Buzz
Các quốc gia thường xuyên nhận được số tiền lớn từ du lịch Trung Quốc cũng đối mặt với thâm hụt nặng nề.
Chính phủ Trung Quốc đã buộc các doanh nghiệp du lịch tạm ngừng các chương trình du lịch trong và ngoài nước cho đến khi dịch bệnh được kiểm soát. Ở Thái Lan, số lượng du khách Trung Quốc dự kiến giảm từ 2 triệu đến 9 triệu trong năm nay, gây ra thất thu du lịch lên tới 1.5 tỷ USD. Giá cổ phiếu của các hãng hàng không cũng giảm sút. Cần nhớ rằng, Trung Quốc là thị trường du lịch quốc tế lớn nhất thế giới.
Khu du lịch Dự Viên - một khu vườn cổ rộng lớn nằm gần miếu thành Hoàng ở Thượng Hải, Trung Quốc luôn mở cửa đón khách trong dịp Tết Nguyên Đán. Trong năm nay, mọi con đường đều được trang hoàng bằng những chiếc đèn lồng đầy màu sắc. Ngoài cổng, hàng tá nhân viên bảo vệ đứng đó để quản lý đám đông khi cần thiết. Nhưng hình ảnh đẹp đẽ đó thiếu vắng một điều, đó là: con người!
Sự lo sợ về virus corona đã khiến nhiều người ở nhà. 'Chỉ cần bán được vài đơn hàng trong ngày hôm nay với tôi cũng là thành công', theo Li Xinming, quản lý một cửa hàng bán khăn lụa tại khu du lịch. Năm ngoái, Dự Viên đã đón 700.000 lượt khách tham quan trong tuần nghỉ Tết - thời điểm cao điểm đối với cả họ và những cửa hàng ở đây. Năm nay, Li nói rằng tình hình bất ổn có thể làm mất lợi nhuận trong nhiều tháng tới.
Câu hỏi đặt ra cho Trung Quốc, các doanh nghiệp cũng như nhiều quốc gia trên toàn thế giới hiện nay liên quan đến kinh tế của họ. Liệu những khó khăn mà một doanh nhân nhỏ như anh Li đang phải trải qua có thể lan toả và trở thành một vấn đề lớn hơn hay không.
Một điểm tham chiếu rõ ràng là cuộc chiến chống lại dịch SARS của Trung Quốc vào năm 2003. Tốc độ tăng trưởng kinh tế đã chậm lại đáng kể vào thời điểm cao điểm của đợt bùng phát dịch, nhưng đã nhanh chóng hồi phục sau khi dịch bệnh được kiểm soát. Một số dịch bệnh gần đây cũng đã chỉ ra rằng những nhà kinh tế không cần phải lo lắng quá nhiều miễn là có đội ngũ bác sĩ giỏi làm việc. Cả cúm gia cầm vào năm 2006 và cúm lợn vào năm 2009 đều không làm suy yếu triển vọng toàn cầu.
Tuy nhiên, ngay cả những nhà đầu tư mạnh mẽ cũng đang tự hỏi liệu dịch bệnh viêm phổi cấp do virus corona có thể tồi tệ hơn không. Cổ phiếu trên sàn giao dịch Hong Kong đã giảm hơn 10% sau khi số ca nhiễm được báo cáo tăng đều đặn. Trong khi đó, thị trường toàn cầu cũng đã trải qua những cú sốc nhỏ.
Hiện tại, lo ngại chủ yếu là về khả năng kiểm soát dịch bệnh của Trung Quốc trong thời gian dài. Bất kỳ sự tổn thất nào xảy ra với Trung Quốc - nền kinh tế lớn thứ hai trên thế giới, đều sẽ gây ra hậu quả toàn cầu.
Một chuyên gia phân tích đã viết: 'Vấn đề không nằm ở chính bệnh dịch mà nằm ở cách chúng ta điều trị bệnh dịch đó'.
