Buzz
Sáng nay mình đọc một bài viết trên mạng về con hải ly. Nói đơn giản, chúng có khả năng xây tổ trên nước mặc dù môi trường xung quanh ngập nước. Làm thế nào hải ly và các loài động vật hoang dã có thể làm điều này mà không cần ai dạy?Bí quyết nằm ở bản năng và hành vi của chúng, gồm Bản năng bẩm sinh, Hành vi học được và bản năng có rèn luyện.Khả năng tự nhiên
Là những bản năng, kỹ năng mà động vật sở hữu ngay khi chúng mới sinh ra, được ghi trong DNA. Vì thế, chúng tự biết làm mà không cần học hỏi. Ví dụ:- Khả năng duy trì dòng họ: Không cần sự hướng dẫn, mọi loài động vật trên trái đất đều tự biết tìm kiếm bạn đời, tự hình thành gia đình và sinh sản.
- Bản năng làm cha mẹ: Bản năng chăm sóc con cũng đã được tích hợp trong gene của hầu hết các loài động vật, chúng sẽ tự hiểu cách dạy dỗ con, kiếm thức ăn cho con mà không cần sự chỉ bảo của ai.
- Khả năng săn mồi: Tất cả các loài động vật hoang dã đều có khả năng tự mình đi săn mồi khi đói, thậm chí nhiều loài còn biết tích trữ thức ăn cho mùa Đông (kiến, ong vv), biết cất giữ mỡ để ngủ đông (ếch, gấu, các loài cá vv và vv).
- Khả năng sinh tồn: Chim tu hú không biết cách nuôi dạy con, vì thế nó sẽ lén đẻ trứng vào tổ của các loài chim khác. Chim non tu hú ngay từ khi mới nở đã biết cách đẩy con non khác ra khỏi tổ để chiếm mồi của chim mẹ.
- Khả năng tự bảo vệ: Song song với khả năng săn mồi, các loài vật cũng có khả năng tự vệ trước các mối nguy hiểm, đặc biệt là các loài thiên địch của chúng. Nhiều loài vật còn có khả năng nhận biết nguồn thức ăn, nước uống có độc để tránh nhầm lẫn, biết né tránh những vùng sắp xảy ra thiên tai, động đất vv.
- Khả năng sống theo bầy đàn: Trong thế giới động vật, rất nhiều loài sống theo cách tụ tập thành bầy đàn. Chúng có khả năng đoàn kết để cùng nhau săn mồi, đánh đuổi kẻ thù, bảo vệ con non mới đẻ.
- Những khả năng khác: Di cư (chim), trở về nơi sinh ra để đẻ trứng (rùa, cá hồi), xây tổ (ong, chim, kiến, mối)…
Kỹ năng được rèn luyện
Trong số những bản năng được mã hóa sẵn trong DNA, cũng có những kỹ năng đã có sẵn, nhưng vẫn cần phải học hỏi và nâng cao thêm để hoàn thiện kinh nghiệm và kỹ năng. Ví dụ:- Kỹ năng săn mồi: Tất cả các loài động vật săn mồi đều phải học hỏi để nâng cao tay nghề. Ví dụ, con hổ, con sói phải học cách đánh giá tình hình và luyện tập nhiều lần mới có thể săn mồi thành công.
- Kỹ năng ngụy trang: Ngược lại với kỹ năng săn mồi, các loài động vật cũng cần học hỏi và liên tục rèn luyện kinh nghiệm ngụy trang để tránh né kẻ thù.
Khả năng học hỏi
Ngoài những bản năng bẩm sinh, có nhiều hành vi mà động vật sẽ học được thông qua trải nghiệm thực tế. Do đó, có những hành vi mà trong cùng một loài, có con biết nhưng con khác có thể chưa biết, ví dụ:- Tìm kiếm nguồn thức ăn phong phú
- Hiểu biết về an toàn giao thông
- Phát hiện và tránh né các nguy hiểm: kẻ thù tự nhiên, con người, chất độc hại, vv…
- Giao tiếp xã hội: tương tác trong bầy đàn, biết tôn trọng lãnh đạo của bầy, biết đảm nhận vai trò lãnh đạo khi cần thiết…
- Sử dụng công cụ: Một số loài có trí thông minh cao và khả năng sáng tạo, có thể phát triển kỹ năng sử dụng dụng cụ. Ví dụ, đười ươi biết dùng cành cây để bắt kiến, bạch tuộc mở nắp chai, hay quạ lấy đồ vật để sử dụng…
Các bạn nuôi thú cưng thường quan sát và học hỏi những hành vi đáng yêu của chúng. Nếu có hình ảnh hoặc video thú vị, hãy chia sẻ để mọi người cùng thưởng thức nhé!Theo Sciencepenguin
