Buzz
Vào ngày 3 tháng 12 năm 2015, lúc nửa đêm, bầu trời bên ngoài cửa kính hoàn toàn bao phủ bởi bóng tối. Trên sàn nhà lát gạch bóng loáng, một hàng dài người đang xếp hàng để lên máy bay, mỗi người đều cầm theo một chiếc vali.
Đó là tôi. Tôi cách đây hơn 6 năm.
Tôi vẫn nhớ rõ đêm ấy. Chuyến bay đó đã là ước mơ của tôi trong suốt hơn 10 năm. Lúc 18 tuổi, tôi dành gần mười năm để theo đuổi một giấc mơ. Tôi lên chuyến bay đó, mang theo ước mơ và một trái tim đầy hy vọng. Tôi nghĩ rằng từ đó trở đi cuộc sống sẽ giống như những gì tôi đã mơ thấy hàng ngàn lần trước đó, giống như câu chuyện “Lọ Lem và Hoàng tử sống hạnh phúc mãi mãi sau này”. Nhưng đời không như mơ, tôi chẳng hạnh phúc chút nào. Đối với tôi, việc thoát khỏi giấc mơ ấy cũng là một điều xa vời. Tôi không thể thoát khỏi nó.
Giấc mơ của tôi đã biến thành cơn ác mộng dài và tồi tệ nhất trong đời tôi.
Tôi đã phải đối mặt với sự phân biệt chủng tộc
Tôi đã có một năm đầu tiên ở Hàn Quốc khá suôn sẻ, mọi thứ không quá tuyệt vời nhưng cũng không quá tồi tệ. Từ năm thứ hai, tôi có thể giao tiếp trôi chảy bằng ngôn ngữ của họ và có nhiều cơ hội tiếp xúc với người Hàn hơn. Tôi bắt đầu nhận ra sự khinh rẻ trong ánh mắt họ và trên gương mặt họ. Lúc đó, tôi chẳng hiểu tại sao họ lại nhìn tôi như vậy nhưng càng tiếp xúc với nhiều người Hàn, càng nhìn những biểu cảm đó, tôi nhận ra đó là sự phân biệt chủng tộc - điều mà tôi chưa từng trải qua và cũng không bao giờ nghĩ là mình sẽ gặp phải.
Phần lớn những người Hàn xung quanh tôi đều hỏi cùng một loại câu hỏi. Người lịch sự hỏi tôi 'Bạn nghĩ gì về đàn ông Hàn Quốc?', người ít lịch sự hơn hỏi tôi 'Bạn có thích con trai Hàn Quốc không?', và những người không lịch sự hỏi tôi 'Sang đây để kiếm chồng à?' Có thể bạn không nhận ra sự phân biệt hay tổn thương nhưng nếu bạn biết hoặc đã từng trải nghiệm cuộc sống ở Hàn Quốc, bạn sẽ hiểu.
Ở Hàn Quốc, những người nước ngoài không được hoan nghênh lắm và họ không chủ động thể hiện điều đó ra bên ngoài. Dù họ vẫn luôn cư xử rất thân thiện và lịch sự với bạn, họ không làm tổn hại đến sức khỏe của bạn. Họ cô lập bạn. Những người bạn học cùng lớp với tôi chẳng bao giờ chủ động liên lạc với tôi và họ cũng rất thờ ơ khi tôi chủ động liên lạc. Tôi chưa bao giờ được thông báo về những sự kiện của khoa, và nhóm chat của lớp cũng chưa bao giờ có ai mời tôi vào. Tôi chưa bao giờ có một người bạn Hàn trong suốt 6 năm qua và tôi không phải là người duy nhất như thế.
Quay lại với chuyện về những câu hỏi, bạn có thắc mắc tại sao họ lại hỏi những câu hỏi như vậy không? Vì họ kỳ thị người Việt Nam, đặc biệt là phụ nữ Việt Nam. Ở Hàn Quốc có một loại tin đồn, một loại định kiến mà nếu bạn biết thì bạn sẽ nghe thấy sự phân biệt đằng sau những câu hỏi về đàn ông Hàn Quốc. Họ rỉ tai nhau rằng con gái Việt rất thích tiền, và rằng con gái Việt cứ thấy đàn ông Hàn là lao vào. Sau khi biết điều này, mỗi lần có ai đó hỏi tôi về đàn ông Hàn là như thể họ đâm tôi một nhát. Nhưng họ không dừng lại, luôn có ai đó hỏi tôi những câu hỏi như thế. Từ trường học đến công sở, tôi không thể nhớ được bản thân đã phải dằn lòng trả lời chúng bao nhiêu lần.
