Buzz
Đài Loan vẫn giữ vững vai trò không thể thiếu trong việc sản xuất công nghệ cho cả Trung Quốc và Hoa Kỳ, không màng đến các căng thẳng chính trị.Chuyến thăm Đài Bắc của Chủ tịch Hạ viện Hoa Kỳ
Ngay sau chuyến thăm của Chủ tịch Hạ viện Hoa Kỳ lúc đó là Nancy Pelosi đến Đài Loan vào năm trước, các nhà cung cấp Đài Loan cho các công ty công nghệ khổng lồ như Apple, Google, Meta và Amazon đã nhận được một lượng lớn yêu cầu từ khách hàng của họ. Câu hỏi đặt ra là liệu họ có thể sản xuất bên ngoài Đài Loan để đảm bảo nguồn cung, trong trường hợp Bắc Kinh xâm chiếm đảo này? Chuyến thăm của bà Pelosi đã gây ra nhiều tranh cãi ngoại giao giữa Washington và Bắc Kinh, với việc phản đối của họ được thể hiện thông qua các cuộc tập trận quân sự chưa từng thấy xung quanh Đài Loan. Điều này đã tạo ra một khủng hoảng trong ngành công nghệ, có thể đe dọa đến chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu. Hsieh Yong-fen, người sáng lập của MA-tek, một công ty cung cấp dịch vụ thử nghiệm vật liệu và chip, cho biết: “Nếu Đài Loan bị tấn công, hoặc có một sự gián đoạn nghiêm trọng… thì ngành công nghệ và điện tử trên toàn thế giới sẽ đứng trước nguy cơ chao đảo.”
Hai tấm wafer đang được trưng bày tại Viện Nghiên cứu Chất bán dẫn Đài Loan (TSRI), ở Tân Trúc, Đài Loan, vào ngày 11 tháng 2 năm 2022. Ngành công nghiệp bán dẫn của hòn đảo này rất quan trọng đối với cả Trung Quốc lẫn Hoa Kỳ. Để đảm bảo nguồn cung cấp chip, các chính phủ trên khắp thế giới đã đưa ra các biện pháp khuyến khích nhằm đưa hoạt động sản xuất chip vào trong nước. Ảnh: Asiafinancial. 
Đài Loan có một số lượng lớn các kỹ sư bán dẫn có năng lực, bao gồm cả những người tại Công ty Sản xuất Chất bán dẫn Đài Loan (TSMC). Trong ảnh là một nhà máy TSMC ở thành phố Đài Nam phía nam Đài Loan. Ảnh: Akira Kodaka, Nikkei Asia.
Điều này đã tạo ra một tam giác phụ thuộc lẫn nhau quan trọng giữa Đài Loan, Trung Quốc và Hoa Kỳ, mà nó ngày càng sâu sắc hơn ngay cả khi căng thẳng giữa Bắc Kinh, Washington và Đài Bắc gia tăng.
Một kiểm tra đối với chiếc iPhone nổi tiếng của Apple đã làm rõ lý do về sức hút của nó. Đây là một trong những sản phẩm tiêu dùng thành công nhất trong lịch sử: đã có hơn 2.4 tỷ chiếc được bán ra từ khi ra mắt vào năm 2007, mang về doanh thu hơn 1 nghìn tỷ USD cho Apple trong suốt 15 năm qua.
Sự thành công của iPhone được xây dựng trên một chuỗi cung ứng phức tạp khắp châu Á về chip, màn hình, loa và nhiều thành phần khác trên quy mô gần như không thể tưởng tượng. Trung tâm của mạng lưới này nằm ở cả Trung Quốc đại lục và Đài Loan.
Gần 70% các nhà cung cấp hàng đầu của Apple, sản xuất mọi thứ từ bộ vi xử lý đến vỏ case thiết bị, có trụ sở ở Trung Quốc (26%), Đài Loan (23%) hoặc Hoa Kỳ (18%). Nhật Bản (17%) và Hàn Quốc (7%) cũng nằm trong top 5.
Công ty Luxshare Precision Industry của Trung Quốc, ban đầu là một nhà cung cấp linh kiện cho Apple, đã bắt đầu sản xuất iPhone từ năm 2021. Trong lĩnh vực chế tạo màn hình, nhà vô địch của Trung Quốc, BOE Technology Group, hiện đang sản xuất một số màn hình OLED tiên tiến cho iPhone, một thị trường trước đây chỉ thuộc về các nhà sản xuất Hàn Quốc. Công ty sản xuất ống kính máy ảnh Trung Quốc, Sunny Optical Technology, đã xuất hiện lần đầu trong danh sách nhà cung cấp năm 2023, mở rộng thị trường từ các công ty Đài Loan.
