Buzz
Loạt chỉ số mới sẽ giúp khán giả và các chuyên gia hiểu sâu hơn về môn túc cầu ngày càng phức tạp nhưng không kém phần thú vị
Trong những năm gần đây, bóng đá hiện đại liên tục sử dụng công nghệ cao. Nhờ vào sức mạnh và độ chính xác của các camera và cảm biến hiện đại, các chỉ số đo đạc một trận đấu cũng ngày càng phát triển. Người hâm mộ bóng đá quen thuộc với nhiều chỉ số cũ, nhưng họ sẽ phải quen với sự phức tạp của bóng đá hiện đại.
Tại World Cup 2022, FIFA sẽ sử dụng 11 chỉ số mới cho bóng đá, mang lại thông tin phong phú cho người xem và số liệu cần thiết cho các chuyên gia và huấn luyện viên trên toàn thế giới. Với sự cải thiện của chất lượng cầu thủ, có thể FIFA sẽ bổ sung thêm các chỉ số mới cho môn thể thao đông đảo người hâm mộ.
Dưới đây là danh sách các chỉ số FIFA chính thức áp dụng tại World Cup 2022, được trích từ tài liệu chính thức của tổ chức bóng đá hàng đầu thế giới.
World Cup 2022 quy tụ những đội tuyển mạnh nhất, công nghệ cao nhất và giới thiệu loạt chỉ số mới - Ảnh: FIFA.
Kiểm soát tỷ lệ giữ bóng (Possession control)
Chỉ số này nhấn mạnh vào các phân tích về khả năng kiểm soát bóng suốt thời gian trận đấu. Được phân chia thành ba phần riêng biệt, “trạng thái giữ bóng” đo lường khả năng kiểm soát bóng của cả hai đội, đồng thời theo dõi phần trăm thời gian bóng trong trạng thái “bị tranh”. Ba phần được tính bằng đơn vị phần trăm (%): kiểm soát của đội A, của đội B, và trong trạng thái tranh chấp.
Andrés Iniesta giữa vòng vây của đội tuyển Ý - Ảnh: Alex Grimm/Getty Images.
Với chỉ số “trong trạng thái tranh chấp”, FIFA muốn mở rộng thêm cho chỉ số kiểm soát bóng mà bạn thường thấy trong một trận đấu. Chỉ số này theo dõi bóng khi không ở trong chân cầu thủ.
Ví dụ, trong một tình huống tranh chấp, khi bóng chạm vào một cầu thủ, từ khoảnh khắc đó trở đi, bóng sẽ ở trong trạng thái tranh chấp. Khi hậu vệ phá bóng thành công, bóng cũng sẽ ngay lập tức rơi vào trạng thái tranh chấp.
Giai đoạn trận đấu
Đây là chỉ số tích lũy phần trăm thời gian bóng trong sân, giúp các chuyên gia và người xem hiểu rõ hơn về chiến thuật mà các đội tuyển áp dụng trong trận đấu, cũng như cách họ thích nghi với lối chơi của đối thủ.
Chia giai đoạn của trận đấu thành “giữ bóng” và “mất bóng” sẽ giúp các chuyên gia phân tích lối chơi của các đội tuyển, đồng thời nhận biết được mẫu hình trận đấu trong suốt 90 phút thi đấu.
Giai đoạn của một trận đấu bóng đá của một đội bóng được chia thành khi đội đó kiểm soát bóng và khi đội đó mất bóng. Trên TV của bạn, bạn có thể thấy các chỉ số như (lần lượt từ trên xuống dưới) là Tổ chức tấn công, Chuyền bóng thành công, Tấn công ở khu vực gần khung thành, Phản công; Áp lực tuyến trên, Đánh chặn tuyến giữa, Đánh chặn tuyến dưới, Phản công và Phục hồi bóng - Ảnh: FIFA.
Ví dụ, nếu đội A dành nhiều % thời gian di chuyển trong khu vực gần vùng cấm của đối thủ, và đội B cũng tập trung vào phòng ngự, điều đó cho thấy đội A kiểm soát bóng nhiều hơn và liên tục tìm cơ hội ghi bàn, trong khi đó đội B dành phần lớn thời gian đánh chặn.
