Buzz
Không khó để nhận thấy rằng nhiều địa điểm tham quan như bảo tàng, thuỷ cung, và các địa điểm lịch sử đều treo bảng cấm du khách quay phim hoặc chụp ảnh với đèn flash, thậm chí đôi khi cả chụp ảnh thông thường cũng bị ngăn chặn. Thông thường lý do được đưa ra là vì ánh sáng quá mạnh từ đèn flash có thể gây hại cho các tác phẩm nghệ thuật trong các phòng tranh và viện bảo tàng, cũng như gây ảnh hưởng đến các loài động vật trong thuỷ cung. Nhưng nếu chỉ là chụp ảnh thông thường thì sao? Lý do đằng sau điều đó là gì?
Quy định cấm chụp ảnh không chỉ được áp dụng ở một số quốc gia mà thực sự là trên toàn thế giới. Bạn sẽ không thể chụp ảnh tại những địa điểm như Nhà nguyện Sistine ở Rome, bảo tàng Van Gogh ở Amsterdam, hoặc cung điện Buckingham,… Mặc dù một số bảo tàng nghệ thuật lớn như bảo tàng nghệ thuật Metropolitan ở New York và bảo tàng Mỹ thuật của Boston đã thay đổi chính sách, và hiện cho phép du khách chụp ảnh một phần tác phẩm nhất định trong bộ sưu tập vĩnh viễn của họ. Tuy nhiên, các bức ảnh có độ phân giải cao về cùng một tác phẩm nghệ thuật lại được đăng trên trang web của họ mà du khách không được phép chụp..Vấn đề về đèn flash
Ánh sáng từ đèn flash thật sự có gây tổn thương cho các tác phẩm nghệ thuật?
Đèn flash với cường độ ánh sáng cao được cho là có thể gây tổn thương cho cấu trúc và gây ra phản ứng hoá học với các tác phẩm nghệ thuật. Do lo ngại về ánh sáng cường độ và tia cực tím từ đèn flash, các nhà quản lý tại bảo tàng và phòng trưng bày tranh đồng thuận rằng không nên để du khách chụp ảnh với đèn flash ở đây.
Có một đề xuất dựa trên nghiên cứu của Bảo tàng Quốc gia London, Anh vào năm 1995. Nghiên cứu này chỉ ra rằng việc sử dụng đèn flash có thể làm thay đổi màu sắc trên các mẫu màu thí nghiệm. Kết quả này đã dẫn đến quyết định của các bảo tàng và phòng tranh cấm chụp ảnh bằng đèn flash, nhằm giảm thiểu nguy cơ hỏng hóc tranh và tiết kiệm chi phí bảo dưỡng.
Tuy nhiên, nghiên cứu của Martin Evans tại Đại học Cambridge cho thấy rằng việc sử dụng đèn flash không gây hại đáng kể đối với hầu hết các tác phẩm trong bảo tàng. Trong thí nghiệm này, ông đã sử dụng 2 đèn flash công suất lớn, một đèn không có lớp kính chắn tia UV để tăng cường năng lượng, còn một đèn giữ nguyên. Các đèn được đặt trước một tấm vải nhuộm màu 1m. Đồng thời, một tấm vải tương tự cũng được đặt trong điều kiện ánh sáng tiêu chuẩn của một phòng tranh để so sánh. Trong vài tháng tiếp theo, các đèn flash được kích hoạt sau mỗi 7 giây.
Sau hơn một triệu lần sử dụng đèn flash, kết quả cho thấy rằng việc không sử dụng kính chắn tia UV sẽ làm cho màu sắc của lớp thuốc nhuộm phai đi một chút, có thể nhận thấy được bằng mắt thường. Trong khi đó, với đèn flash có kính chắn tia UV, màu sắc của lớp thuốc không thay đổi nhiều, không có sự khác biệt rõ ràng khi so sánh với trạng thái ban đầu. Tuy nhiên, điều đặc biệt là thấy rằng sự thay đổi màu sắc trên tấm vải có kính chắn tia UV cũng giống như tấm vải đặt dưới ánh sáng tiêu chuẩn của một phòng trưng bày nghệ thuật. Evans cũng nhấn mạnh rằng, trong thực tế, ánh sáng từ đèn flash của điện thoại di động của du khách chỉ có cường độ nhỏ, được chiếu từ xa vài mét ra các tác phẩm, vì vậy cần hàng tỷ lần sử dụng mới có thể gây hại đến chúng.
