Buzz
Trải qua những thử thách khốc liệt, con người tìm ra ý nghĩa sống trong những hoàn cảnh khó khăn nhất
Frankl tư vấn cho các tù nhân trong trại với tư cách là một nhà trị liệu, giúp họ tìm lại ý nghĩa của cuộc sống
'Tìm thấy điểm độc nhất và duy nhất tạo nên sự khác biệt, kết nối với sự tồn tại thông qua tác phẩm sáng tạo giống như tình yêu kết nối con người. Người nhận thức trách nhiệm của mình với mọi người sẽ không từ bỏ cuộc sống dù khó khăn thế nào'
Năm 1991, Thư viện Quốc hội ghi danh cuốn 'Tìm Kiếm Ý Nghĩa Sống' vào danh sách 10 cuốn sách có ảnh hưởng nhất ở Mỹ. Tuy nhiên, sau hơn 20 năm, giá trị cốt lõi của cuốn sách - sự nhấn mạnh vào tầm quan trọng của ý nghĩa cuộc sống, giá trị của sự đau khổ và trách nhiệm vượt lên chính bản thân dường như không phản ánh đúng bản chất cuộc sống hiện nay, khi mà sự chú trọng vào sự hài lòng cá nhân nhiều hơn là tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống. Theo Frankl, điều này là đặc trưng của văn hóa Mỹ, luôn yêu cầu 'được hạnh phúc'. Tuy nhiên, hạnh phúc không chỉ là một mục tiêu để theo đuổi, mà cần được đảm bảo, và mỗi người phải có lý do để cảm thấy hạnh phúc.
Theo Gallup, mức độ hạnh phúc của người Mỹ hiện đang ở mức cao nhất trong 4 năm qua, điều này tương tự như việc những cuốn sách bán chạy nhất thường có chủ đề 'hạnh phúc'. Nghiên cứu này chỉ ra rằng gần 60% người Mỹ cảm thấy hạnh phúc và không có căng thẳng hay lo lắng. Tuy nhiên, khoảng 40% người Mỹ không hài lòng với mục đích cuộc sống của họ. Điều này cho thấy rằng, một phần người Mỹ không cảm thấy cuộc sống của họ có ý nghĩa hay mục đích rõ ràng, hoặc họ thậm chí giữ thái độ trung lập về việc có hay không có mục đích cuộc sống. Gần 25% người Mỹ cảm thấy không có ý nghĩa trong cuộc sống của mình. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, cuộc sống có mục đích và ý nghĩa giúp tăng mức độ hài lòng và hạnh phúc, cải thiện sức khỏe và tinh thần, tăng cường khả năng hồi phục và tự trọng, và giảm thiểu nguy cơ của bệnh trầm cảm. Theo Frankl, theo đuổi hạnh phúc đơn thuần có thể ngăn cản hạnh phúc thực sự.
Đây là lý do tại sao các nhà khoa học luôn cẩn trọng khi tìm kiếm hạnh phúc. Trong một nghiên cứu sắp được xuất bản trong năm nay, các nhà tâm lý học đã phỏng vấn 400 người từ 18 đến 78 tuổi về sự hạnh phúc và ý nghĩa của cuộc sống. Kết quả cho thấy, mặc dù có một số điểm tương đồng, nhưng có sự khác biệt giữa cuộc sống hạnh phúc và ý nghĩa. Nhóm có cuộc sống hạnh phúc thường tập trung vào nhận, trong khi nhóm có cuộc sống ý nghĩa thường tập trung vào việc cho đi.
Theo Frankl, 'Hạnh phúc không đi đôi với ý nghĩa, giống như sống một cuộc sống hời hợt và nông cạn, chỉ biết đến lợi ích cá nhân hoặc thậm chí là sự ích kỷ. Một cuộc sống hạnh phúc cũng có nghĩa là không có lo âu hay căng thẳng.'