Bức tranh về Đài Bắc về đêm, với tòa tháp Đài Bắc 101 cao nhất trên đảo. Ảnh: Agoda.
Trung Quốc cũng là nơi lắp ráp 95% tổng số iPhone, một con số hiếm khi thay đổi kể từ khi iPhone ra mắt. Đất nước này cũng là một thị trường quan trọng của Apple, đóng góp khoảng 1/5 tổng doanh thu hàng năm.
Việc làm càng phức tạp hơn bức tranh này là thực tế rằng nhiều nhà cung cấp từ Đài Loan và Hoa Kỳ phục vụ cho Apple từ hàng trăm cơ sở ở Trung Quốc đại lục. 
Những linh kiện có giá trị nhất -- bao gồm bộ xử lý lõi, camera và chip Wi-Fi -- được sản xuất tại Đài Loan bởi các công ty Đài Loan. Các nhà cung cấp của hòn đảo chiếm gần 200 đô la, tương đương với 36%, trong tổng hóa đơn vật liệu cho mỗi chiếc iPhone.
Tuy nhiên, một số con chip lại được thiết kế bởi Apple hoặc các nhà phát triển chip khác của Hoa Kỳ, Nhật Bản hoặc Châu Âu. Một số vật liệu hiệu suất cao cũng được cung cấp bởi các nhà sản xuất Hoa Kỳ, chẳng hạn như kính cường lực từ hãng Corning (là một bộ phận hẳn hoi của iPhone chứ không phải kính cường lực gắn thêm sau khi mua máy).
Các nhà cung cấp Trung Quốc chủ yếu chịu trách nhiệm lắp ráp sản phẩm và các bộ phận cơ khí. Số lượng các nhà cung cấp có trụ sở tại Trung Quốc đã vượt qua tất cả các quốc gia và khu vực khác để trở thành nguồn cung cứng lớn nhất cho điện thoại iPhone xét về mặt số lượng công ty trong vài năm qua.Sản xuất tại Mỹ
Nhà máy ở Arizona: giải pháp cho một phần của vấn đề
Vào đầu tháng 12, dưới ánh nắng rực rỡ của Arizona, CEO Tim Cook của Apple cùng Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden đã xuất hiện trên sân khấu để đón tiếp một sự kiện quan trọng: TSMC (Công ty Sản xuất Chất bán dẫn Đài Loan) đã bắt đầu chuyển thiết bị vào nhà máy chip mới trị giá 40 tỷ đô la ở Phoenix - đây là nhà máy đầu tiên của TSMC theo hợp đồng tại Mỹ sau hơn 20 năm. Trước đó vào năm 1995, TSMC từng mở một nhà máy ở bang Washington, nhưng cuối cùng phải đóng cửa do chi phí quá cao và nhiều vấn đề về nhân công và văn hóa địa phương. Việc sản xuất từ một nhà máy tại Hoa Kỳ cũng là một phần của chiến lược của TSMC, giúp công ty cạnh tranh mạnh mẽ hơn với các nhà sản xuất chip khác của Hoa Kỳ và tham gia vào các hợp đồng với chính phủ và quân đội Mỹ. Việc mở rộng nhà máy ở Phoenix nhằm đưa hoạt động sản xuất vi mạch tiên tiến gần hơn với Mỹ và tránh xa khỏi mọi mối đe dọa từ Trung Quốc. Ngành công nghiệp bán dẫn của Arizona đã làm cho Phoenix trở thành điểm đến lý tưởng cho TSMC đặt cơ sở sản xuất mới của mình. “Đây là một bước quan trọng không thể phủ nhận. Đó là cơ hội để Mỹ khởi đầu một thời kỳ mới trong việc sản xuất công nghệ tiên tiến,” ông Cook chia sẻ với các nhà lãnh đạo chính trị và các nhân vật hàng đầu trong ngành công nghiệp công nghệ. TSMC, là nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất trên thế giới, dự kiến sẽ bắt đầu sản xuất một phần của chip tiên tiến nhất của mình tại Mỹ trong năm tới.