Chỉ số này sẽ khác biệt trong tất cả 9 giai đoạn mất bóng: Áp lực tuyến trên/đánh chặn, Áp lực tuyến giữa/đánh chặn, Áp lực tuyến dưới/đánh chặn, Tạo áp lực lên đối thủ, Phục hồi bóng, Chuyển trạng thái phòng ngự.
Nó cũng khác biệt trong 7 giai đoạn kiểm soát bóng: Không thể dâng lên tấn công/Không chịu áp lực tấn công, Chuyền bóng thành công, Bóng dài, Tấn công tuyến dưới của đối thủ, Phản công, Chuyển trạng thái Tấn công. Bên cạnh đó là 4 giai đoạn sắp đặt lối chơi: Phạt góc, Đá phạt trực tiếp, Ném biên, Phạt đền.
Ở đây là những chỉ số mà bạn có thể thấy trên TV của mình:
Giai đoạn kiểm soát bóng
Tổ chức tấn công
Đây là chỉ số biểu thị cách một đội bóng triển khai lối tấn công, thực hiện các đường chuyền ngắn để tiếp cận khu vực vòng cấm địa. Thường, quá trình gia tăng áp lực bắt đầu từ hậu vệ, và thường một pha tấn công sẽ có sự tham gia của các tiền vệ, tiền đạo khi bóng xâm nhập sâu vào đội hình đối phương.
Việc gia tăng áp lực có thể được phân thành hai trạng thái: đối đầu - đội bị tấn công ngay lập tức tham gia tranh bóng, và không gặp trở ngại - các cầu thủ tấn công chuyền qua lại mà không chịu áp lực từ đối phương.
Chuyền bóng thành công
Mục tiêu của giai đoạn tấn công này là tìm cách đưa bóng tiếp cận khung thành. Thường, giai đoạn này bao gồm các đường chuyền vượt tuyến, hoặc thông qua cầu thủ cầm bóng phá hàng phòng ngự hoặc phối hợp chuyền bóng với đồng đội.
Lối chơi tiki-taka có thể tạo ra một chỉ số chuyền bóng thành công ấn tượng - Ảnh: Internet.
Tấn công vào khu vực gần khung thành
Là khi một đội bóng cố gắng tiếp cận vòng cấm địa, tìm kiếm cơ hội ghi bàn.
Tấn công phản công
Khi một đội bóng giành lại quyền kiểm soát bóng và ngay lập tức tấn công với tốc độ cao và tạo ra áp lực lớn. Đây là giai đoạn tận dụng những khoảng trống trong hàng phòng ngự đối phương, mà đã mở rộng sau một đợt tấn công.
Thu hồi bóng
Ngay sau khi mất bóng, đội mất lợi thế sẽ lập tức quay về phía khung thành của mình. Thường xảy ra khi đội bóng bị phản công, và cần phải nhanh chóng tái tổ chức phòng ngự.
Giai đoạn mất quyền kiểm soát bóng
Áp lực tuyến trên
Đội đang tấn công áp sát hàng phòng ngự của đối thủ nhằm giành lại quyền kiểm soát bóng.
Áp lực tại tuyến giữa
Khi đội đang phòng ngự sẽ tổ chức hàng phòng ngự bảo vệ khung thành ở khu vực gần vòng cấm địa. Thông thường, các đội mong muốn một hàng phòng ngự vững chắc, ít khoảng trống, với các cầu thủ phòng ngự làm việc chặt chẽ với nhau.
Áp lực tại tuyến dưới
Là khi đội đang phòng ngự cố gắng ngăn chặn đối phương tiến vào vòng cấm và tiếp cận cầu môn.
Bàn thắng của Richarlison vào lưới Serbia hôm thứ Sáu vừa qua - Ảnh: Internet.
Tạo áp lực ngược lại đối thủ
Ngay sau khi mất quyền kiểm soát bóng, đội không có bóng sẽ lập tức tạo áp lực lên các cầu thủ đối phương đang cố gắng tiếp cận khung thành. Tình huống này có thể xảy ra ở bất kỳ vị trí nào trên sân.