Vậy, sự khác biệt giữa một cuộc sống hạnh phúc và một cuộc sống ý nghĩa là gì? Hạnh phúc, là về cảm giác tốt và thoải mái. Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng, những người cảm thấy hạnh phúc thường nghĩ rằng cuộc sống thật dễ dàng, họ có sức khỏe tốt và có thể mua những thứ họ cần. Mặc dù tài chính có thể ảnh hưởng đến cảm nhận và đánh giá sự hạnh phúc và ý nghĩa cuộc sống, nhưng điều này không tác động nhiều như việc tìm kiếm hạnh phúc. Một cuộc sống hạnh phúc cũng có nghĩa là không có lo âu hay căng thẳng.
Từ góc độ xã hội, việc theo đuổi hạnh phúc thường liên quan đến hành vi ích kỷ, tập trung vào 'nhận lại' hơn là 'cho đi'. Các nhà tâm lý học giải thích điều này từ góc độ tiến hóa: hạnh phúc là thỏa mãn những nhu cầu bản năng. Con người cảm thấy hạnh phúc khi có được những gì họ muốn, tương tự như các loài vật khi nhu cầu của chúng được đáp ứng.
Người hạnh phúc thường tìm niềm vui trong việc nhận lợi ích cho bản thân, trong khi người tìm kiếm cuộc sống ý nghĩa thường thấy niềm vui khi cho đi. Cuộc sống ý nghĩa giúp con người vượt qua bản thân, trong khi hạnh phúc là việc thỏa mãn bản thân. Người sống có ý nghĩa thường hướng dẫn và giúp đỡ người khác, điều mà người theo đuổi hạnh phúc đơn thuần thường không làm.
Roy Baumeister, một trong những tác giả nghiên cứu, đặt ra câu hỏi: 'Điều gì làm cho con người khác biệt so với các loài động vật khác, bỏ qua việc theo đuổi hạnh phúc để tìm kiếm cuộc sống ý nghĩa?'
Người tham gia nghiên cứu báo cáo rằng họ tìm thấy ý nghĩa cuộc sống khi cho đi và hi sinh vì lợi ích của cộng đồng. Theo Martin E. P. Seligman, với cuộc sống ý nghĩa, 'bạn sử dụng hết khả năng và thế mạnh của mình cho điều mà bạn tin tưởng, vượt lên chính bản thân mình.'
Một phần của sự tồn tại con người là quan tâm và đóng góp vào cộng đồng, làm cho cuộc sống thêm ý nghĩa nhưng không nhất thiết mang lại hạnh phúc. Baumeister nói.
Ngược lại, một cuộc sống lý tưởng là một cuộc sống bền vững, kết nối quá khứ và tương lai. 'Nhìn xa hơn hiện tại, nhìn lại quá khứ và nhìn về phía tương lai là dấu hiệu của một cuộc sống có ý nghĩa nhưng không nhất thiết phải là hạnh phúc', các nhà nghiên cứu ghi chú. 'Hạnh phúc không nằm ở việc nhìn lại quá khứ hoặc suy nghĩ về tương lai'.
Nghiên cứu chỉ ra rằng những sự kiện tiêu cực có thể làm giảm mức độ hạnh phúc nhưng tăng giá trị cuộc sống. Một nghiên cứu vào năm 2011 cũng xác nhận: những người sống có mục tiêu rõ ràng cho cuộc sống và đánh giá cao mức độ hài lòng với cuộc sống hơn dù gặp khó khăn. 'Nếu có ý nghĩa nào trong cuộc sống', Frankl viết, 'thì đó phải là ý nghĩa bên trong sự khổ đau'.
Trở lại với cuộc sống của Frankl, và đặc biệt là trải nghiệm quyết định trước khi bị giam giữ tại trại tập trung. Đó là một ví dụ về sự khác biệt giữa việc theo đuổi lý tưởng và theo đuổi hạnh phúc trong cuộc sống.