Những bài học từ việc trải qua kỳ thị chủng tộc
Người khác nghĩ gì về tôi là chuyện của họ, tôi nghĩ gì về mình là chuyện của tôi
Bạn có biết tại sao chúng ta tổn thương vì những lời nói của người khác về mình không? Chúng ta tổn thương khi bị công kích hay lăng mạ bằng lời nói vì chúng ta tin những gì họ nói về mình như một bản năng. Ngay cả khi lý trí cố gắng phủ nhận những lời lẽ xúc phạm đó thì con tim chúng ta vẫn luôn tin chúng. Chúng ta chấp nhận tất cả những điều 'rác rưởi' mà xã hội ném vào chúng ta, mang về 'nhà' và cố gắng nhét chúng vào một xó xỉnh nào đó để không phải nhìn thấy nó. Nhưng chúng ta luôn biết rằng nó tồn tại, đâu đó trong 'căn nhà' này. Chúng ta dằn xé để bảo vệ cái tôi rằng chúng ta không tệ như họ nói, trong khi sự nghi ngờ trong chúng ta luôn dụ dỗ chúng ta chấp nhận những lời lẽ xấu xí đó. Như thể có hai cá thể đang chiến đấu để giành quyền kiểm soát tâm trí chúng ta. Lý trí sẽ không bao giờ thắng được cảm xúc, chúng ta dần dần bị đẩy về hướng sự thỏa hiệp, nghi ngờ chính mình, phủ định chính mình và rồi tự chôn mình trong 'hố rác' mà chúng ta mang về cho tâm hồn mình.
Cách duy nhất để thoát khỏi 'hố rác' đó là TIN VÀO CHÍNH MÌNH. Nói thì nghe có vẻ đơn giản nhưng việc tìm lại niềm tin vào bản thân chưa bao giờ là một việc dễ dàng. Khi đang chìm trong những lời lẽ xấu xí như được phát đi phát lại hàng ngàn lần trong đầu thì việc tìm ra điểm tựa để xây dựng lại niềm tin là vô cùng khó khăn và vất vả. Đầu tiên bạn cần phải phủ nhận những gì họ nói với bạn, rằng bạn xấu xí, bạn rẻ tiền, bạn vô dụng hay bạn sẽ chẳng bao giờ làm được đâu... Tất cả những điều đó không phải dành cho bạn mà là dành cho chính họ. Họ không chỉ độc ác với bạn mà họ cũng tàn nhẫn với chính bản thân họ. Những lời lẽ mà họ dành cho bạn là những thứ sâu thẳm trong con người họ, những thứ họ không muốn chấp nhận về bản thân mình. Họ nói với bạn những lời ấy chỉ để chắc chắn rằng bạn cũng sẽ sống cuộc đời tệ hại như họ. Họ nhục mạ bạn vì họ cần cảm giác được hơn ai đó trong cuộc đời khốn khổ của họ. Bạn không cần phải tin những lời phủ nhận những sự lăng mạ ấy vì nó không dành cho bạn.
Bạn tốt hơn nhiều so với bạn nghĩ, hãy nhắm mắt bịt tai trước những thứ 'rác ngôn ngữ' mà bạn phải chịu hằng ngày rồi bạn sẽ thấy được điểm tốt của bản thân. Một khi tìm được điểm tốt đó, hãy tin vào nó một cách tuyệt đối như cách mà chúng ta tin vào khoa học. Giữ lấy niềm tin đó và tìm thêm những điểm tốt khác, rồi tạo ra những niềm tin khác. Sợi dây niềm tin đó sẽ kéo bạn ra khỏi 'hố rác' mà bạn đang muốn thoát khỏi.
Kỳ thị chủng tộc tồn tại ở mọi nơi với nhiều dạng khác nhau, chúng ta cần học cách thích nghi
Chọn một quốc gia Châu Á để du học là một lựa chọn an toàn của tôi. Tôi đã biết về vấn đề kỳ thị chủng tộc ở các nước phương Tây và tôi cảm thấy lo lắng. Khi chọn một quốc gia Châu Á, tôi không nghĩ rằng mình sẽ gặp phải kỳ thị ở đây vì chúng ta đều là người Châu Á, liệu có lý do gì mà người Châu Á lại kỳ thị nhau? Nhưng thật bất ngờ, người Châu Á vẫn kỳ thị lẫn nhau. Cả những người dân trong các nước phát triển kỳ thị những người từ các nước đang phát triển hơn, dân thủ đô kỳ thị dân thôn, người thành phố kỳ thị dân nông thôn, giọng chuẩn kỳ thị giọng địa phương, người giàu kỳ thị người nghèo, người đẹp kỳ thị người có ngoại hình kém bắt mắt, người tài kỳ thị kẻ bất tài, công ty kỳ thị nhân viên nữ... Bạn có thấy không, kỳ thị tồn tại ở mọi nơi với vô số dạng thức khác nhau. Những con người nhỏ bé như chúng ta không thể thay đổi thế giới bên ngoài hay là chúng ta vẫn chưa đủ sức để tạo ra sự thay đổi. Vậy nên, chúng ta không nên oán trách thế giới rằng 'tại sao lại là tôi?' hay chỉ trích và trốn chạy. Điều chúng ta cần làm là đối mặt, tìm hiểu và học cách tồn tại dù cho có bị kỳ thị đi nữa. Càng đối mặt, chúng ta sẽ càng ít sợ hãi và có thể sẽ có sức ảnh hưởng đủ lớn để thay đổi chúng.