Ông Cook phát biểu vào ngày 7 tháng 12 năm 2022 để chúc mừng nhà máy mới của TSMC tại Phoenix và thông báo rằng Apple sẽ sử dụng các chip sản xuất tại Hoa Kỳ lần đầu tiên sau một thập kỷ. Ảnh: Fortune.
Và với vai trò là một trong những đối tác hàng đầu của nhà máy, lần đầu tiên Apple sẽ có thể ghi dấu “Made in America” trên các chip cốt lõi của mình.Phần lớn thách thức còn lại vẫn chưa có lời giải
Một điều vẫn còn bỏ ngỏ là các linh kiện bán dẫn tiên tiến như thế này chỉ chiếm một phần nhỏ trong chuỗi cung ứng điện tử. Một chiếc điện thoại thông minh đơn lẻ đòi hỏi một loạt chip, bao gồm cả những “chip đồng hành” không tiên tiến, tổng cộng có hơn 1.500 thành phần – và chưa kể đến quá trình lắp ráp cuối cùng, tất cả đều tập trung ở châu Á, đặc biệt là Trung Quốc và Đài Loan. Đại dịch COVID-19 đã phơi bày những vấn đề về hậu cần của chuỗi cung ứng toàn cầu, mà đã được xây dựng qua nhiều thập kỷ của sự toàn cầu hóa. Áp lực từ căng thẳng chính trị - đặc biệt là nguy cơ chiến tranh với Đài Loan - đang tạo ra sức ép để các công ty công nghệ thay đổi cách hoạt động của họ. Trong một dấu hiệu của sự lo lắng, một tướng lãnh hàng đầu của Không quân Hoa Kỳ gần đây đã dự đoán rằng Hoa Kỳ và Trung Quốc có thể sẽ bước vào cuộc chiến vì Đài Loan vào năm 2025. “Hai năm trước, do chiến tranh thương mại của Trump, khách hàng nói với chúng tôi rằng họ muốn có lựa chọn sản xuất 'ngoài Trung Quốc', vì vậy chúng tôi quyết định mở rộng khả năng sản xuất tại Đài Loan, quê hương của chúng tôi,” một giám đốc điều hành của Unimicron Technology, nhà sản xuất bảng mạch in cung cấp cho Apple, Intel và các công ty khác, nói.
Trong cuộc họp với Tổng thống Đài Loan Thái Anh Văn tại Đài Bắc vào ngày 3 tháng 8 năm 2022, Chủ tịch Hạ viện Hoa Kỳ lúc đó là Nancy Pelosi, đứng giữa, đã phát biểu. Ảnh: Brookings.
Sau khi công ty Unimicron mở rộng ở Đài Loan, Pelosi đã thăm Đài Bắc vào tháng 8 năm ngoái. Bắc Kinh, coi Đài Loan là một phần của lãnh thổ của họ, đã tức giận và tiến hành tập trận quân sự trên biển Đài Loan, khiến các khách hàng của Unimicron lo lắng.
Một giám đốc điều hành nói: “Khách hàng của chúng tôi lúc đó muốn có lựa chọn sản xuất ngoài Trung Quốc và Đài Loan do lo ngại về chiến tranh. Chúng tôi và đồng nghiệp rất sốc và không biết phải làm gì… Làm sao để chuyển chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc và Đài Loan? Khi hầu hết chuỗi cung ứng điện tử đều tập trung ở đó.”
Từ giữa năm ngoái, Intel, Advanced Micro Devices (AMD), Nvidia, Meta, Google và Amazon đều yêu cầu tăng cường khả năng sản xuất ngoài Trung Quốc và Đài Loan, theo một số giám đốc điều hành công nghệ cho biết. HP và Dell, hai nhà sản xuất máy tính xách tay lớn thế giới, đặc biệt đã khuyến nghị các nhà cung cấp xây dựng năng lực sản xuất ở Đông Nam Á. Dell thậm chí đặt mục tiêu loại bỏ dần các chip sản xuất tại Trung Quốc vào năm 2024.
“Chúng tôi có kế hoạch dự phòng kinh doanh để sẵn sàng cho bất kỳ gián đoạn nào trong chuỗi cung ứng, như chiến tranh,” một giám đốc điều hành của hãng sản xuất thiết bị kiểm thử chip Advantest của Nhật Bản cho biết. “Nhưng nếu xảy ra xung đột quân sự ở eo biển Đài Loan, tôi nghĩ kế hoạch dự phòng đó sẽ hoàn toàn vô dụng. Đó sẽ là ngày tận thế đối với chuỗi cung ứng chip và không ai muốn tưởng tượng điều đó.”
