Buzz
Chẳng ai được phép cấm trẻ em châu Phi, châu Á thưởng thức những hình tượng cổ tích trên màn ảnh theo cách riêng của họ.
Ngày 23/3, Disney chính thức hé lộ diện mạo mới của Lọ Lem trong Descendants: The Rise of Red (Hậu Duệ: Sự Trỗi Dậy Của Red) - phần của dòng phim về đời con cháu của các nhân vật cổ tích. Nữ diễn viên Mỹ gốc Phi Brandy Norwood đảm nhận vai chính, thu hút sự chú ý với hình ảnh đầy tranh cãi, hoàn toàn khác biệt so với phiên bản hoạt hình năm 1950 của Disney.
Disney và trào lưu 'thay đổi da thịt' của nhân vật biểu tượng
Khán giả đã quen với việc Disney sử dụng casting đa sắc tộc trong các phiên bản làm lại/live-action của những câu chuyện cổ tích. Rachel Zegler, ngôi sao gốc latin, sẽ là Bạch Tuyết trong bản làm lại dự kiến ra mắt năm 2024. Nàng tiên cá Ariel sẽ được ca sĩ da màu Halle Bailey thể hiện trong The Little Mermaid, dự kiến ra mắt vào tháng 5 tới.
Vậy nên, việc Brandy đảm nhận vai Lọ Lem có thể không làm bất ngờ nhiều người, nhưng đủ để gây phản cảm cho một phần khán giả. Dù chỉ là vai phụ, nhưng nàng công chúa Disney (nay đã là hoàng hậu) vẫn là đề tài thu hút sự chú ý nhiều hơn cả những nhân vật chính trong bộ phim.
Như thường lệ, một số người phản đối cách Disney đưa vào những yếu tố sắc tộc, chính trị một cách cồng kềnh, làm hỏng hình tượng gốc. Ngược lại, một nhóm bảo vệ quyết định của đoàn phim cho rằng việc thay đổi màu da không làm ảnh hưởng đến nội dung kịch bản, thậm chí còn mang ý nghĩa nhân văn với các nhóm khán giả thiểu số.
Lọ Lem có đang bị 'tẩy đen' hay không?
Việc thay đổi sắc tộc của nhân vật trong phim - được biết đến với thuật ngữ 'Racebending' - luôn là đề tài tranh cãi tại Hollywood suốt hàng chục năm qua. Trong thời kỳ mà yếu tố đa dạng màu da chưa nhận được sự chú ý như hiện nay, Hollywood thường chọn diễn viên da trắng cho các vai chính, bất kể nguồn gốc của nhân vật.
Có những trường hợp ồn ào nhất, như đoàn làm phim The Last Airbender, chọn ba diễn viên da trắng đóng vai nhân vật gốc Á, khiến người hâm mộ bất bình. Scarlett Johansson cũng từng gặp chỉ trích khi đóng chính trong bộ phim Ghost in the Shell - chuyển thể từ manga Nhật Bản cùng tên.
Tuy nhiên, xu hướng chọn diễn viên da màu để thay thế các vai da trắng (Blackwashing) chỉ mới nổi lên gần đây, khi Hollywood đang tăng cơ hội cho các diễn viên gốc Phi. Trong trường hợp của Brandy Norwood và Lọ Lem, ngôi sao người Mỹ đã từng thể hiện nhân vật này trong bản phim Cinderella năm 1997 - bộ phim đã thu hút hơn 60 triệu khán giả truyền hình và nhận 7 đề cử Emmy. Sự trở lại của cô và Paolo Montalban (hoàng tử trong bản 1997) như một sự kế thừa tích cực.
Việc tìm hiểu nguồn gốc của những nhân vật trong truyện cổ tích không phải là điều dễ dàng. Theo trang Vox, trên thế giới có hàng nghìn phiên bản về Lọ Lem, với nhiều tên gọi khác nhau. Nàng Lọ Lem lâu đời nhất xuất hiện trong cuốn sách Rhodopis, có hơn 2.000 năm tuổi. Cô xuất thân từ Hy Lạp, làm nô lệ tại Ai Cập, và sau đó chinh phục trái tim của Pharaoh. Châu Âu ghi chép hơn 500 câu chuyện về nàng công chúa này. Thuật ngữ 'Lọ Lem' mang ý nghĩa của một người bất ngờ đạt thành công sau thời kỳ khó khăn, chứ không chỉ là tên riêng hay một người cụ thể.
Do đó, việc nói rằng Disney đang 'tẩy đen' nàng công chúa nổi tiếng có phần không công bằng đối với nhà Chuột. Bản của Brandy đơn giản chỉ khác biệt với tạo hình của Lọ Lem trong phiên bản hoạt hình năm 1950 do chính Disney sản xuất và hoàn toàn không liên quan đến vai diễn của Lily James trong năm 2015. Khán giả có thể xem đây như là một phiên bản thuộc 'vũ trụ khác', giống như cách các hãng Marvel, DC, Sony đang thực hiện với siêu anh hùng của họ.
Chê phim là đánh đồng chủng tộc hay miệt thị ngoại hình?
Không khó tìm thấy những bình luận gây kích động, tiêu cực từ phía những người phản đối Brandy Norwood đóng Cinderella. 'Lọ Lem này tẩy mãi không trắng nổi' - Những câu đùa có vẻ không hài hước khi nói về các chủ đề nghiêm túc như sắc tộc, màu da. Phê bình hoặc phản đối một bộ phim là quyền cơ bản của khán giả. Tuy nhiên, không ít ý kiến có dấu hiệu sử dụng điều này để bỉ bôi, miệt thị người khác.
Trong thời gian gần đây, phiên bản nàng tiên cá của Halle Bailey cũng trở thành đề tài tranh cãi (Ảnh: Disney)
Một số ý kiến khẳng định nhiều khán giả đòi hỏi sự tôn trọng đối với nguyên tác 'một cách có chọn lọc'. Marvel Việt Nam - trang fanpage về phim ảnh có hơn 232 nghìn người theo dõi trên Facebook - bày tỏ quan điểm: 'Nực cười hơn nữa là hoàng tử châu Á, người Mỹ gốc Philippines thì không thấy một ai nhắc tới. Chắc là do họ 'tôn trọng nguyên tác' có chọn lọc đó mà. Chỉ muốn 'tôn trọng nguyên tác' khi thấy người da đen thôi'.
Tất nhiên, việc thay đổi màu da của các nhân vật đã trở nên quá phổ biến và không phải là cách tốt nhất để tôn vinh sắc tộc. Nhiều khán giả trên thế giới cũng hy vọng Hollywood sẽ sáng tạo nhiều câu chuyện gốc thú vị cho người da màu, thay vì 'nấu lại' những kịch bản quen thuộc. Dù sao, chúng ta không thể phủ nhận rằng việc lấy ý tưởng từ những thương hiệu nổi tiếng để làm phim luôn an toàn hơn so với việc nghĩ ra những ý tưởng mới. Cuối cùng, không ai có quyền cấm trẻ em châu Phi, châu Á có những hình tượng cổ tích trên màn ảnh cho riêng mình.
