Tháng trước, Cảnh sát Dubai đã bắt giữ 12 kẻ lừa đảo quốc tịch Nigeria và sống tại UAE trong một chiến dịch đặc biệt được gọi là “Fox Hunt 2”.
Sáu cuộc đột kích đã diễn ra đồng loạt trong khi những nghi phạm đang ngủ say; tại hiện trường, cảnh sát Dubai cho biết đã thu giữ hơn 40 triệu USD tiền mặt và những ổ cứng chứa địa chỉ của gần 2 triệu nạn nhân.
Một trong số những kẻ bị bắt là Ramon Olorunwa Abbas, còn được biết đến với biệt danh 'Hushpuppi', một nhân vật nổi tiếng trên mạng xã hội với hơn 2 triệu người theo dõi; với nhiều bức ảnh chụp cùng siêu xe, máy bay riêng, và quần áo thời trang trong các chuyến du hí đến các sự kiện thời trang toàn cầu, và các bữa ăn với những người nổi tiếng.
Vụ bắt giữ này là một phần của cuộc điều tra của FBI, và Abbas được xác định là một trong những lãnh đạo của một mạng lưới tội phạm mạng chuyên về lừa đảo Business Email Compromise (BEC), một hình thức lừa đảo trực tuyến đang ngày càng phổ biến.
Abbas, 37 tuổi, đã bị dẫn độ từ UAE về Mỹ để đối mặt với cáo buộc rửa hàng trăm triệu đô-la thông qua các vụ cướp trực tuyến nhắm vào một công ty luật ở Mỹ, một ngân hàng nước ngoài, và một câu lạc bộ bóng đá Premier League của Anh.
Các điều tra viên đã sử dụng tài khoản Instagram và Snapchat của Abbas để theo dõi và xác nhận vị trí của hắn, đồng thời thu thập chứng cứ để buộc tội.
Một tài liệu của FBI đã minh họa cách Cục này phát hiện ra Abbas và danh tính mạng xã hội của hắn thông qua hai kẻ chủ mưu. Một trong số các đồng phạm – người dẫn đầu đường dây rửa tiền của tổ chức tội phạm – đã lưu trữ một số từ UAE trên điện thoại dưới tên 'Hush', và số này được liên kết với username 'hushpuppi5' trên Snapchat.
Tương tự, FBI đã tìm và xem tài khoản Instagram của Hushpuppi - nơi hắn nhắc đến username Snapchat như đã nêu và tự xưng là một nhà phát triển bất động sản – và so sánh bài đăng của hắn với các bức ảnh từ hộ chiếu của Abbas và các tài liệu định danh khác. Tài khoản Instagram này cung cấp cái nhìn về lối sống 'giàu có bền vững' của đối tượng.

Snap, Instagram, và Apple đã cung cấp các bản ghi hỗ trợ quá trình điều tra, giúp FBI xác định mối liên hệ giữa lịch sử trò chuyện, danh bạ điện thoại, và các địa chỉ email, từ đó cho phép các điều tra viên xác định địa chỉ thư tín của Abbas và căn hộ của hắn tại Palazzo Versace, Dubai.
Theo FBI, Abbas là 'đầu mối quan trọng' trong một âm mưu lớn nhằm tạo ra 'thiên đường an toàn cho tiền bị đánh cắp trên toàn thế giới'.
Sinh ra tại Lagos, Abbas từng là một thương gia bán quần áo đã qua sử dụng trên vỉa hè trước khi thể hiện lối sống xa hoa mà nhiều khả năng bắt nguồn từ hoạt động lừa đảo của hắn.
Vụ bắt giữ Hushpuppi làm nhớ lại vụ bắt giữ của Obinwanne Okeke của FBI vào năm trước. Okeke, một kẻ lừa đảo có kinh nghiệm hơn, vẫn trang bị trang phục doanh nhân thành đạt, từng xuất hiện trên bìa tạp chí Forbes trong số 30 doanh nhân dưới 30 tuổi, và đã tham gia phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh châu Phi của Trường Kinh tế London, được BBC ca ngợi là một 'ngôi sao sáng giá'. Hai tuần trước khi Abbas xuất hiện tại tòa án ở Chicago, Okeke đã bị kết án trong một vụ lừa đảo 11 triệu USD.