Đài Loan dẫn đầu thế giới về công nghệ sản xuất hàng loạt chất bán dẫn tiên tiến. Ảnh: Hideaki Ryugen, Nikkei.Những nỗ lực đa dạng hóa từ các đại gia công nghệ
AMD tuyên bố họ đã liên tục làm việc cật lực với các nhà cung cấp để nâng cao các kế hoạch kinh doanh, trong đó có mục tiêu “quan trọng” là đa dạng hóa địa lý. Intel khẳng định họ đã không ngừng hỗ trợ những nỗ lực “lâu nay” của các nhà cung cấp để thúc đẩy sự đa dạng hóa, mặc dù không liên quan đến chuyến thăm Đài Loan của bà Pelosi. Còn Nvidia đã từ chối bình luận. Dell đã trước đây tuyên bố họ liên tục tiến hành các nghiên cứu kỹ lưỡng về sự đa dạng hóa chuỗi cung ứng trên toàn cầu. HP xác nhận rằng họ có một chuỗi cung ứng toàn cầu mạnh mẽ. Dù không phải là một cuộc chiến tranh hoàn toàn, sự gián đoạn từ một cuộc phong tỏa Đài Loan của Trung Quốc có thể gây ra hỗn loạn toàn cầu. Theo ước tính của Hiệp hội Công nghiệp Chất bán dẫn, một sự gián đoạn trong sản xuất chip tại Đài Loan có thể gây thiệt hại doanh thu gần 500 tỷ USD cho các nhà sản xuất thiết bị điện tử. Một ước tính gần đây cho biết một cuộc xung đột ở Đài Loan sẽ khiến hoạt động kinh tế mất hơn 2 nghìn tỷ USD. “Đài Loan không chỉ là về chất bán dẫn. Chúng tôi có một chuỗi cung ứng từ chip, linh kiện, bảng mạch in, vỏ case, ống kính đến hoạt động lắp ráp… mọi thứ bạn có thể tưởng tượng,” một giám đốc điều hành cấp cao của Compal Electronics chia sẻ. “Nếu xảy ra xích mích quân sự với Đài Loan, toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ chìm trong hỗn loạn.” Một kịch bản như vậy sẽ khiến Apple chỉ có thể dựa vào các chip “Made in America” (từ nhà máy TSMC ở Arizona) mà không có bộ phận nào để đưa chúng vào, vì các bộ phận khác được sản xuất tại… Trung Quốc và Đài Loan.
Ảnh mới nhất của nhà máy chip hiện đại của TSMC tại Phoenix, Arizona, nơi dự kiến sẽ bắt đầu sản xuất chip tiên tiến từ năm 2024. Dự án này bao gồm không gian cho sáu nhà máy, với kế hoạch mở thêm một nhà máy vào năm 2026. Ảnh: Nikkei Asia qua Planet Labs.
Một bản đồ vệ tinh cho thấy một phần lớn khu đất ở ngoại ô phía bắc của thành phố Phoenix, bao gồm cả nơi mà TSMC đã mua rộng 1.128 mẫu Anh để xây dựng nhà máy. Khu đất của TSMC nằm dọc theo Đại lộ 43, với ba khu vực chính là khu lõi (màu xanh đậm), khu công nghệ cao (màu xanh nhạt) và khu hỗn hợp (màu hồng). Các xưởng sản xuất của Intel cũng gần đó, ở ngoại ô phía đông nam của thành phố. Ảnh: Phoenix Business Journal.Rủi ro xung đột
Nỗ lực cách ly tinh thần
Ban đầu, lo ngại về một xung đột tiềm ẩn chủ yếu từ các khách hàng phương Tây. Nhưng hiện nay, cả các công ty Đài Loan cũng đang lo lắng về tình hình trên eo biển. Bắc Kinh vừa kết thúc một cuộc tập trận quân sự khác vào ngày 10 tháng 4, với mục tiêu bao vây Đài Loan để phản đối cuộc gặp giữa Tổng thống Đài Loan Thái Anh Văn và Chủ tịch Hạ viện Hoa Kỳ Kevin McCarthy tại California. Cuộc tập trận kéo dài ba ngày với 91 cuộc xâm nhập giả định trong một ngày.
