Dường như việc tiến chậm nhưng vững vàng không còn phù hợp với Nhật Bản khi họ xếp cuối cùng trong lĩnh vực xe điện, thậm chí cả nhà sản xuất ô tô lớn nhất thế giới cũng nhận ra điều này

Trong ngành công nghiệp ô tô toàn cầu trị giá 2,25 nghìn tỷ USD, các thương hiệu Nhật Bản đang đối mặt nguy cơ mất vị thế dẫn đầu.

Khán giả tham dự giải đua Nascar Cup Series vào tháng 11 năm trước đã có dịp thảo luận về tương lai của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu, sau khi một chiếc máy bay được tài trợ bởi nhóm phi lợi nhuận Public Citizen bay qua Đường đua Phoenix với biểu ngữ: “Muốn phấn khích? Hãy chọn xe điện. Muốn nhàm chán? Hãy chọn Toyota!

Sự kiện này diễn ra sau khi một bức thư được gửi tới Akio Toyoda - Giám đốc điều hành của nhà sản xuất ô tô lớn nhất thế giới, bày tỏ sự không đồng ý với việc triển khai xe điện chậm chạp.

“Không có nhà sản xuất ô tô nào có thể đáp ứng kịp thời nhu cầu ngày càng tăng về xe điện của người tiêu dùng. Tuy nhiên, Toyota thậm chí còn không cố gắng đáp ứng nhu cầu đó. Họ cần phải nhanh chóng chuyển đổi sang xe điện hoặc chấp nhận bị lỗi thời”, bức thư viết.

Thông điệp này phản ánh sự lo lắng trong ngành công nghiệp ô tô toàn cầu trị giá 2,25 nghìn tỷ USD - nơi mà Toyota và các thương hiệu Nhật Bản đang đối mặt với nguy cơ mất vị thế do không kịp thời tham gia vào cuộc cách mạng điện khí hóa, thậm chí có nguy cơ bị tụt lại phía sau.

Theo Bloomberg Intelligence, hiện tại Tesla đang dẫn đầu thị trường xe điện toàn cầu về lượng xe bán ra, tiếp theo là BYD của Trung Quốc và Volkswagen AG của Đức. Trái lại, không có một thương hiệu ô tô nào của Nhật Bản trong top 20.

“Việc này đang trở thành một phần không thể thiếu của ngành công nghiệp, nhưng đến nay, người Nhật lại bỏ qua điều đó”, Colin McKerracher, một chuyên gia phân tích của Bloomberg NEF nhận định.

Trước đây, các thương hiệu ô tô lớn của Nhật Bản đã rất được người tiêu dùng yêu thích, chiếm hơn 30% doanh số bán ô tô mới tại Mỹ và chiếm thị phần lớn tại nhiều thị trường từ Đông Nam Á đến Châu Phi.

Vì vậy, sự vắng mặt của các thương hiệu này trong lĩnh vực xe điện đặc biệt là điều đáng lo ngại, đặc biệt khi họ đã bắt đầu ra mắt thị trường các mẫu xe thân thiện với môi trường từ khá sớm. Toyota Prius, một chiếc xe hybrid được ra mắt cách đây một phần tư thế kỷ, là một ví dụ điển hình.

Đáng tiếc, sự quan tâm đối với các mẫu xe điện đời đầu nhanh chóng giảm đi do doanh số bán hàng không mấy sôi động. Dường như cuộc cách mạng pin sẽ diễn ra chậm rãi, những nhà sản xuất ô tô Nhật Bản đã quyết định tập trung vào công nghệ xe lai hybrid - một lựa chọn mà họ cho là tiềm năng.

Vào tháng 9, Giám đốc điều hành của Toyoda cho biết các phương tiện chạy bằng pin “sẽ mất nhiều thời gian hơn những gì giới truyền thông muốn dẫn dắt dư luận”. Họ cũng cam kết sẽ không tập trung quá nhiều vào ô tô điện vì “rất khó để làm hài lòng mọi người chỉ bằng một lựa chọn duy nhất”.

Dù giá xăng đang tăng và có ưu đãi từ chính phủ thúc đẩy nhu cầu về xe điện, người tiêu dùng vẫn không thực sự được hấp dẫn bởi các nhà sản xuất ô tô của Nhật Bản. Các mẫu xe của họ thỉnh thoảng gặp lỗi kỹ thuật và phải dừng bán.

