Vào những năm 1950, một nhóm kỹ sư nhỏ bắt đầu thực hiện một chương trình bí mật có tên là Dự án 1794 nhằm phát triển một phương tiện siêu thanh (đĩa bay) được thiết kế để bắn hạ máy bay ném bom của Liên Xô.
Vào tháng 9 năm 2012, Michael Rhodes, một kỹ thuật viên tại Trung tâm Phân loại Quốc gia Hoa Kỳ (NDC) đã được chọn để làm người công bố công khai một tài liệu quan trọng - 'Báo cáo Tóm tắt Phát triển Cuối cùng của Dự án 1794 ngày 2 tháng 4 - ngày 30 tháng 5 năm 1956'.
Công việc của Rhodes là đọc những tài liệu đó, lập danh mục và cung cấp chúng cho các nhà sử học, nhà báo và những người tò mò.
Anh nhanh chóng nhận ra rằng hộp đựng tài liệu rất bất thường. Rhodes nói: 'Khi đang xử lý tập tài liệu, tôi nhìn thấy biểu tượng đĩa bay màu đỏ kỳ lạ này ở các góc'. Bên trong chiếc hộp là vô số điều kỳ lạ: sơ đồ hình cắt của máy bay hình đĩa, biểu đồ thể hiện hiệu suất lực kéo và lực đẩy ở tốc độ hơn Mach 3 (1.029 m/s), ảnh đen trắng về hình dạng Frisbee trong đường hầm gió siêu thanh. Biểu tượng một chiếc đĩa bay trên một mũi tên màu đỏ - phù hiệu ít được biết đến trong thiết kế hàng không. Và những thứ đang hiện ra trước mắt của Rhodes là các hồ sơ bị mất của một chương trình đĩa bay được phát triển cho Không quân Mỹ (USAF) trong những năm 1950.
Neil Carmichael, giám đốc bộ phận rà soát giải mật tại NDC, cho biết: 'Trong Chiến tranh Lạnh, Lục quân, Không quân và Hải quân của Hoa Kỳ đã thử nghiệm đủ thứ. Khi NDC phát hành các tài liệu đã được giải mật của mình, Dự án 1794 được cho là tài liệu giật gân nhất từ trước cho tới nay'.
Theo đó, một công ty hàng không Canada - Avro Aircraft (Avro Canada) bắt đầu phát triển máy bay hình đĩa cho quân đội Mỹ vào giữa những năm 1950, tài liệu này đề cập đến tàu 'bay thẳng đứng, tốc độ cao' của Không quân vào năm 1956 và xuất bản một vài bức ảnh vào năm 1960 trước khi dự án này chính thức bị đình chỉ. Trong văn hóa đại chúng, đĩa bay luôn được coi là biểu tượng của người ngoài Trái Đất. Tuy nhiên, những gì mà các tài liệu được Rhodes công bố lại cho thấy chúng thực sự đến từ Ontario, Canada. Đó là nơi mà những kỹ sư hàng không có tầm nhìn xa tại Avro Canada đã thực sự chế tạo ra đĩa bay - Avro Canada VZ-9 Avrocar.
Trước đó, Avro Canada đã thuê John 'Jack' Frost vào năm 1947, và sử dụng tài năng của ông trong việc phát triển một chiếc máy bay siêu thanh gọi là Avro Arrow. Trong quá trình làm việc trên chương trình Arrow, Frost đã thực hiện các thử nghiệm trong phòng thí nghiệm Avro về hiện tượng gọi là hiệu ứng Coandă, một tính chất của dòng chất lưu. Kết quả cho thấy, khí thải của động cơ có thể được dẫn qua thân máy bay để tạo ra một lớp đệm không khí mà máy bay có thể bay lơ lửng trên đó.
Hiệu ứng Coandă được đặt tên theo nhà phát minh người România Henri Coandă và là một tính chất của dòng chất lưu khi nó tiếp xúc với bề mặt lồi. Coandă là người đầu tiên áp dụng hiệu ứng này vào việc phát triển máy bay cũng như máy điều hòa sau này.
