Liên minh châu Âu Vừa Phê Quyết Những Quy Tắc Mới Toàn Diện để Quản Lý Trí Tuệ Nhân Tạo

Hôm nay, Liên minh châu Âu đã đồng thuận về chi tiết của Đạo luật Trí tuệ Nhân tạo (AI Act), một bộ quy tắc sâu rộng dành cho những người xây dựng và sử dụng trí tuệ nhân tạo. Đây là một luật lệ quan trọng mà các nhà lập pháp hy vọng sẽ tạo ra một kế hoạch cho phần còn lại của thế giới.

Sau nhiều tháng tranh cãi về cách quy định các công ty như OpenAI, các nhà lập pháp từ ba chi nhánh chính của chính phủ Liên minh châu Âu—Quốc hội, Hội đồng, và Ủy ban—dành hơn 36 giờ tổng cộng để thảo luận về điều luật mới từ chiều thứ Tư đến tối thứ Sáu. Các nhà lập pháp đang phải đối mặt với áp lực để đạt được thỏa thuận trước khi chiến dịch bầu cử Quốc hội Liên minh châu Âu bắt đầu vào năm mới.

“Đạo luật Trí tuệ Nhân tạo của Liên minh châu Âu là sự đầu tiên trên thế giới,” ông Ursula von der Leyen, Chủ tịch Ủy ban châu Âu, nói trên X. “[Đó là] một khung pháp lý duy nhất cho sự phát triển của trí tuệ nhân tạo mà bạn có thể tin tưởng. Và đối với an toàn và quyền cơ bản của người dân và doanh nghiệp.”

Chính sách này không phải là lần đầu tiên trên thế giới; các quy tắc mới của Trung Quốc về trí tuệ nhân tạo sáng tác đã có hiệu lực vào tháng 8. Nhưng Đạo luật Trí tuệ Nhân tạo của Liên minh châu Âu là bộ luật lệ rộng lớn nhất loại hình công nghệ này. Nó bao gồm cấm hệ thống sinh học nhận diện những người sử dụng các đặc điểm nhạy cảm như tình dục và chủng tộc, và việc lấy mẫu khuôn mặt từ internet một cách tùy tiện. Các nhà lập pháp cũng đồng thuận rằng lực lượng chức năng nên có thể sử dụng hệ thống nhận diện sinh học trong không gian công cộng đối với một số tội phạm cụ thể.

Yêu cầu minh bạch mới cho tất cả các mô hình trí tuệ nhân tạo tổng quát, như GPT-4 của OpenAI, nguồn sức mạnh của ChatGPT, và các quy tắc mạnh mẽ cho các mô hình “rất mạnh” cũng đã được bao gồm. “Đạo luật Trí tuệ Nhân tạo thiết lập các quy tắc cho các mô hình trí tuệ nhân tạo lớn, mạnh mẽ, đảm bảo chúng không tạo ra rủi ro hệ thống cho Liên minh,” nói Dragos Tudorache, thành viên của Quốc hội châu Âu và một trong hai bảo cáo viên chủ chốt dẫn đầu cuộc đàm phán.

Các công ty không tuân theo các quy tắc có thể bị phạt lên đến 7% doanh thu toàn cầu của họ. Các lệnh cấm về trí tuệ nhân tạo bị cấm sẽ có hiệu lực trong sáu tháng, yêu cầu minh bạch trong 12 tháng và toàn bộ bộ quy tắc trong khoảng hai năm.

Các biện pháp được thiết kế để làm cho việc bảo vệ chủ sở hữu bản quyền khỏi trí tuệ nhân tạo sáng tạo và yêu cầu các hệ thống trí tuệ nhân tạo tổng quát phải minh bạch hơn về việc sử dụng năng lượng của chúng cũng được bao gồm.

“Châu Âu đã định vị bản thân mình như một người tiên phong, hiểu rõ tầm quan trọng của vai trò của mình như một người đặt ra tiêu chuẩn toàn cầu,” nói Ủy viên Châu Âu Thierry Breton trong cuộc họp báo vào tối thứ Sáu.

Trong hai năm qua, khi các nhà lập pháp đã đàm phán về các quy tắc được đồng thuận hôm nay, công nghệ trí tuệ nhân tạo và các lo ngại hàng đầu về nó đã thay đổi đáng kể. Khi Đạo luật Trí tuệ Nhân tạo được hình thành vào tháng 4 năm 2021, các nhà làm chính sách lo lắng về thuật toán không rõ quyết định ai sẽ có được công việc, được cấp tình trạng tị nạn hoặc nhận lợi ích xã hội. Đến năm 2022, có ví dụ cho thấy trí tuệ nhân tạo đang gây hại cho con người. Trong một vụ scandal ở Hà Lan, quyết định do thuật toán đưa ra được liên kết với việc tách rời gia đình khỏi con cái của họ, trong khi sinh viên học từ xa cho rằng các hệ thống trí tuệ nhân tạo kỳ thị họ dựa trên màu da của họ.