Bản đồ vùng biển xung quanh Đài Loan, hòn đảo Đài Loan và vùng lãnh thổ đối diện với Đài Loan. Các cuộc tập trận của Trung Quốc thường diễn ra ở khu vực này. Dải đồng bằng trung tâm của đảo, với các thành phố lớn như Đài Bắc, Tân Trúc, Đài Trung, Đài Nam và Cao Hùng, nằm ở phía đối diện với lãnh thổ đại lục, tạo điều kiện thuận lợi cho một cuộc đổ bộ nhanh chóng hơn. Trụ sở chính của TSMC tại Tân Trúc thậm chí còn gần biển và lân cận đại lục hơn cả Đài Bắc, vì vậy có thể trở thành mục tiêu đầu tiên trong trường hợp xảy ra xung đột. Ảnh: Complete Atlas of the World, ấn bản thứ 3, DK.
“Chúng tôi đã phát triển song song với quá trình cải cách và mở cửa của Trung Quốc trong vài thập kỷ qua, nhưng giờ đây những ngày tươi đẹp đã qua. Mọi thứ ngày càng rõ ràng hơn là Bắc Kinh đặt chính trị lên trên tăng trưởng kinh tế,” một giám đốc điều hành tại một nhà cung cấp của Apple có cơ sở ở Trung Quốc thuê mướn hàng trăm nghìn công nhân cho biết. “Chiến lược của chúng tôi là giảm bớt hoạt động (lay low), đẩy nhanh quá trình chuyển dịch sản xuất [sang Đông Nam Á và Ấn Độ], đồng thời rút dần vốn khỏi Trung Quốc trong vài năm tới.”
“Dần dần” là từ được sử dụng để mô tả việc nhiều công ty đang cố gắng đa dạng hóa chuỗi cung ứng của họ, dù có ý định hay không.
“Ở một số quốc gia, cần mất ít nhất 3 năm và thậm chí 5 năm [ở những quốc gia khác] để xây dựng một nhà máy bán dẫn từ đầu đến cuối, và sau đó nó phải bắt đầu hoạt động,” Benjamin Hein, Giám đốc điều hành khu vực Trung Quốc và Đông Nam Á tại công ty Merck của Đức, một tập đoàn hóa chất và vật liệu, cho biết. “Có một số hiểu lầm rằng [việc chuyển dịch chuỗi cung ứng] này có thể xảy ra chỉ sau một đêm do một số vấn đề địa chính trị, [nhưng] chúng ta có thể mất ít nhất 5 năm và thậm chí còn lâu hơn 10 năm để thấy phần nào sự dịch chuyển thực sự căn bản.”
Benjamin Hein là Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc Hệ thống & Dịch vụ Giao hàng, khu vực Trung Quốc Đại lục & Đông Nam Á từ tháng 2 năm 2021. Ảnh: FrankfurtRheinMain.
Washington đang cố gắng đẩy nhanh quá trình này, tập trung vào lĩnh vực chip. Hoa Kỳ đang cung cấp các ưu đãi để khuyến khích các công ty như TSMC và Samsung Electronics của Hàn Quốc hỗ trợ xây dựng ngành công nghiệp bán dẫn của Mỹ.
Cơ sở sản xuất chip 3 nanomet của TSMC tại Arizona đang thu hút sự chú ý với khả năng sản xuất các chip tiên tiến có thể áp dụng trong siêu máy tính, điện thoại thông minh, ô tô, máy bay chiến đấu và các thiết bị quân sự, được xem là một trong những thành tựu nổi bật của nỗ lực này.
Nếu tất cả các khoản đầu tư theo kế hoạch hiện tại được phê duyệt, từ cả các công ty trong nước và quốc tế, Hoa Kỳ dự kiến sẽ chiếm 26% thị phần chip tiên tiến trên thế giới vào năm 2027, tăng từ 10% hiện tại, theo dự báo của Counterpoint Research. Trong khi đó, thị phần của Đài Loan sẽ giảm từ 54% xuống còn 45% trong cùng giai đoạn.