Sau khi Frost chia sẻ kết quả nghiên cứu với Omond Solandt, người đứng đầu Ban Nghiên cứu Quốc phòng Canada, chính phủ Canada cấp vốn ban đầu cho dự án, nhưng đã bỏ nó khi chi phí trở nên quá cao.
Sau đó, Avro Canada đề xuất dự án này với chính phủ Hoa Kỳ, và Lục quân, Không quân Hoa Kỳ đã tiếp quản vào năm 1958. Tuy nhiên mục đích của dự án đã thay đổi: Quân đội muốn sử dụng nó như một phương tiện trinh sát và vận chuyển quân cận âm, trong khi Không quân Mỹ muốn một máy bay có khả năng cất cánh và hạ cánh thẳng đứng (VTOL) có thể bay lơ lửng dưới radar của đối phương và sau đó tăng tốc lên tới tốc độ siêu thanh.
Theo đó, Frost đã đề xuất thiết kế một chiếc máy bay hình đĩa trong một bản báo cáo dài 117 trang, mô tả về một chiếc tàu có turborotor trung tâm và sáu động cơ phản lực. Cánh gạt và ống xả được sử dụng để tạo ra một đệm không khí dưới đĩa bay, giúp máy bay có thể bay lơ lửng.
Các kỹ sư ước tính rằng lực đẩy từ ống xả có thể tạo ra đủ lực nâng để máy bay cất cánh và lên tới hàng chục tấn. Frost dự đoán rằng máy bay có thể đạt tốc độ Mach 4 và độ cao tối đa là hơn 30 km. Với tiềm năng này, Không quân và Lục quân đã tài trợ cho các nguyên mẫu, và Avro đã xây dựng một cơ sở bí mật tại Ontario để thử nghiệm.
Dữ liệu nghiên cứu ban đầu chỉ ra rằng thiết kế có thể đáp ứng được yêu cầu của cả Lục quân và Không quân, nhưng các thử nghiệm sau này chỉ ra rằng đệm không khí dưới đĩa bay sẽ trở nên không ổn định ở độ cao gần mặt đất. Đồng thời, máy bay cũng không đạt được tốc độ siêu thanh. Tuy nhiên, quá trình thử nghiệm vẫn tiếp tục để xem liệu có thể phát triển một loại máy bay phù hợp cho Quân đội hay không.
Nguyên mẫu đầu tiên - Avrocar 58-7055 sau đó đã được gửi đến Trung tâm nghiên cứu National Aeronautics and Space Administration (NASA) tại Moffett Field, California để kiểm tra trong đường hầm gió siêu thanh xem đĩa bay có đủ điều khiển cho chuyến bay tốc độ cao hay không. Tuy nhiên, các đợt kiểm tra cho thấy, việc kiểm soát ổn định khí động học của đĩa bay rất khó khăn. Dòng khí nóng của động cơ luẩn quẩn phía dưới khiến cấu trúc khung dễ bị biến dạng do nhiệt độ.
Đến tháng 4/1961, các chuyến bay thử nghiệm được nối lại sau nhiều lần cải tiến thiết kế. Ở lần thử nghiệm này, đĩa bay đã đạt được tốc độ tối đa khoảng 190 km/h, nhanh hơn 3 lần so với tốc độ chỉ 56 km/h trước đó nhưng các kỹ sư vẫn không thể kiểm soát ổn định khí động học của đĩa bay, theo đó Lầu Năm Góc chính thức ngưng tài trợ kinh phí cho dự án này.
Theo một số nguồn tin, tổng số tiền mà Bộ Quốc phòng Mỹ đã chi cho dự án này lên đến 10 triệu USD, tương đương khoảng 80 triệu USD hiện nay. Mặc dù Project 1794 đã thất bại, nhưng dự án này vẫn đã tạo tiền đề cho sự phát triển của các tàu khí đệm về sau. Các nguyên mẫu của 2 chiếc Boeing YC-14 và McDonnell Douglas YC-15 sau này đều dựa trên các nghiên cứu của dự án. Đặc biệt, hệ thống quạt nâng trung tâm của phiên bản F-35B cất cánh thẳng đứng được cho là cũng đã ứng dụng một số công nghệ từ chương trình.
Buzz