Ngay từ khi còn trẻ, ông đã tự xưng là một trong những nhà tâm lý hàng đầu tại Vienna và trên thế giới. Ở tuổi 16, ông đã trao đổi thư với Sigmund Freud và thậm chí gửi một bài nghiên cứu dày 2 trang cho ông. Freud rất ấn tượng với tài năng của Frankl và đã gửi bài viết đó đến Tạp chí Tâm lý học Quốc tế để xuất bản. 'Tôi hy vọng bạn sẽ không phản đối', Freud viết trong thư phản hồi cho chàng trai trẻ.
Trong thời gian học y, Frankl đã tiến xa hơn nữa. Không chỉ thành lập trung tâm chống tự tử cho thanh thiếu niên, ông còn phát triển phương pháp điều trị của mình, đóng góp cho lĩnh vực tâm lý lâm sàng: therapy ý nghĩa - một lý thuyết giúp con người đối mặt với trầm cảm, đạt được hạnh phúc bằng cách tìm ra ý nghĩa của cuộc sống. Năm 1941, lý thuyết này thu hút sự chú ý toàn cầu và ông làm việc làm trưởng khoa thần kinh tại bệnh viện Rothschild Vienna, nơi ông đặt cả mạng sống và sự nghiệp vào nguy cơ khi đưa ra chẩn đoán sai lầm về sức khỏe của bệnh nhân để giúp họ tránh khỏi án tử mà Đức Quốc Xã thiết lập dành riêng cho những bệnh nhân tâm thần.
Trong cùng năm đó, ông đối mặt với quyết định thay đổi cuộc đời. Trong bối cảnh sự nghiệp phát triển và nguy cơ từ phe Quốc xã, Frankl đã xin và được cấp visa sang Mỹ. Đồng thời, Đức Quốc xã và phát xít đã bắt giữ người Do Thái vào các trại tập trung, với người già là đối tượng đầu tiên. Frankl biết cha mẹ sắp phải đối mặt với số phận khó khăn, và ông phải ở bên họ, giúp họ vượt qua những khó khăn. Tuy nhiên, ông cũng phải đối mặt với cám dỗ rời bỏ mọi thứ để tìm kiếm an toàn ở Mỹ.
Anna S. Redsand kể lại chi tiết về cuộc đời Frankl, khi ông đối mặt với sự bất định, ông đã đến nhà thờ St. Stephan, Vienna để suy ngẫm. Ông tự hỏi liệu có nên bỏ rơi cha mẹ và nhường họ cho số phận? Ông hy vọng sẽ nhận được một dấu hiệu từ trên trời.
Khi trở về, ông tìm thấy nó. Một viên đá cẩm thạch nằm trên bàn, một mảnh vụn từ một ngôi đền Do Thái bị phá hủy. Viên đá mang theo 10 điều răn, trong đó có việc tôn trọng cha mẹ. Frankl quyết định ở lại và từ bỏ cơ hội ở Mỹ để giúp đỡ gia đình và những người tù trong trại.
Sự sáng suốt của Frankl đến từ những trải nghiệm cá nhân đó, giữa những nỗi đau không thể diễn tả được, vẫn còn giá trị cho đến ngày nay: 'Là một người luôn hướng đến điều gì đó lớn lao hơn bản thân, có thể là một lý tưởng hoặc một người yêu. Khi ta quên đi bản thân và tận tâm với trách nhiệm của mình, sự sáng tạo trong chúng ta được thể hiện rõ ràng hơn'.
Baumeister và đồng nghiệp đồng ý rằng theo đuổi lý tưởng và ý nghĩa cuộc sống khiến con người trở nên độc đáo. Bằng cách đặt lợi ích cá nhân sang một bên và hành động cho mục tiêu cao cả hơn, chúng ta không chỉ làm nổi bật bản chất và tính nhân văn của con người mà còn khẳng định rằng cuộc sống sẽ trở nên tươi đẹp hơn khi ta cho đi nhiều hơn là nhận lại.
Lê Hà - Mytour (Trạm Đọc)
Theo tạp chí Atlantic
