Buzz
Sau thời gian dài chịu sự công kích từ Facebook, Apple đã quyết định không ngồi yên và đưa ra những phản pháo mạnh mẽ. Từ việc công khai phê phán trên các phương tiện truyền thông cho đến việc mua lại một trang báo để rõ ràng thể hiện tư duy, CEO Tim Cook đã lên tiếng chỉ trích mô hình quảng cáo trực tuyến dựa trên việc thu thập dữ liệu cá nhân của người dùng.
Tại sự kiện Ngày Bảo vệ Dữ liệu Quốc tế diễn ra tại Brussels, Bỉ, CEO Apple đã đề xuất những lời phát biểu sắc sảo xoay quanh vấn đề bảo vệ quyền riêng tư của người dùng và ngành công nghiệp quảng cáo trực tuyến. Mặc dù không nhắc tên Facebook hay Mark Zuckerberg, ông Cook rõ ràng nhấn mạnh rằng công nghệ không cần dùng đến lượng dữ liệu cá nhân lớn để thành công, và mô hình kinh doanh dựa trên việc lừa dối khách hàng và không cho họ lựa chọn không xứng đáng được chấp nhận.Nhiều người vẫn tự hỏi 'chúng ta sẽ thu thập được bao nhiêu dữ liệu?' nhưng thực sự quan trọng là 'hậu quả sẽ ra sao?'Hậu quả của việc lan truyền thuyết âm mưu và kích động bạo lực chỉ để tăng tương tác là gì? Hậu quả của việc ủng hộ các nội dung gây nghi hoặc về vaccine và tham gia các nhóm cực đoan là gì?Mô hình kinh doanh này không chỉ gây ra sự phân tán và mất niềm tin mà còn có nguy cơ gây ra bạo lực. Xã hội không nên trở thành nơi lan truyền thảm họa.
Trong tuyên bố của Tim Cook, không hề đề cập đến Zuckerberg hoặc Facebook, nhưng chúng ta dễ dàng nhận ra đó là dấu hiệu của những vấn đề gần đây của mạng xã hội lớn nhất thế giới.Facebook đã bắt đầu cuộc chiến, và Apple không hề từ chối
Với hơn 1 tỷ thiết bị iOS trên thị trường, các cập nhật bảo mật mới của Apple dành cho người dùng iPhone sẽ là đòn đánh mạnh nhất vào mô hình kinh doanh và đế chế quảng cáo trực tuyến của Facebook. Để đối phó, Facebook chỉ có một cách, đó là tấn công trực tiếp Apple.
Gây tổn thương cho các doanh nghiệp nhỏSẽ làm thay đổi Internet theo hướng tiêu cực hơn.“Phát triển nhanh chóng, không ngần ngại phá vỡ mọi giới hạn”
“Hành động nhanh chóng và phá vỡ mọi điều” là phương châm kinh doanh của Facebook suốt nhiều năm qua. Ban đầu, đó chỉ là hướng dẫn cho các nhà thiết kế và giám đốc sản phẩm của họ, nhưng sau đó nó trở thành một phần không thể thiếu của bản chất của mạng xã hội lớn nhất thế giới. Phải thừa nhận rằng, Facebook phát triển quá nhanh, và cũng phá vỡ rất nhiều điều, trong đó có lòng tin của người dùng. Nhiều người nhận ra rằng, dịch vụ của Facebook miễn phí, nhưng để sử dụng, chúng ta phải trả giá bằng cách trở thành hàng hóa, đổi lấy dữ liệu cá nhân của mình để có được một nền tảng kết nối với bạn bè và người thân. Giữa các bài viết, hình ảnh và trạng thái của bạn bè là những quảng cáo 'sponsored' được tạo ra từ dữ liệu mà chúng ta không hề biết là đã cung cấp cho Facebook, để họ tạo ra các hồ sơ dữ liệu trực tuyến chi tiết về chúng ta, từ đó quảng cáo có hiệu suất và phù hợp với nhu cầu của người dùng.
