muốn chỉ chi gần đó tiền mà không phải trả một số tiền lớn hàng tháng”, Sanders, người hiện là ông bố đơn thân có 2 đứa con đang học cấp 3, nói. “Tôi muốn có 1 chiếc xe mới hơn, đáng tin cậy hơn nhưng không thể. Với 1 chiếc xe cũ già nua, bạn không biết điều gì sẽ xảy ra tiếp theo”.

Đối với những người muốn sở hữu một chiếc xe mới mặc dù có ngân sách eo hẹp, sự lựa chọn sẽ rất hạn chế. Các nhà sản xuất ô tô Mỹ đã ngừng sản xuất các mẫu xe bình dân cỡ vừa vì không có lợi nhuận.

Những mẫu xe giá rẻ ngày càng khan hiếm, khiến cho việc tìm kiếm xe mới trở nên khó khăn hơn. Theo hãng tư vấn AlixPartners, gần 30% nhu cầu trên thị trường đến từ các hộ gia đình có thu nhập từ 150.000 USD/năm trở lên, tăng 22% so với năm 2016.

Mua xe bây giờ đã trở thành đặc quyền của người giàu!

Tham khảo từ Bloomberg