Mặc dù đèn flash không phải là vấn đề lớn, nhưng các quản lý và giám đốc bảo tàng đã tin vào vấn đề này quá lâu, đến mức nó đã trở thành một niềm tin không thể thay đổi được.
Nghiên cứu của Evans đã đặt ra một tình huống mâu thuẫn khi các bảo tàng cấm chụp ảnh các di vật Pharaoh với nỗi lo sợ đèn flash có thể gây tổn hại, trong khi những di vật này đã tồn tại dưới tác động của tia UV và ánh nắng khắc nghiệt của sa mạc trong hơn 3000 năm.Ảnh hưởng của đèn flash đối với động vật trong các thuỷ cung
Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng ánh sáng từ đèn flash của điện thoại hoặc máy ảnh không gây tổn thương vĩnh viễn cho mắt của động vật hoặc con người, ngay cả khi ở gần. Tuy nhiên, sự thay đổi đột ngột trong ánh sáng có thể gây căng thẳng đối với các loài cá, đặc biệt là những loài đã quen với ánh sáng thấp. Đèn flash khiến các loài cá bị choáng và mất phương hướng, dẫn đến những sự cố không mong muốn. Trong những trường hợp nghiêm trọng, nó có thể làm cho chúng cảm thấy bị đe dọa và nhảy ra khỏi bể hoặc va vào cửa kính trong tình trạng hoảng loạn.
Đoạn video ghi lại hình ảnh của cá ngừ bị hoảng loạn va vào cửa kính do ánh đèn flash ở trong thuỷ cung:
Cá giống như động vật có vú và con người, chúng cũng trải qua nhiều phản ứng căng thẳng. Sự tăng adrenaline trong máu chỉ kéo dài trong vài giây, sau đó cortisol được thải ra. Cả hai loại hormone này ban đầu giúp cơ thể thích nghi với căng thẳng bằng cách tăng nhịp tim và dâng lưu lượng máu đến các cơ và cơ quan cần thiết để chuẩn bị cho tình huống sắp xảy ra. Nhưng nếu tác nhân gây căng thẳng xuất hiện liên tục, sinh vật sẽ luôn ở trong tình trạng cảnh giác, ảnh hưởng xấu đến hệ sinh sản và cuộc sống của chúng.
Tuy nhiên, không phải loài cá nào cũng phản ứng với ánh đèn flash, vì môi trường sống của từng loài cá khác nhau với điều kiện ánh sáng riêng biệt. Do đó, việc an toàn và đơn giản nhất mà các thuỷ cung chọn là cấm chụp ảnh với đèn flash.Trải nghiệm du lịch độc đáo
Cấm sử dụng máy ảnh cũng giúp cải thiện trải nghiệm du lịch của khách tham quan. Khó có thể tận hưởng một bức tranh khi mọi người tập trung ở phía trước để chụp ảnh. Dần dần, điều này sẽ gây ra sự chật chội và khó chịu cho những du khách muốn tham quan triển lãm. Điều này cũng ảnh hưởng đến lợi nhuận của bảo tàng.