Khi nhiều người nhận ra điều này, phong trào “xóa Facebook” trở nên mạnh mẽ hơn.
Facebook hiểu rằng, những chiến lược mới của Apple sẽ gây tổn hại lớn cho doanh thu của họ. Vì vậy, họ chỉ còn cách duy nhất là công kích trực tiếp Tim Cook và Apple.
Mạng xã hội lớn nhất thế giới cho rằng, khi mọi thứ không còn 'miễn phí', các dịch vụ và trang web sẽ bắt đầu đòi tiền để tồn tại, từ đó (theo họ) “Internet sẽ trở thành một nơi đắt đỏ và mất đi những nội dung chất lượng mà miễn phí.” Vấn đề nằm ở chỗ, mô hình nội dung miễn phí đã tồn tại những điểm yếu từ lâu, từ khi Facebook chỉ là một trang web dành cho sinh viên ở các khu ký túc xá tại Mỹ. Đó là lý do tại sao các trang báo lớn hiện nay đều sử dụng mô hình đăng ký hàng tháng hoặc bán sản phẩm để kiếm tiền.
Nói một cách khác, Facebook không chỉ đối mặt với Apple mà còn phải đối mặt với một tương lai không thể tránh khỏi. Thay vì thay đổi để đón nhận tương lai, Facebook có vẻ như đang lãng phí thời gian để đối phó với các chính sách bảo vệ người dùng của Apple. Dù Facebook phát triển tới đâu, họ cũng không thể nghĩ đến việc thay đổi ý kiến của Apple.
Như tôi đã viết trong một bài về Epic Games kiện Apple, một khi họ quyết định mình đúng, Apple sẽ không bao giờ thay đổi ý kiến.
Nhãn quyền riêng tư
Tại thời điểm hiện tại, tất cả các ứng dụng được phân phối qua App Store iOS và macOS đều phải cung cấp thông tin chi tiết về quyền riêng tư và cách chúng thu thập dữ liệu người dùng, cũng như tạo ra các lựa chọn cho người dùng. Mỗi “nhãn dán” này sẽ bao gồm ba mục: Dữ liệu theo dõi, dữ liệu liên quan, và dữ liệu không liên quan.
Mỗi mục này sẽ hiển thị cụ thể những dữ liệu mà một ứng dụng sẽ thu thập và cách mà chúng sẽ được sử dụng. Ví dụ, trong mục dữ liệu theo dõi có thể bao gồm dữ liệu vị trí, thông tin liên lạc, và quan trọng nhất là mã nhận dạng thiết bị để phục vụ cho quảng cáo (IDFA). Trong mục dữ liệu liên quan có thể bao gồm thông tin tài chính, thông tin sức khỏe, v.v... Thậm chí, yêu cầu của Apple đối với Nhãn quyền riêng tư cũng bao gồm thông tin về việc liệu ứng dụng có kết nối với các dịch vụ và trang web khác để liên kết dữ liệu cá nhân hay không.
Hiện tại, nhiều ứng dụng đã cung cấp các thông tin này để Apple cập nhật trên App Store. Theo Apple, các thông tin này chỉ là bắt buộc khi một nhà phát triển ứng dụng gửi bản mới hoặc cập nhật cho Apple để kiểm tra trước khi đưa lên App Store. Trong hướng dẫn dành cho các nhà phát triển, Apple nói rằng “bạn có trách nhiệm cung cấp thông tin chính xác và kịp thời.”
Vấn đề của Apple là sẽ rất khó để xác định tính trung thực của mỗi thông tin bảo mật mà các nhà phát triển cung cấp cho họ. Nhưng một khi tính năng này được triển khai thành công, lòng tin của người dùng vào iOS, macOS và App Store sẽ tăng lên đáng kể.