Sau đó, vào tháng 11 năm 2022, OpenAI phát hành ChatGPT, thay đổi đáng kể cuộc tranh luận. Bước nhảy vọt về sự linh hoạt và sự phổ biến của trí tuệ nhân tạo đã kích động cảnh báo từ một số chuyên gia về trí tuệ nhân tạo, người đã đưa ra so sánh cường điệu giữa trí tuệ nhân tạo và vũ khí hạt nhân.

Cuộc thảo luận đó hiện hóa trong các cuộc đàm phán về Đạo luật AI tại Brussels dưới dạng một cuộc tranh luận về việc liệu những người tạo ra các mô hình nền gọi là mô hình nền như mô hình đằng sau ChatGPT, như OpenAI và Google, có nên được coi là nguyên nhân của các vấn đề tiềm ẩn và được quy định tương ứng—hay liệu các quy tắc mới có nên tập trung vào các công ty sử dụng những mô hình nền đó để xây dựng các ứng dụng AI mới, như chatbots hoặc máy tạo ảnh.

Đại diện cho ngành công nghiệp AI sinh sáng của châu Âu đã thể hiện sự cẩn trọng về việc quy định về các mô hình nền, họ cho rằng điều này có thể làm chậm sự đổi mới giữa các startup AI của liên minh. 'Chúng ta không thể quy định một động cơ không có ứng dụng,' Arthur Mensch, CEO của công ty AI Pháp Mistral, nói tháng trước. 'Chúng ta không quy định ngôn ngữ lập trình C [programming] vì có thể sử dụng nó để phát triển phần mềm độc hại. Thay vào đó, chúng ta cấm phần mềm độc hại.' Mô hình nền 7B của Mistral sẽ được miễn trừ khỏi các quy tắc được thỏa thuận hôm nay vì công ty vẫn đang ở giai đoạn nghiên cứu và phát triển, Carme Artigas, Bộ trưởng Bộ Trạng thái Tổng cục của Tây Ban Nha về số hóa và Trí tuệ Nhân tạo, nói trong cuộc họp báo.

Điểm tranh cãi chính trong các cuộc thảo luận cuối cùng, kéo dài đến tận đêm hai lần trong tuần này, là liệu có nên cho phép lực lượng chức năng sử dụng nhận diện khuôn mặt hoặc các loại sinh trắc học khác để nhận diện người dân theo thời gian thực hoặc theo hồi tưởng. 'Cả hai đều phá hủy sự ẩn danh trong các không gian công cộng,' Daniel Leufer, một chuyên gia phân tích chính sách tại tổ chức quyền số Access Now, nói. Nhận diện sinh trắc học thời gian thực có thể nhận diện một người đang đứng ở ga tàu ngay bây giờ bằng cách sử dụng các luồng camera an ninh trực tiếp, ông giải thích, trong khi 'post' hoặc nhận diện sinh trắc học theo hồi tưởng có thể xác định người đó cũng đã ghé thăm ga tàu, một ngân hàng và một siêu thị ngày hôm qua, sử dụng hình ảnh hoặc video đã được lưu trữ trước đó.

Leufer nói ông thất vọng về 'lỗ hổng' cho lực lượng chức năng có vẻ đã được tích hợp vào phiên bản của đạo luật hoàn chỉnh hôm nay.

Phản ứng chậm của các nhà qu regulátô châu Âu trước sự xuất hiện của thời đại truyền thông xã hội đã đe dọa cuộc thảo luận. Gần 20 năm trôi qua giữa khi Facebook ra mắt và khi Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số—quy tắc của Liên minh châu Âu được thiết kế để bảo vệ nhân quyền trực tuyến—bắt đầu có hiệu lực vào năm nay. Trong khoảng thời gian đó, liên minh phải đối mặt với các vấn đề do các nền tảng Mỹ gây ra, trong khi không thể khuyến khích những thách thức nhỏ hơn của họ từ châu Âu. 'Có lẽ chúng ta đã có thể ngăn chặn [những vấn đề] tốt hơn thông qua việc quy định sớm,' Brando Benifei, một trong hai đàm phán viên chính của Quốc hội châu Âu, nói với MYTOUR vào tháng 7. Công nghệ AI đang phát triển nhanh chóng. Nhưng sẽ còn nhiều năm nữa cho đến khi có thể nói rằng Đạo luật AI có thành công hơn trong việc kiểm soát nhược điểm của xuất khẩu mới nhất của Thung lũng Silicon.