Ngân hàng Thế giới ước tính rằng 90% sự suy yếu kinh tế liên quan đến dịch bệnh là do nỗi lo sợ của người dân về việc tiếp xúc với người khác, khiến cho các văn phòng và cửa hàng phải đóng cửa. Tại Trung Quốc, tình hình này còn trầm trọng hơn khi chính phủ đã cách ly các khu vực bị ảnh hưởng và hạn chế giao tiếp giữa các cá nhân trên toàn quốc. Trong khi các chuyên gia về y tế cộng đồng vẫn đang tranh luận về tính hiệu quả của các biện pháp này, các chuyên gia kinh tế đã ước tính chi phí thiệt hại là bao nhiêu.
Ảnh hưởng trực tiếp nhất là đối với Hồ Bắc. Đầu tiên là Vũ Hán - nơi được xác định là nơi lây lan dịch bệnh. Sau đó là các tỉnh khác, nơi cư trú của khoảng 59 triệu người đã phải cách ly hoàn toàn. Ngoại trừ các xe tải vận chuyển thực phẩm và thiết bị y tế, rất ít người được phép vào ra thành phố và các làng. Sự cách ly với quy mô lớn như vậy là chưa từng có trong lịch sử. Mọi hoạt động kinh tế như rạp chiếu phim đều rơi vào tình trạng đình trệ. Việc tỉnh Hồ Bắc đóng góp 4,5% GDP cho Trung Quốc sẽ tạo ra lỗ hổng lớn khi bị cách ly hoàn toàn.
Dù các thành phố khác ở Trung Quốc không bị cách ly nhưng cuộc sống của họ bị cô lập không khác gì cách ly. Thay vì tụ tập cùng gia đình và bạn bè, thăm chùa hoặc đến nhà hàng, mọi người đều tự cách ly tại nhà. Chính phủ cũng khuyến khích người dân tránh tụ tập ở nơi đông người.
Việc này cũng sẽ tạo ra rào cản cho tiêu dùng. Mức độ tàn phá sẽ phụ thuộc vào thời gian kiểm soát được virus này. Năm ngoái, doanh thu bán lẻ tại Trung Quốc đạt 144 tỷ USD trong tuần nghỉ Tết, cao hơn 1/3 so với tuần trung bình. Năm nay, doanh thu chắc chắn sẽ giảm.
Một số ngành công nghiệp cũng sẽ gặp khó khăn. Giai đoạn nghỉ Tết chiếm 9% doanh thu vé xem phim tại Trung Quốc năm ngoái. Năm nay, hầu hết trong số 11.000 rạp chiếu phim trong nước đã đóng cửa. Việc chi tiêu cho du lịch nội địa năm ngoái đạt 500 tỷ NDT, chiếm khoảng 8% doanh thu cả năm. Năm nay, nỗi lo về dịch bệnh khiến mọi người phải hủy toàn bộ các chuyến đi.
Cũng có những lo ngại về việc virus corona có thể ảnh hưởng đến các nhà máy và văn phòng. Nhiều trung tâm kinh tế lớn như Thượng Hải và Quảng Đông đã kéo dài kỳ nghỉ lễ thêm một tuần, nhiều công ty được thông báo chờ đến ngày 10/2 mới bắt đầu hoạt động trở lại. Các doanh nghiệp Trung Quốc thường mất thời gian khởi động lại sau kỳ nghỉ Tết dài. Vì vậy, việc kéo dài thêm 1 tuần nghỉ làm việc sẽ làm chậm trễ mọi việc hơn dù một số công ty như Tencent cho phép nhân viên làm việc từ nhà.
Một điểm khác biệt quan trọng giữa dịch corona lần này với SARS là tầm quan trọng của Trung Quốc với phần còn lại của thế giới. Nếu năm 2003, Trung Quốc đóng góp 4% GDP toàn cầu thì năm ngoái con số này lên đến 16%. Việc tiêu dùng chậm lại và sự gián đoạn trong sản xuất đương nhiên sẽ không chỉ dừng lại ở biên giới của Trung Quốc.
