Enron là gì? Tìm hiểu về lý do tập đoàn năng lượng lớn nhất Mỹ đã sụp đổ

'Phép màu tài chính, ông trùm năng lượng, vua cổ phiếu' là những từ ngữ thường được dùng để mô tả Enron trong thời kỳ chuyển giao giữa hai thế kỷ. Thật vậy, vào cuối thập kỷ 20, Enron nổi lên như một hiện tượng phát triển mạnh mẽ, từ một công ty không nổi danh trở thành tập đoàn năng lượng lớn nhất thế giới. Nhưng vào năm 2023, nếu bạn hỏi bất kỳ sinh viên ngành Marketing nào về Enron, câu trả lời sẽ là 'cú lừa thế kỷ'. Vậy làm thế nào mà đại gia này đã sụp đổ và Enron đã trở thành một biểu tượng của thất bại? Tất cả sẽ được Mytour giải thích trong bài viết dưới đây.

Thời kỳ hoàng kim 

Chúng ta hãy nhìn vào bức ảnh này, đây là một góc nhìn trong tầng làm việc của Enron, trong đó có những nhân viên đang theo dõi giá Gas trên thị trường. Đây chỉ là một phần nhỏ trong không gian làm việc của tập đoàn Enron. Enron ra đời từ việc sáp nhập hai công ty là Houston Natural Gas và InterNorth bởi Kenneth Lay vào năm 1985. Trước sự sáp nhập, Enron chỉ là một công ty nhỏ với doanh số kinh doanh khiêm tốn. Tuy nhiên, mọi thứ thay đổi khi chính sách năng lượng của Mỹ được thông qua vào năm 1992. Chính sách này buộc tất cả các công ty nhỏ trong ngành phải mở cửa để hệ thống truyền tải điện của Enron tiếp cận.

Nhờ vào điều này, Enron đã tiến bộ và trở thành một trong những tập đoàn đa quốc gia hàng đầu của Mỹ. Đáng chú ý là tại một số thời điểm, Enron đã dẫn đầu thị trường năng lượng. Do đó, hệ thống truyền tải điện của Enron đã có mặt tại hơn 30 quốc gia, bao gồm cả Việt Nam.

Tuy nhiên, nếu nhìn vào bản chất, hầu hết lợi nhuận của Enron không đến từ việc sản xuất và phân phối điện năng. Hơn 90% thu nhập của tập đoàn này thường đến từ việc hoạt động làm trung gian giữa các quốc gia có nhu cầu mua năng lượng và các nhà cung cấp. Chỉ tính riêng phí hoa hồng và lợi nhuận từ thương mại, Enron đã thu về rất nhiều tiền mà không cần xây dựng hoặc quản lý một đội ngũ lớn. Vào cuối những năm đầu của thế kỷ 21, giá trị thị trường của Enron đã lên đến 60 tỷ USD, gần 70 lần giá trị thực sự của công ty. Điều này cho thấy niềm tin lớn lao của thị trường vào tương lai của Enron.

Tình hình yếu kém

Về cơ bản, việc Enron kiếm tiền thông qua việc trung gian là hoàn toàn hợp pháp và minh bạch. Tuy nhiên, lòng tham của con người, đặc biệt là Kenneth Lay, đã là một vấn đề. Để giữ cho sổ sách luôn sạch sẽ và thu hút nhà đầu tư, Enron đã thực hiện hai động thái cơ bản để làm cho mình nổi bật trong hàng triệu cổ phiếu trên thị trường.

Đầu tiên, để 'tạo điều kiện' cho sổ sách của mình, Enron đã thành lập không phải 10 hoặc 20 mà là 900 công ty con. Bằng cách tạo ra mối quan hệ mẹ con giữa Enron và các công ty con, Kenneth đã tinh chỉnh hàng loạt luồng tiền khác nhau. Cụ thể, các công ty con này sẽ phụ trách nợ và chấp nhận các hợp đồng đầu tư rủi ro thay mặt cho Enron. Trong khi đó, Enron sẽ sử dụng các công ty con để vay nợ, huy động vốn và 'trải nghiệm' các trách nhiệm nợ. Qua đó, một chuỗi hoạt động được hình thành, giúp làm đẹp báo cáo tài chính của Enron mỗi khi kỳ báo cáo tài chính đến.