Bên cạnh đó, việc cho phép chụp ảnh có thể tạo ra nhiều vấn đề khác. Ví dụ, để chụp một bức ảnh đẹp, nhiều người có thể leo lên ban công hoặc cố gắng tiếp cận gần hơn với tác phẩm nghệ thuật. Nếu điều này xảy ra ở các bảo tàng lớn, tình trạng hỗn loạn và mất kiểm soát có thể xảy ra.Bảo đảm nguồn thu nhập
Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến quyết định cấm chụp ảnh là vấn đề tài chính. Đối với các bảo tàng, việc duy trì sự hấp dẫn của du khách là rất quan trọng để có được nguồn kinh phí hỗ trợ cho việc bảo tồn bộ sưu tập của họ. Nếu hình ảnh và video của các tác phẩm nghệ thuật tràn ngập trên mạng, sẽ có ít người muốn đến thăm bảo tàng. Bên cạnh việc thu tiền vé, việc bán các sản phẩm lưu niệm cũng là một nguồn thu quan trọng. Việc ngăn chặn chụp ảnh sẽ tạo cơ hội cho bảo tàng bán những sản phẩm lưu niệm độc quyền về các tác phẩm nghệ thuật. Vì vậy, nếu không được phép chụp ảnh trong bảo tàng hoặc các điểm lịch sử, sách, áp phích và bưu thiếp từ cửa hàng quà tặng sẽ là nguồn hình ảnh chất lượng cao duy nhất về các tác phẩm, tượng hay địa điểm đó.Bảo mật
Việc cấm chụp ảnh cũng nhằm mục đích tăng cường an ninh, bằng cách ngăn chặn những kẻ trộm hoặc khủng bố sử dụng ảnh để phát hiện điểm yếu trong hệ thống bảo mật và camera giám sát. Mặc dù ít có vụ trộm nghệ thuật lớn xảy ra, nhưng mỗi vụ trộm đều gây ra sự chấn động và trở thành tiêu đề trên các phương tiện truyền thông. Và không có người quản lý nào muốn thất bại của họ trở thành tiêu điểm trong tin tức.Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ
Bản quyền được thiết lập để bảo vệ quyền lợi của tác giả, nghệ sĩ và các nhà sáng tạo, đảm bảo rằng họ sẽ nhận được một khoản phí mỗi khi ai đó muốn sao chép các tác phẩm của họ. Thông thường, bản quyền tồn tại suốt cuộc đời của người nghệ sĩ, và thêm 70 năm nữa sau đó. Điều này có nghĩa là hầu hết các bộ sưu tập trong bảo tàng từ thời kỳ Phục Hưng, Hy Lạp đã mất bản quyền từ lâu. Tuy nhiên, điều này trở thành một vấn đề lớn đối với các tác phẩm nghệ thuật hiện đại, đặc biệt là khi chúng được cho mượn. Bảo tàng không sở hữu bản quyền của các bức tranh hoặc tác phẩm điêu khắc mà chúng mượn vì bản quyền thuộc về chủ sở hữu hoặc nghệ sĩ ban đầu.Vấn đề về việc bảo tàng tự đăng ảnh tác phẩm lên mạng
Theo quan điểm của một số người, việc đăng tải các bức ảnh số lên internet thực tế làm tăng cường sự an ninh cho bảo tàng hơn là gây tổn hại. Khi một bức tranh hoặc vật phẩm trở nên dễ nhận diện hơn, việc tiêu thụ của tên trộm sẽ trở nên khó khăn hơn. Điều này cũng khiến cho những kẻ mua lậu cảm thấy lo lắng và e ngại hơn khi quyết định mua hàng.Sự sáng tạo mới của bảo tàng
Lệnh cấm chụp ảnh trở nên vô ích hơn khi các máy ảnh chất lượng cao ngày càng nhỏ gọn và dễ dàng mang theo. Những du khách muốn chụp ảnh lén cũng không gặp khó khăn. Thay vì chống đối và bắt đầu một cuộc chiến với những người chụp ảnh trộm, một số bảo tàng đã có những biện pháp sáng tạo hơn. Ví dụ, một số nơi cấm sử dụng tripod để giảm thiểu va chạm và nguy cơ làm gãy các tác phẩm. Hoặc như bảo tàng Lịch sử Tự nhiên ở Rwanda, họ thu phí cho việc chụp ảnh, cho phép du khách chụp bất kỳ số lượng ảnh nào mà họ mong muốn, miễn là trả trước để hưởng quyền lợi đặc biệt. Biện pháp này cũng giúp bảo tàng kiểm soát lượng du khách đang chụp ảnh và tạo thêm nguồn thu.Theo (1), (2), (3), (4)
