Dòng sông Douro

Douro, còn gọi là Duero (tiếng Latinh: Durius, tiếng Tây Ban Nha: Río Duero, phát âm ['dwe̞ɾo̞], tiếng Bồ Đào Nha: Rio Douro, phát âm ['doɾu]), là một trong những con sông lớn và nổi tiếng nhất trên bán đảo Iberia. Nó bắt nguồn gần Duruelo de la Sierra thuộc tỉnh Soria, chảy qua miền trung-bắc Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, rồi đổ ra biển tại Porto. Tổng chiều dài của sông là 897 km, trong đó đoạn chảy qua Bồ Đào Nha có thể phục vụ giao thông thủy cho các tàu bè nhẹ. Sông Douro là con sông lớn thứ hai trên bán đảo Iberia, chỉ sau sông Tajo (Tejo/Tagus).

Tên của con sông có thể bắt nguồn từ ngôn ngữ của các bộ lạc Celt cổ xưa từng sinh sống tại đây trước thời kỳ La Mã. Mặc dù trong tiếng Wales hiện đại dwr có nghĩa là 'nước', gốc từ trong tiếng Celt là *dubro-.

Hành trình

Sông Duero bắt nguồn từ sườn phía nam của Picos de Urbión (sơn hệ Ibérico) ở độ cao khoảng 2.160 m tại Duruelo de la Sierra, tỉnh Soria. Đoạn khởi nguồn này chảy qua các lớp đá cổ đại, dài khoảng 73 km với độ dốc cao lên tới 15 m/km, hạ độ cao xuống còn khoảng 1.100 m so với mực nước biển tại khu vực đập Cuerda del Pozo. Lưu lượng nước trung bình tại đây khoảng 150 m³/s.

Khi tiếp tục hành trình dài khoảng 500 km qua Tây Ban Nha, sông Duero chảy qua meseta Castilla và uốn lượn qua 5 tỉnh của cộng đồng tự trị Castilla và Leon: Soria, Burgos, Valladolid, Zamora và Salamanca, đi qua các thành phố và thị xã như Soria, Almazán, Aranda de Duero, Tordesillas và Zamora. Độ dốc tại đây khá nhỏ, chỉ khoảng 1 m/km, và con sông chở theo bồi tích từ đại Tân sinh.

Trong khu vực này, sông Duero có một vài chi lưu lớn, quan trọng nhất là sông Tormes chảy qua Ávila và Salamanca, sông Pisuerga chảy qua Valladolid, sông Huebra và sông Esla chảy qua Benavente. Khu vực này chủ yếu là bình nguyên với khí hậu bán khô cằn, mặc dù các chi lưu phía bắc thu nước từ dãy núi Cantábrica, làm cho khu vực này ẩm ướt hơn. Sự góp nước từ các sông Tormes, Huebra và Águeda ở phía nam khiến lưu lượng nước trung bình biến thiên từ 212 tới 490 m³/s. Khu vực này chủ yếu trồng lúa mì và nho gần Aranda de Duero để sản xuất rượu vang, với chăn thả cừu cũng là một hoạt động quan trọng.

Khi chảy qua Salamanca và Zamora, trên biên giới với Bồ Đào Nha, sông Duero tiếp tục xuyên qua các lớp đá granit cổ đại. Lòng sông thu hẹp và độ cao giảm đột ngột từ hơn 400 m xuống dưới 150 m (khoảng 4 m/km). Nơi đây có nhiều đập thủy điện, được chia đều giữa Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha theo thỏa thuận năm 1927. Dài 112 km, sông Duero tạo thành một phần của biên giới quốc gia giữa Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, với các hẻm núi hẹp tạo ra rào cản lịch sử chống xâm lấn và phân chia ngôn ngữ. Khu vực này hiện là Vườn thiên nhiên quốc tế Douro (Parque Natural de Arribes del Duero/Parque Natural de Arribes del Douro). Lưu lượng nước trung bình đo được ở đây khoảng 570 m³/s.

