Buzz
Không phải một thế giới nhân bản vô tính quy củ và nề nếp đến mức đáng sợ như “Thế giới mới tươi đẹp” của Aldous Huxley, Kazuo Ishiguro kể về một thế giới giả tưởng với sự nhân bản vô tính có vẻ nhẹ nhàng và bình thản hơn rất nhiều trong cuốn tiểu thuyết “Đừng bao giờ rời xa tôi” (Tựa gốc: 'Never let me go'). Những cô, cậu bé sinh ra trong ống nghiệm, không có mẹ cha, không thể sinh đẻ nhưng vẫn được học tập trong một môi trường tử tế tại Hailsham, được đọc viết, được vẽ tranh, làm thơ, được kết bạn, yêu đương như những học sinh bình thường khác. Với góc nhìn từ ngôi thứ nhất, đời sống sinh hoạt hằng ngày, những xúc cảm cá nhân của những học sinh đặc biệt được khắc họa rõ nét và người đọc khó lòng nhận ra có gì khác biệt giữa những học sinh Hailsham và ngay cả chính chúng ta. Có chăng, ta chỉ tưởng như đó là một ngôi trường nội trú dành cho học sinh đặc biệt, mồ côi hay có hoàn cảnh khó khăn nào đó. Học sinh Hailsham, cả về mặt thể chất lẫn tinh thần - họ giống y như chúng ta.
Không ai trong số các em sẽ bay sang Mỹ, không ai trong số các em sẽ trở thành ngôi sao trên sân khấu. Và không ai trong số các em sẽ làm việc trong siêu thị như một số em đã dự định hôm nay. Cuộc đời của các em đã được định trước. Các em sẽ trưởng thành, và rồi trước khi già đi, thậm chí trước khi đến tuổi trung niên, các em sẽ bắt đầu hiến tặng những cơ quan nội tạng quan trọng nhất của mình. Mỗi người trong số các em đều được tạo ra để làm điều đó. Các em không phải là những diễn viên trên video, thậm chí không giống cô. Các em được mang đến thế giới này với một mục đích, và tương lai của các em, tất cả các em, đã được định trước.
Và bi kịch ở chỗ, dù có thể có thể chất và trí tuệ không khác biệt gì so với người bình thường, những học sinh nhân bản lại hầu như chấp nhận số phận đó. Việc được sinh ra, lớn lên và hiến tạng rồi chết đi ở tuổi thanh xuân tươi đẹp nhất cũng trở thành điều tất yếu, không ai thắc mắc hay phản đối, không ai muốn đứng lên, không ai cần phải suy nghĩ. Họ chỉ là những con tốt thí trên bàn cờ cuộc sống - những con tốt thí không bao giờ có cơ hội vươn lên cao.
Có lẽ, các con tốt thí học tại Hailsham như Kath, Tommy và Ruth chỉ là những con tốt may mắn hơn. May mắn hơn bởi thay vì phải chịu đựng những sự tàn bạo, khắc nghiệt dành cho người nhân bản bên ngoài, họ được sống và lớn lên tại Hailsham - nơi coi họ như những con người bình thường. Mặc dù không có cha mẹ hay người thân, họ vẫn khao khát tìm kiếm 'nguyên mẫu' của chính mình, vẫn luôn trăn trở về bản thân, vẫn khát khao sống và được yêu thương. Sự vùng vẫy và sự chống đối của Kath, Tommy và Ruth có thể chỉ là những hạt muối trong đại dương tàn độc, nhưng sâu thẳm trong họ vẫn không ngừng vùng vẫy, không ngừng cố gắng, không ngừng hy vọng rằng họ sẽ có được ít nhất một lần được nổi lên mặt biển để hít thở bầu không khí trong lành thực sự, để được sống như một con người. Dù đó không phải là cả cuộc đời, dù cho đó chỉ là một năm, ba năm để trì hoãn số phận hằng ngày treo đầu, họ vẫn tiếp tục chiến đấu, vẫn kiên định theo đuổi, vẫn không ngừng hy vọng.
Thú vị lắm. Tuy nhiên, lúc đó tôi cũng không thể đọc được tâm tư của người khác như bây giờ. Lý do tôi khóc không phải vì điều đó. Khi tôi quan sát em múa lúc đó, tôi thấy điều khác. Tôi nhận thấy rằng một thế giới mới đang nhanh chóng tiến tới. Khoa học tiến bộ hơn, hiệu quả hơn, đúng vậy. Có nhiều phương pháp chữa trị hơn cho những căn bệnh trước đây. Tuyệt vời đấy. Nhưng đó là một thế giới khắc nghiệt, đầy độc ác. Còn đây, tôi thấy một cô bé, đôi mắt nhắm chặt, níu kéo thế giới tốt đẹp và nhân hậu trước đây, một thế giới mà cô biết rằng không thể còn lại nữa, vì vậy cô níu kéo nó trong lòng, cầu xin đừng bao giờ để cô mất nó…
Ngòi bút của Kazuo Ishiguro dường như bình lặng nhưng thực sự lại đầy sự cắt sâu. Những nhân vật tưởng như đã chấp nhận thực tế nhưng thực ra lại khao khát trì hoãn. Cuốn sách không chỉ là câu chuyện về cuộc sống, mà còn là câu chuyện về những ký ức không thể nào giữ lại được.
Anh luôn nghĩ về một dòng sông ở một nơi nào đó, nơi dòng nước chảy rất xiết. Và rồi có hai người đang ở dưới dòng nước, cố ôm chặt nhau, ôm nhau hết sức bình sinh, nhưng cuối cùng họ cũng không thể giữ được. Dòng nước quá mạnh. Họ phải buông nhau ra, mỗi người một nẻo. Anh nghĩ chúng ta như thế đấy. Thật đáng tiếc, Kath ạ, vì chúng ta đã yêu nhau suốt cả cuộc đời. Nhưng cuối cùng chúng ta cũng không thể ở bên nhau mãi mãi.
Đúng vậy, tác giả đã vẽ nên bức tranh đa sắc về những số phận rối ren. Trang cuối cùng của cuốn sách, ta thấy Kath đứng giữa một cánh đồng rộng mênh mông hoang vắng, nơi không còn gì ngoài hàng rào dây thép gai và vài cây cối bị vương đầy rác rưởi. Không còn gì nữa. Ruth đã kết thúc, Tommy đã ra đi, Hailsham đã đóng cửa. Những thứ giăng mắc kia có lẽ là những gì Kath đã mất? Mặc dù không còn gì nữa, nhưng những ký ức sẽ không bao giờ mất đi. Nước mắt cô rơi, nhưng cô không khóc, từ đầu đến cuối chỉ là sự tĩnh lặng đầy rối ren.
Bạn cũng sẽ không khóc, không tức giận hay phẫn nộ khi đọc “Mãi đừng xa tôi”. Bạn chỉ buồn, buồn một nỗi buồn trùng điệp và ám ảnh mãi sau về số phận và giá trị thực sự của con người trong thế giới giả tưởng như hiện thực. Kazuo Ishiguro đã vượt lên trên những giả lập thông thường để viết nên một tác phẩm xứng đáng Nobel với những triết lý nhân sinh sâu sắc, như ông nói:
“Đây là một tin kỳ diệu và bất ngờ dành cho tôi. Nó đến vào thời điểm khi thế giới này đang dần trở nên bất ổn. Tôi hy vọng niềm vinh dự lớn lao dành cho tối sẽ góp phần nhỏ bé mang lại những thiện chí và bình an cho thế giới.”
Phanh.
Mytour