Thu hồi bóng
Khi mất bóng, đội phòng ngự sẽ ngay lập tức rút lui về khu vực sân nhà. Hành động này thường diễn ra khi đội bóng đang đối diện nguy cơ bị phản công, và phải nhanh chóng cản trở đường tiến của đối thủ.
Thời gian lấy lại bóng
Dễ hiểu như cái tên, chỉ số này cho biết khoảng thời gian mà một đội tuyển cần để thu hồi lại bóng sau khi bị mất nó.
Hậu vệ Silvan Widmer của Thụy Sĩ tranh bóng với tiền đạo Vinicius Junior từ Brazil - Ảnh: Getty Images.
Đột phá hàng phòng ngự
Một hàng phòng ngự sẽ bị phá vỡ khi bóng đi qua cầu thủ đứng ở vị trí thấp nhất trong hàng phòng ngự này. Tình huống tốt nhất thường xảy ra khi hàng công của một đội bóng tạo ra đột phá, bắt đầu phối hợp để tìm kiếm bàn thắng.
Có ba cách tiến về phía khung thành đối phương: chuyền bóng qua hàng phòng ngự, đột phá hàng hậu vệ và tìm kiếm cách tránh sự truy cản qua các đường chạy dọc ven sân - Ảnh: FIFA.
Chỉ số này sẽ thể hiện vị trí nhận bóng của cầu thủ và so sánh với cấu trúc đội hình của đối thủ. Bằng cách nhận bóng sau tuyến giữa, một cầu thủ có cơ hội tạo áp lực lên hàng phòng ngự đối phương, đồng thời hỗ trợ hàng công chiếm ưu thế ở các khu vực quan trọng.
Ví dụ, như Kevin de Bruyne và David Silva thường phát hiện và khai thác các khoảng trống giữa trung tuyến và hàng phòng ngự của đối thủ, trong khi đó, những tiền đạo như Kylian Mbappé hay Romelu Lukaku thường tập trung vào việc tận dụng các khoảng trống gần vùng cấm địa, hoặc thậm chí bên trong vòng cấm địa.
Tiền vệ Kevin De Bruyne thi đấu cho đội tuyển quốc gia Bỉ tại World Cup 2022. Khá gần đây, cầu thủ được đánh giá là một trong những tiền vệ hàng đầu thế giới đã khẳng định rằng Bỉ không có cơ hội chiến thắng giải đấu năm nay - Ảnh: Getty Images.
Nhận bóng ở vị trí nhạy cảm của đối phương, tỷ lệ ghi bàn tăng lên do các cầu thủ phòng ngự sẽ phải di chuyển về khu vực có bóng, tạo ra khoảng trống trong hàng phòng ngự.
Giới hạn cao nhất của hàng phòng ngự và chiều dài đội hình
Chỉ số giới hạn cao nhất của hàng phòng ngự sẽ tính trung bình mức cao nhất mà hàng phòng ngự tỏ ra trong cả hai giai đoạn giữ bóng và mất bóng, và được đo tại một số thời điểm nhất định trong trận đấu. Khoảng cách được đo từ cầu thủ hàng phòng ngự đứng cao nhất tới vạch gôn. Chỉ số này thể hiện hàng phòng ngự đặt cao đến đâu khi đối phương giữ bóng, và họ có thể tiến cao như thế nào trong một tình huống ép sân.
Ngoài ra, độ dài của đội hình cho biết khoảng cách giữa cầu thủ đứng thấp nhất đội hình (trừ thủ môn) và cầu thủ đứng gần cầu môn đối phương nhất.
Trong bóng đá, vẫn có những thủ môn yêu thích việc tham gia vào lối chơi. Biểu đồ của The New York Times cho thấy các thủ môn nổi tiếng có xu hướng tham gia vào vùng cao trên sân bóng, với màu đậm biểu thị cho việc thủ môn đã chiếm 2% thời gian chơi bóng tại khu vực này, màu nhạt tượng trưng cho 1-2%, và phần còn lại là dưới 1%.