Khi sông Douro chảy vào Bồ Đào Nha, các khu dân cư chính trở nên thưa thớt hơn. Ngoài Porto và Vila Nova de Gaia tại cửa sông, những khu vực dân cư đáng chú ý khác chỉ gồm Foz do Tua, Pinhão và Peso da Régua. Đoạn sông này dài khoảng 213 km. Từ cửa sông Águeda đến Đại Tây Dương ở Porto, sông Douro có độ dốc thấp (0,6 m/km) và lưu lượng nước trung bình tại Porto đo được khoảng 650–675 m³/s. Các chi lưu nhỏ chảy qua hẻm núi và hòa vào sông lớn, với các sông quan trọng như Côa, Águeda, Tua, Sabor, Corgo, Tavora, Paiva, Tâmega và Sousa. Những con sông nhỏ này thường không phù hợp cho giao thông thủy. Khu vực vang Alto Douro, nằm trong thung lũng Douro, đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới.

Tại Bồ Đào Nha, sông Douro chảy qua các khu vực như Bragança, Guarda, Viseu, Vila Real, Aveiro và Porto. Porto là thành phố lớn quan trọng ở miền bắc Bồ Đào Nha và trung tâm lịch sử của thành phố đã được UNESCO công nhận là di sản thế giới từ năm 1996.

Các ngành kinh tế quan trọng

Các đoạn sông Douro tại Bồ Đào Nha có tiểu khí hậu lý tưởng cho việc trồng ô liu, hạnh nhân và đặc biệt là nho để sản xuất vang Porto nổi tiếng. Khu vực quanh Pinhão và São João da Pesqueira được xem là trung tâm sản xuất vang Porto, với những trang trại xinh đẹp bám vào các sườn dốc gần như thẳng đứng chạy xuống bờ sông. Nhiều trang trại trong số này thuộc về các công ty rượu vang quốc tế và rất đáng để tham quan.

Theo truyền thống, vang được đóng trong thùng gỗ và vận chuyển bằng những chiếc thuyền đáy bằng gọi là rabelos tới các hầm rượu tại Vila Nova de Gaia, nằm đối diện với Porto. Tuy nhiên, từ thập niên 1950 và 1960, việc vận chuyển rượu vang bằng đường thủy đã kết thúc do các đập nước được xây dựng dọc sông. Hiện tại, có 9 đập trên đoạn sông Douro thuộc Bồ Đào Nha, giúp điều hòa dòng chảy và phát điện. Vang Porto hiện nay được vận chuyển bằng các bồn trên xe tải.

Gần đây, ngành du lịch đã phát triển mạnh mẽ với các chuyến tham quan từ Porto đến các điểm dọc theo thượng lưu Douro. Các con thuyền vượt qua các đập nước nhờ vào hệ thống âu thuyền.

Đường sắt Linha do Douro kết nối Porto với các điểm như Rio Tinto, Ermesinde, Valongo, Paredes, Penafiel, Livração, Marco de Canaveses, Régua, Tua và Pocinho. Pocinho nằm gần Foz Côa và gần Sítios de arte rupestre do Vale do Côa, một khu di chỉ nghệ thuật đá tiền sử và cũng là di sản thế giới của UNESCO từ năm 1998.

Các đô thị

Các đô thị chính dọc theo sông là

• Ở Tây Ban Nha: Soria, Almazán, Aranda de Duero, Tordesillas, Zamora
• Ở Bồ Đào Nha: Miranda do Douro, Foz Côa, Peso da Régua, Lamego, Vila Nova de Gaia và Porto (Oporto).

Các đô thị đông dân nhất dọc sông Douro bao gồm Valladolid, Zamora, Porto và Vila Nova de Gaia. Hai đô thị cuối cùng nằm tại cửa sông Douro.

Thư viện ảnh

{{#coordinates:}}: một trang không thể chứa nhiều hơn một thẻ chính

Chú thích