Trung Quốc, Đài Loan và Hoa Kỳ đang tăng cường mở rộng sản xuất chip bằng cách xây dựng nhiều nhà máy mới để củng cố vị thế hiện tại của họ. Trong số bảy nhà máy tại Nhật Bản, có hai nhà máy của TSMC ở tỉnh Kumamoto, nằm trong kế hoạch dịch chuyển sản xuất ra khỏi Trung Quốc của TSMC. Ảnh: Nikkei, SEMI.Một góc nhìn khác
Dù có nhiều tranh cãi về việc tách rời, quá trình thương mại giữa Hoa Kỳ, Trung Quốc và Đài Loan lại kể một câu chuyện khác. Đài Loan đang ngày càng phụ thuộc vào thương mại với các đối tác chính trị: Trong năm 2022, Trung Quốc chiếm gần 30% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của hòn đảo tính theo giá trị, tăng 50% so với năm 2017. Hoạt động thương mại giữa Đài Loan và Hoa Kỳ cũng tăng gần gấp đôi trong cùng khoảng thời gian, chiếm hơn 13% tổng lượng xuất nhập khẩu của Đài Loan vào năm ngoái.
Chỉ trong vòng ba thập kỷ, Hàn Quốc, Trung Quốc và Đài Loan đã trở thành những quốc gia dẫn đầu về thị phần chất bán dẫn; làm suy giảm vị thế của Nhật Bản, Hoa Kỳ và châu Âu. Dường như cảnh này sẽ không thay đổi trong tương lai gần. Ảnh: Nikkei.
Thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, cũng đã đạt mức kỷ lục 690.6 tỷ USD vào năm ngoái. Trong khi nhập khẩu của Hoa Kỳ từ Trung Quốc vào năm 2022 gần như đã phục hồi lên mức cao nhất từng đạt được vào năm 2018, thì xuất khẩu của Hoa Kỳ sang Trung Quốc đã tăng 28% so với năm 2018 và đạt mức cao mới vào năm 2022.
Đặc biệt khi nói về công nghệ, ba nền kinh tế này lại càng kết nối với nhau một cách chặt chẽ hơn.
Ngoài Hoa Kỳ và Đức, các đối tác thương mại lớn của Đài Loan đều nằm trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Đáng chú ý nhất là lượng xuất khẩu của Đài Loan vào Trung Quốc đại lục, đứng đầu trong danh sách. Ảnh: Nikkei Asia.
Điều này rõ nhất trong lĩnh vực vi mạch tiên tiến. TSMC và các công ty công nghệ nhỏ hơn tại Đài Loan kiểm soát 2/3 thị trường thế giới về sản xuất chip theo hợp đồng, biến các thiết kế chất bán dẫn của Apple, Google và các công ty khác thành sản phẩm vật lý. Với vị thế dẫn đầu toàn cầu về công nghệ chip, sản lượng của họ là không thể thiếu để sản xuất mọi thứ, từ điện thoại thông minh Trung Quốc đến máy bay chiến đấu của Mỹ.
Khách hàng đang chờ đợi tại cửa hàng của Apple trên đại lộ Fifth Avenue ở New York để sắm cho mình chiếc iPhone 14 vào ngày 16 tháng 9 năm 2022. Hơn 2.4 tỷ chiếc iPhone đã được bán ra kể từ năm 2007. Ảnh: Taipei Times.
Đài Loan đứng đầu trong các phần quan trọng nhưng ít được chú ý của chuỗi cung ứng công nghệ. Một điểm thường bị bỏ qua là quá trình đóng gói và kiểm tra chip - bước cuối cùng trong sản xuất chất bán dẫn - nơi mà Đài Loan chiếm 30% thị trường toàn cầu. Một ví dụ khác là việc sản xuất bảng mạch in, vật liệu cơ bản cho việc gắn chip. Đảo này chỉ chiếm dưới 1/3 nguồn cung toàn cầu, với phần lớn được chuyển đến các nhà lắp ráp ở Trung Quốc để hoàn thiện sản phẩm.
Sự xuất hiện của Ấn Độ và Việt Nam trong sản xuất thiết bị cầm tay lần đầu. Ảnh: Nikkei.
Các chip “Made in America” của Apple, được gắn trên bảng mạch in sản xuất tại Đài Loan, có thể sẽ lần đầu tiên 'đặt chân' vào Trung Quốc trước khi đến tay người dùng cuối ở Hoa Kỳ.
Mặc dù các công ty Hoa Kỳ có vẻ đang tiến triển trong việc giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc, nhưng thực tế lại không đơn giản như vậy.