Hình dạng cấu trúc đội bóng
Chỉ số hình học này giúp người xem hình dung được sự biến đổi trong cấu trúc, vị trí của các tuyến cũng như nhiệm vụ của từng cầu thủ. Trước đây, sơ đồ ra sân của một đội bóng chỉ bao gồm đội hình cụ thể được sử dụng, nhưng thực tế có nhiều cấu trúc khác nhau mà các đội tuyển áp dụng trong trận đấu, thậm chí có thể thay đổi chỉ trong vài phút bóng lăn.
Hình dạng cấu trúc đội bóng sẽ phản ánh những hình thức khác nhau của đội hình ra sân trong suốt 90 phút thi đấu.
Khả năng xâm nhập khu vực gần vòng cấm địa
Đo lường số lượng và vị trí bóng xâm nhập vào khu vực gần cầu môn, chỉ số này sẽ cho chúng ta biết chiến thuật được áp dụng trong các tình huống ghi bàn tiềm ẩn. Phân tích chỉ số này cũng giúp chúng ta hiểu sâu hơn cách một đội tuyển tận dụng sức mạnh tấn công của mình, đồng thời tiết lộ cách họ khai thác điểm yếu của đối thủ.
Chỉ số sẽ theo dõi số lần xâm nhập, cũng như vị trí bị xuyên phá của hàng phòng ngự được chia thành 5 khu vực: cánh trái, cảnh phải bó vào trong, trung lộ, cánh phải và cánh phải bó vào trong.
Khả năng xâm nhập sẽ được tính khi một cầu thủ kiểm soát bóng thành công tại 1 trong 5 vị trí trên.
Chỉ số (minh họa) cho thấy số lần đột phá của một đội tuyển - Ảnh: FIFA.
Ép lật thế trận
Đây là chỉ số dành riêng cho đội tuyển đang phòng ngự, ghi lại khoảnh khắc đội tấn công mất bóng. Chất lượng của tình huống cản phá hay số lượng cầu thủ tham gia phòng ngự sẽ lập tức ảnh hưởng tới tỷ lệ đội tấn công mất bóng.
Có được bóng từ chân đối phương, các cầu thủ có thể gây áp lực ngược lại hàng phòng ngự của đối thủ, qua đó tạo ra thế phản công và tăng khả năng ghi bàn.
Sức ép lên khu vực có bóng
Chỉ số xuất hiện khi một cầu thủ phòng ngự thu hẹp khoảng cách giữa họ và cầu thủ giữ bóng. Hành động này lập tức hạn chế thời gian và các lựa chọn một cầu thủ giữ bóng có thể có, tức là hạn chế cơ hội phối hợp hay làm bàn của họ.
Ví dụ, khi một cầu thủ giữ bóng đang muốn chuyền, đối phương sẽ lập tức áp sát và khi đủ gần, họ có thể tác động vật lý lên trái bóng cũng như cầu thủ; hành động này được coi là tạo sức ép lớn và sẽ đạt được điểm số sức ép tương ứng.
Một ví dụ khác, cầu thủ phòng ngự áp sát đối phương nhưng không kịp tranh cướp trước khi bóng được chuyền đi; hành động này sẽ được xếp hạng sức ép trung bình.
Một siêu sao sẽ thường thu hút sự chú ý của các cầu thủ đối phương - Ảnh: FIFA.
Bàn thắng được trông đợi
Còn được gọi với tên viết tắt xG, chỉ số này đo đạc chất lượng của cơ hội ghi bàn thông qua tính toán vị trí của bóng so với khung thành. Giá trị liên quan tới nhiều yếu tố, vốn được tính trước cả khi cú dứt điểm xảy ra. Ví dụ như vị trí cầu thủ thực hiện cú dứt điểm, bộ phận cơ thể sử dụng trong nỗ lực ghi bàn, vị trí cầu thủ trên sân hay loạt động tác họ thực hiện trước khi sút.
xG được đo với hai giới hạn 0 và 1; điểm sẽ tỷ lệ thuận với tỷ lệ ghi bàn. Điểm số 1 đại diện cho việc cầu thủ phải ghi được bàn dù trong tình huống nào, ví dụ như dẫn bóng tới trước cầu môn trống. Một quả phạt đền có tỷ lệ 0,7xG, cho thấy tỷ lệ bóng lọt lưới sẽ là 7/10.
Tổng hợp và dịch từ fifa.com