Tuy nhiên, chiêu trò này không bao giờ qua mắt được các nhà đầu tư trên phố Wall, những người được cho là có tư duy phân tích đầu tư giàu kinh nghiệm. Kenneth Lay cá nhân hiểu rõ điều này hơn bất cứ ai, và đó là lúc công ty ​​Arthur Andersen xuất hiện. Trước khi lún sâu vào bãi lầy mang tên Enron, Arthur Andersen từng là một trong những công ty kiểm toán hàng đầu được phố Wall tin tưởng nhất trên thế giới. Điều này đã giúp củng cố khả năng tài chính 'ảo' của Enron và làm cho các nhà phân tích bỏ qua những điểm yếu trong báo cáo tài chính mà Enron trình lên SEC.

Sự sụp đổ và bài học cho các nhà đầu tư Crypto

Vì được xây dựng trên nền tảng của sự gian dối và ảo tưởng, Enron đã nhanh chóng sụp đổ. Mọi chuyện bắt đầu từ cuối tháng 10 năm 2001, khi giá cổ phiếu của Enron bất ngờ rơi tự do từ 90 USD xuống dưới 1 USD. Nguyên nhân của việc này đến từ khoản lỗ 1,2 tỷ USD, nhưng lại được công bố là chỉ 618 triệu USD. Để trả nợ, Enron đã thuyết phục nhân viên nhận lương bằng cổ phiếu, và khi mọi chuyện rơi vào tình trạng khủng hoảng, hàng loạt nhân viên bán cổ phiếu, gây ra một loạt phản ứng dây chuyền khiến Enron chỉ còn là một cái vỏ trống.

Cái kết của câu chuyện là cái chết của Kenneth Lay, người sáng lập Enron, trước khi phải đối mặt với hình phạt cho những hành vi sai trái của mình. Với Arthur Andersen, mặc dù không mất nhiều về mặt tài chính, nhưng danh tiếng và uy tín của họ cũng gần như tan biến. Khách hàng rời bỏ, đối tác quay lưng, Arthur Andersen phá sản không lâu sau đó, kết thúc 89 năm lịch sử vàng son chỉ vì lòng tham.

Những bài học từ thị trường Crypto

Enron là một ví dụ điển hình cho việc niềm tin bị chi phối và đặt vào các dự án không có nền tảng. Trước khi giá cổ phiếu rớt, vấn đề về giá trị cốt lõi của tập đoàn năng lượng này đã được phát hiện. Tuy nhiên, hàng triệu nhà đầu tư đã lơ đi và tiếp tục rủi ro. Điều này giải thích cho sự phá sản hàng loạt sau khi Enron phá sản. Tương tự, sự sụp đổ của Terra - LUNA cũng để lại những đau thương đặc biệt cho người Hàn Quốc.

Trong hình là những gì còn sót lại của một gia đình ba người Hàn Quốc, chiếc xe được tìm thấy vào ngày 29/06/2022. Theo giới chức địa phương, nguyên nhân có thể từ việc hai người lớn trong gia đình này đã đầu tư hầu hết tiền tiết kiệm vào LUNA, hy vọng kiếm tiền nhanh. Nhưng giống như Enron, một dự án không có giá trị cốt lõi sẽ không mang lại giá trị nếu không sử dụng chiêu trò kế toán. Terraform Labs và Luna cũng là ví dụ cho kiểu dự án rỗng ruột trong thị trường tài chính.

Bài học từ câu chuyện của Enron và Terraform Labs là hãy tự tìm hiểu trước khi đầu tư. Chúng ta đã trải qua nhiều câu chuyện đau lòng về việc đặt niềm tin sai lầm. Để nhận ra một dự án hoặc công ty có giá trị cốt lõi hay không, chỉ cần dành chưa đầy 30 phút để nghiên cứu và phân tích.

Kết luận

Qua bài viết này, hy vọng rằng Mytour đã cung cấp cho bạn đọc cái nhìn tổng quan nhất về Enron, một trong những bi kịch của lịch sử tài chính. Từ đó, chúng ta có thể rút ra những bài học quý báu cho việc đầu tư của chúng ta. Trên thị trường Crypto trẻ trung và đầy biến động, việc đặt niềm tin vào những dự án không đáng tin cậy có thể mang lại những hậu quả đáng tiếc.