Những nạn nhân thực sự
Những kẻ lừa đảo từ Nigeria lần đầu tiên trở nên nổi tiếng sau những vụ lừa đảo nhắm vào phương Tây trong những năm 1990, thông qua các âm mưu lừa đảo tài chính quốc tế được gọi là '419', theo số hiệu một luật pháp chống tội phạm của Nigeria. Trong thời đại internet, những kẻ này tham gia vào nhiều vụ lừa đảo phishing email. Việc bắt giữ Abbas và Okeke, cùng với vụ lừa đảo BEC, cho thấy sự phát triển của hoạt động lừa đảo trực tuyến toàn cầu bởi các Yahoo Yahoo Boys, tên gọi mà người Nigeria dùng để chỉ những kẻ lừa đảo.
Trong cộng đồng người Nigeria, phản ứng về việc bắt giữ Abbas là mâu thuẫn, khi một số người đổ lỗi cho tình trạng kinh tế kém cỏi của quốc gia này, khiến hoạt động lừa đảo trực tuyến trở nên hấp dẫn, đặc biệt là đối với những thanh niên Nigeria đối mặt với tình trạng thất nghiệp lan rộng trong một quốc gia mà mỗi phút có đến 6 người rơi vào cảnh nghèo khổ.

Obiwanne Okeke, một kẻ lừa đảo khác dưới lốt doanh nhân thành đạt đến từ Nigeria
Mặc dù nhiều người cho rằng tình trạng kinh tế khó khăn không thể làm lý do cho hành động lừa đảo, nhưng một số khác khẳng định rằng cả Abbas và Okeke là sản phẩm của xã hội và văn hóa hiện đại mơ hồ về đạo đức, mà nhiều chính trị gia Nigeria đã tạo ra, nhiều trong số họ đã trốn thoát trước hình phạt vì tham nhũng. Theo Chatham House của Anh, ước tính có 586 tỷ USD đã bị đánh cắp từ Nigeria kể từ khi nước này độc lập.
Hồi đầu tuần này, lãnh đạo của một cơ quan chống tham nhũng tại Nigeria, Uỷ ban Tội phạm Kinh tế và Tài chính, đã bị miễn nhiệm vì cáo buộc… tham nhũng. Quốc gia này đứng thứ 26/100 (0 là tham nhũng rất cao) trong bảng xếp hạng tham nhũng của tổ chức Minh bạch Quốc tế.
Những dấu hiệu về sự mơ hồ về đạo đức thể hiện rõ ở những người ca ngợi Abbas và chỉ trích hắn vì thái độ quá khoe khoang, thu hút sự chú ý của FBI.
Mặc dù nhiều người hy vọng rằng các vụ bắt giữ gần đây sẽ giúp giảm bớt số lượng các đối tượng âm mưu tham gia vào thế giới lừa đảo, nhưng người Nigeria đặc biệt lo ngại về tác động của những vụ lừa đảo này đối với danh tiếng của quốc gia và công dân của họ khi đi ra nước ngoài, xin visa, và tìm kiếm cơ hội việc làm hoặc nhà đầu tư quốc tế cho các hoạt động kinh doanh hợp pháp. Có thông tin cho rằng một số công ty ở Dubai đã bắt đầu từ chối đơn xin việc của người Nigeria.
Abbas hiện đang bị giam giữ tại Chicago, và đại diện pháp lý của anh là một công ty luật có trụ sở ở Chicago, Pissetzky & Berliner. Trong một cuộc phỏng vấn, Gal Pissetzky nói rằng khách hàng của ông là 'một doanh nhân' điều hành một doanh nghiệp hợp pháp và một tài khoản Instagram hoàn toàn hợp pháp, chưa từng tham gia vào bất kỳ vụ lừa đảo nào.
'Anh ấy làm quảng cáo cho các thương hiệu, và đó là cách anh ấy kiếm tiền một cách hoàn toàn hợp pháp'.
Abbas sẽ được chuyển đến Los Angeles trong vài tuần tới. Nếu bị kết án, anh sẽ phải đối diện với 20 năm tù trong nhà tù liên bang.
Tham khảo: QuartzAfrica