Như một giáo sư đã từng nói với tôi: “BẠN CẦN HỌC CÁCH THÍCH NẸP VỚI SỰ KHÔNG THOẢI MÁI”
Kỳ thị chủng tộc là hậu quả của định kiến
Kỳ thị chủng tộc sinh ra từ những định kiến của chúng ta. Người tài kỳ thị kẻ bất tài vì nghĩ rằng họ sẽ mãi bất tài như thế, công ty kỳ thị nhân viên nữ vì nghĩ rằng họ lười biếng, thể lực yếu và không có ích bằng nam giới... Nhưng những người bị coi là bất tài sẽ có ngày tỏa sáng bằng tài năng thực sự nếu họ luôn nỗ lực và không bỏ cuộc. Bên ngoài có rất nhiều phụ nữ làm được mọi thứ như đàn ông... Tất cả định kiến chỉ là một góc nhìn từ một phía của vấn đề. Không phải tất cả những người bị xã hội đặt vào một nhóm sẽ có tính cách và cuộc sống giống nhau. Chúng ta sống trong một thế giới đa dạng, mỗi cá nhân là một thể thế độc nhất vô nhị và sẽ có cuộc hành trình, trải nghiệm hoàn toàn khác biệt.
Nếu bạn từng phải chịu tổn thương vì kỳ thị chủng tộc, có nghĩa là bạn đang mang nhiều định kiến. Đây là sự thật khó chấp nhận, tôi hiểu rõ điều này. Khi nói rằng kỳ thị chủng tộc là hậu quả của định kiến và bạn là nạn nhân của kỳ thị chủng tộc, mang trong mình thứ gây tổn thương cho chính mình, thì chẳng khác nào tôi đang đổ lỗi cho nạn nhân vì những đau khổ họ phải chịu đựng. Không, lỗi không phải ở bạn, bạn không có lỗi gì khi bị kỳ thị chủng tộc, bạn hoàn toàn là nạn nhân. Nhưng lỗi của bạn là đã để những lời lẽ kỳ thị, những lời nhục mạ ấy ảnh hưởng đến bạn, lỗi của bạn là đã chấp nhận những gì người khác nói về bạn, mang 'rác' mà xã hội ném vào bạn về 'nhà'. Bạn có muốn biết tại sao bạn lại bị ảnh hưởng bởi sự kỳ thị? Bởi vì bạn có định kiến, càng có nhiều định kiến, bạn càng tổn thương sâu sắc trước kỳ thị chủng tộc. Vì bạn mang định kiến nên bạn dễ dàng chấp nhận những lời lẽ xấu mà người khác nói về bạn hơn. Vì mang định kiến nên trong vô thức, bạn luôn nghĩ về những đối tượng bị định kiến đặt vào dưới mức tiêu chuẩn, cách mà những người kỳ thị người khác hay nghĩ và bạn luôn không ý thức được những suy nghĩ này cho đến khi chúng tổn thương bạn. Sự khác biệt duy nhất ở đây là trước khi bị kỳ thị, bạn không xếp mình vào nhóm dưới mức tiêu chuẩn, và khi ai đó xếp bạn vào dưới mức tiêu chuẩn, bạn bị tổn thương nặng nề hơn bất cứ ai.
Bị người khác kỳ thị không đáng sợ bằng việc tự kỳ thị chính mình. Định kiến của bạn mới chính là thứ khiến bạn tự kỳ thị chính mình, định kiến của bạn mới là nguyên nhân gây ra những nỗi đau sâu sắc mà bạn phải chịu đựng. Nếu bạn muốn thoát khỏi kỳ thị, muốn được tự do, thì trước hết hãy giải thoát bản thân khỏi những định kiến của chính mình.
Chúc bạn luôn khỏe mạnh và bình yên.