“Ngành công nghiệp ô tô Nhật Bản cần phải nhanh chóng thích nghi”, Masato Inoue, người từng là Giám đốc điều hành của Nissan và hiện đang giảng dạy tại Istituto Europeo di Design ở Turin, Italy, nhấn mạnh. “Có lẽ đã quá muộn”.

“Nissan đã mất cơ hội đi đầu. Có thể các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản sẽ gặp khó khăn trong việc đuổi kịp đối thủ, trong đó có nhà sản xuất xe điện BYD của Trung Quốc. Việc công bố đầu tư cho xe điện bây giờ là quá ít và quá muộn”, cựu Chủ tịch của Nissan nhận xét.

Theo SCMP, các chuyên gia đang cảm thấy rất lo lắng về việc các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản có thể đang lặp lại sai lầm trong quá khứ của ngành công nghiệp bán dẫn và điện tử tiêu dùng. Các công ty này từng thống trị thị trường nhờ chip bộ nhớ của NEC và Walkman của Sony, nhưng cuối cùng cũng phải chịu sự vượt trội của Apple. “Các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản có vẻ như đã bị bỏ lại phía sau và không có khả năng dẫn đầu,” Shingo Ide, Giám đốc Chiến lược Vốn Cổ phần tại Viện Nghiên cứu NLI của Bảo hiểm Nhân thọ Nippon, nhận định.

Thực tế này, thậm chí Akio Toyoda cũng phải thừa nhận. Lãnh đạo này đã quyết định trao chìa khóa cho một Giám đốc điều hành mới là Koji Sato - người mà ông tin rằng có thể mang lại những ý tưởng mới mẻ.

“Khi nói đến số hóa, điện khí hóa và kết nối, tôi cảm thấy mình thuộc thế hệ cũ,” ông Toyoda, 66 tuổi, nói. “Với tôi, việc đi lại một bước là điều quan trọng”.

Quyết định chuyển đổi diễn ra tại một thời điểm quan trọng, không chỉ đối với ngành công nghiệp ô tô mà còn tác động đến quá trình xanh hóa toàn cầu. Một số công ty, nhà đầu tư và chính phủ đang thúc đẩy lĩnh vực năng lượng tái tạo và công nghệ xanh, với lập luận rằng người tiêu dùng và cơ sở hạ tầng sẽ bắt kịp cuộc cách mạng lớn. Tuy nhiên, trong ngành công nghiệp ô tô, Toyoda lại là một trong số ít những người ủng hộ việc chuyển đổi chậm và thận trọng.

Dẫn chứng cho quan điểm này, đại diện của Toyota đã thực hiện một thí nghiệm để ước tính lượng khí thải điển hình trong vòng đời 100 phương tiện không sử dụng điện. Theo đó, việc sử dụng toàn bộ nguồn cung cấp pin để điện khí hóa hoàn toàn 1 chiếc ô tô chỉ giảm 1% tỷ lệ phát thải, trong khi thay thế 90 chiếc ô tô bằng xe hybrid sử dụng pin 1,1 kWh giảm tới 18% tỷ lệ phát thải.

“Chúng ta có thể thảo luận về lượng khí thải carbon trung bình mà tôi đã ước tính. Kết quả không thay đổi nhiều, vì yếu tố quan trọng nằm ở số lượng xe được thay thế với cùng một lượng pin. Đó là lý do cơ bản giải thích cho sự đa dạng trong cách tiếp cận của Toyota,” một đại diện của hãng nói.

Trước đó, trong ngày ra mắt phiên bản mới nhất của Prius của Toyota, hãng này tuyên bố rằng việc sử dụng xe hybrid (loại xe sử dụng đồng thời động cơ đốt trong và động cơ điện) vẫn là một phương án khả thi để đạt được mục tiêu trung hòa carbon. Thông điệp này, đã được lặp lại như một cách để Toyota tái tạo niềm tin của cả nhà đầu tư và người tiêu dùng: “Đã lâu rồi kể từ khi mạng lưới giao thông vận tải thực sự phát triển, chúng tôi vẫn tiếp tục tiến bộ không ngừng…”.

Theo: SCMP, Bloomberg