Ví dụ, Apple đã nỗ lực thúc đẩy các nhà cung cấp xây dựng khả năng sản xuất ngoài Trung Quốc, nhưng vẫn có nhiều thách thức.
Hơn 80% trong số 188 nhà cung cấp hàng đầu của Apple vẫn có ít nhất một cơ sở ở Trung Quốc, theo một phân tích của Nikkei Asia và Financial Times. Nhiều nhà cung cấp chính đều có ba cơ sở trở lên trong nước này.
Bản đồ này minh họa số lượng nhà cung cấp của Apple tại Trung Quốc và Đài Loan. Trong tổng số 190 nhà cung cấp mà Apple tiết lộ vào năm 2022, có 149 công ty (gần 80%) có cơ sở sản xuất ở Trung Quốc và 45 công ty có cơ sở ở Đài Loan. Ba khu vực có số lượng nhà cung cấp nhiều nhất là Giang Tô (Côn Sơn), Quảng Đông, và Thượng Hải, với tổng cộng 185 cơ sở, đặt gần bờ biển phía nam gần với Đài Loan. Các thành phố có ít cơ sở hơn 5 được biểu diễn bằng các chấm tròn nhỏ nhất. Vị trí của các cơ sở tại Đài Loan dựa trên danh sách nhà cung cấp của Apple năm 2022. Ảnh: Nghiên cứu của Nikkei/FT.
Tổng cộng, có hơn 270 cơ sở sản xuất linh kiện hoặc cung cấp dịch vụ sản xuất cho Apple tại Trung Quốc, vẫn là trung tâm của chuỗi cung ứng lớn nhất. Tại Đài Loan, có hơn 70 địa điểm phục vụ cho Apple, chủ yếu sản xuất các loại chip, chất bán dẫn, bảng mạch in và ống kính máy ảnh cao cấp, cũng như cung cấp dịch vụ đóng gói và thử nghiệm chip.Một nhiệm vụ không thể thực hiện
Apple đã dành hơn một thập kỷ để xây dựng chuỗi cung ứng công nghệ phức tạp nhất thế giới, chấp nhận đánh đổi khả năng bảo mật và năng lực co dãn linh động để đạt được hiệu quả và chi phí thấp. Nhiều công ty toàn cầu khác đã bắt chước làm theo, đặt Trung Quốc và Đài Loan vào trung tâm của chiến lược sản xuất của họ.
Một tấm wafer được trưng bày tại buổi lễ đánh dấu việc TSMC bắt đầu sản xuất chip 3 nanomet ở thành phố Đài Nam, miền nam Đài Loan, vào ngày 29 tháng 12 năm 2022. Ảnh: South China Morning Post.
Đã đến lúc… cần suy nghĩ lại về cách tiếp cận này, các nhà cung cấp và khách hàng của họ đang vật lộn với tính phức tạp và chi phí của nhiệm vụ gian nan trước mắt. Và có thể thấy ngay là một nhiệm vụ bất khả thi ít nhất trong 10 năm tới.
Các nhà cung cấp mà họ đã tiếp xúc đội ngũ mua sắm (nguyên vật liệu, vật tư) của Apple cho biết, họ đã được yêu cầu làm điều không thể: tìm cách sản xuất các bộ phận ở những quốc gia khác với mức giá tương tự như ở Trung Quốc hoặc Đài Loan.
“Chúng tôi thường rất rối sau những cuộc họp đó. Chúng tôi thực sự muốn thoát khỏi những cuộc gặp ấy,” một giám đốc điều hành thân cận với Foxconn cho biết. “Apple muốn giá linh kiện trong các chiếc iPhone lắp ráp tại Ấn Độ giống như ở Trung Quốc… nhưng làm thế nào điều đó có thể xảy ra? Bạn sẽ cần thuê người mới, bạn có thể cần xây dựng một nhà máy mới hoặc ít nhất là vận chuyển các bộ phận từ nước ngoài. Và sau đó bạn sẽ phải trả thêm chi phí hậu cần.”
Việc tách khỏi Trung Quốc sẽ không rẻ, nhưng việc cắt đứt các mối nối kết với Đài Loan sẽ có cái giá thậm chí còn cao hơn. Có ai sẵn sàng trả tiền cho điều đó không?
Phiên dịch từ bài viết của Lauly Li và Cheng Ting-Fang, Nikkei Asia.