Đối với Facebook, việc kết hợp Nhãn quyền riêng tư với các tính năng bảo mật của iOS 14, như tính năng cho phép người dùng tắt theo dõi vị trí, sẽ là một cơn ác mộng, khi các chiến lược kinh doanh dựa trên dữ liệu cá nhân của họ sẽ bị tiết lộ một cách rõ ràng cho mọi người đọc và hiểu.
Apple vs Facebook: Điểm khác biệt trong mô hình kinh doanh
Bản chất và triết lý kinh doanh của Apple và Facebook đã từ lâu khác nhau hoàn toàn.
Apple tập trung vào việc tạo ra những sản phẩm phục vụ cho phong cách sống. Một phần của 'phong cách sống' với sản phẩm của Apple là sự tôn trọng đến quyền riêng tư của người dùng. Ngược lại, Facebook tạo ra các sản phẩm nhằm kết nối mọi người để thu thập càng nhiều dữ liệu người dùng càng tốt. Với lượng dữ liệu lớn, doanh thu từ quảng cáo của Facebook càng cao vì quảng cáo trở nên hiệu quả hơn khi tiếp cận đúng đối tượng mục tiêu.
Trong một phát biểu thẳng thắn, Tim Cook nói: 'Hậu quả không thể tránh khỏi của mô hình kinh doanh này là bạn không còn là khách hàng nữa. Bạn trở thành hàng hóa mà họ kinh doanh.' Ông cũng đề cập đến quyết định của Apple trong việc cung cấp cập nhật cho người dùng iOS để họ có quyền kiểm soát riêng tư của mình: 'Chúng tôi tin rằng công nghệ có đạo đức sẽ phục vụ con người. Đó là công nghệ giúp bạn có giấc ngủ ngon, không phải làm bạn gắn mắt vào màn hình. Đó là công nghệ có thể cảnh báo bạn khi sử dụng quá mức. Đó là công nghệ cho phép bạn có thời gian riêng để sáng tạo và học hỏi, không phải luôn phải làm mới mỗi 5 phút một lần.'
Hai hướng đi của Apple và Facebook khác nhau đến mức tuyệt đối. Nhưng vì thực tế hiện tại của công nghệ, hai hướng đi này sẽ đụng độ. Và nếu không có sự nhượng bộ từ cả hai phía, thì một trong hai sẽ phải chịu tổn thất nặng nề.
Trong cuộc họp công bố doanh thu ngày 27/1 vừa qua, Zuckerberg nói: “iMessage là dịch vụ quan trọng nhất của hệ sinh thái sản phẩm Apple. Nó được cài sẵn trên mọi iPhone và Apple đã ưu ái cho nó bằng API riêng và cung cấp rất nhiều đặc quyền. Đây là lý do tại sao iMessage là dịch vụ nhắn tin được ưa chuộng nhất tại Mỹ. Apple có quyền sử dụng nền tảng lớn của họ để can thiệp vào cách ứng dụng của chúng tôi và của người khác hoạt động, và thường xuyên thay đổi để tạo ưu thế cho sản phẩm của họ. Những thay đổi này, kể cả trong iOS 14, ảnh hưởng đến khả năng phát triển của hàng triệu doanh nghiệp trên toàn thế giới.”
Lý do của Zuckerberg rất dễ hiểu. Theo CEO Facebook, Apple tạo ra các giới hạn về quyền riêng tư và thu thập dữ liệu của các ứng dụng bên thứ ba, trong khi ưu ái dịch vụ của riêng Apple. Cách lập luận của Zuckerberg tương tự như lý do của Epic Games khi họ kiện Apple, nhưng vấn đề cơ bản khác nhau. Epic Games muốn thị trường mở trên iOS, muốn có một cửa hàng ứng dụng riêng mà ai cũng có thể cài đặt. Trong khi đó, Facebook muốn giữ nguyên trạng thái hiện tại, không bị kiểm soát về tốc độ và phạm vi thu thập dữ liệu của họ, để có thể kiếm tiền từ dịch vụ quảng cáo.