Các quốc gia thường xuyên nhận được số tiền lớn từ khách du lịch Trung Quốc cũng đối mặt với thâm hụt lớn. Chính phủ Trung Quốc đã buộc các công ty du lịch tạm ngừng các chuyến tham quan nước ngoài và trong nước cho đến khi dịch bệnh được kiểm soát. Ở Thái Lan, các nhà chức trách ước tính số lượng du khách Trung Quốc sẽ giảm từ 2 triệu đến 9 triệu trong năm nay, gây ra thất thu du lịch lên tới 1,5 tỷ USD. Giá cổ phiếu của các hãng hàng không cũng giảm. Nhớ rằng, Trung Quốc là thị trường du lịch quốc tế lớn nhất thế giới.
Các công ty đang phụ thuộc vào sự tăng trưởng nhanh của tầng lớp trung lưu Trung Quốc cũng chịu tổn thất lớn. Starbucks đã tạm thời đóng cửa hơn một nửa số cửa hàng ở Trung Quốc. Các cửa hàng còn hoạt động đều trong tình trạng lo sợ và yêu cầu khách hàng đeo khẩu trang. Doanh thu từ việc bán mặt nạ có lẽ là một điểm sáng hiếm hoi trong thời điểm này. Disney đã đóng cửa công viên tại Thượng Hải trong dịp năm mới - một trong những tuần bận rộn nhất trong năm.
Việc đóng cửa các nhà máy có thể dần dần gây ra ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu. Vũ Hán là một trung tâm sản xuất, đặc biệt trong ngành công nghiệp ô tô. Nissan, Honda và GM đều có nhà máy tại đây. Bloomberg xếp Vũ Hán đứng thứ 13 trong số 2.000 thành phố Trung Quốc có vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Công ty địa phương Yangtze Optical Fibre and Cable là nhà sản xuất dây mạng cho toàn cầu.
Ngay cả khi các địa phương khác ở Trung Quốc không phải tạm dừng hoạt động nhưng nhiều lĩnh vực vẫn chịu ảnh hưởng. Một số lĩnh vực quan trọng như: Gần 80% hoạt chất cho các loại thuốc đến từ Trung Quốc. Trung Quốc cũng cung cấp gần 90% hoa nhựa cho toàn thế giới.
Gần đây, nhiều công ty phải nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào các nhà máy Trung Quốc do chiến tranh thương mại với Mỹ. Tình hình virus corona như một lời nhắc nhở rằng, bên cạnh vấn đề chính trị, việc đa dạng hóa nguồn cung là một chiến lược bảo hiểm khôn ngoan.
Hơn nữa, kinh tế Trung Quốc đang khởi động chậm trong năm của Chuột. Chen Long của Plennum - một công ty tư vấn, dự báo tốc độ tăng trưởng của Trung Quốc có thể giảm xuống 2% trong quý đầu tiên của năm nay - thấp nhất trong nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, ông cũng tin rằng nền kinh tế sẽ phục hồi mạnh mẽ khi đất nước trở lại bình thường.
Các nhà máy sẽ nỗ lực bù đắp thời gian mất mát. Chính phủ cũng sẽ tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng. Sau đó, hàng loạt người sẽ đổ vào cửa hàng và nhà hàng, giúp họ hồi phục doanh thu.
Tuy nhiên, không ai biết chắc chắn khi nào mọi thứ sẽ trở lại như cũ. Tại Dự Viên, anh Li không thể chờ đợi lâu hơn. Ngay khi doanh số kinh doanh giảm sút, anh đã buộc phải cho 3 nhân viên nghỉ việc, và dĩ nhiên là không trả lương. Cái giá của cuộc khủng hoảng mà cả Trung Quốc đang phải chịu đã rõ ràng, trong khi số ca tử vong vì virus corona vẫn tiếp tục tăng lên...
Theo báo The Economist
Tạp chí Trí thức trẻ
