Buzz
Các thị trấn đã bị phá hủy khi lửa lan qua khu rừng dày đặc, đến cả các tuyến đường cao tốc và thậm chí leo lên đỉnh núi cao. Tại New South Wales - một trong những bang đông dân nhất của Australia, người dân đang hoảng sợ, chạy trốn trên những con đường ùn tắc vì xe cộ không thể di chuyển.
'Cháy rừng ở Úc' - cụm từ đang thu hút sự chú ý của toàn thế giới. Đó thực sự là một thảm họa khi các vụ cháy lan rộng chưa từng thấy trong nhiều thập kỷ qua, gây ra những hậu quả nghiêm trọng.
Kể từ tháng 9/2019, đã có ít nhất 20 người thiệt mạng vì cháy rừng tại Australia, cùng hơn 1.500 ngôi nhà bị phá hủy. Đầu năm 2020, thêm 28 người khác được xác định mất tích khi đám cháy lan đến phía đông bang Victoria. Cháy rừng tiếp tục bùng phát, lửa cháy bốc lên mà không có dấu hiệu dừng lại, và các cơ quan chức năng liên tục kêu gọi người dân sơ tán cấp bách trên toàn quốc.
Một căn nhà bị cháy tại hồ Conjola (Australia) vào ngày 31/12
Cuộc khủng hoảng cháy rừng đã tạo ra một cảnh tượng kinh hoàng trên các phương tiện truyền thông. Các thị trấn đã bị phá hủy khi lửa lan qua khu rừng dày đặc, đến cả các tuyến đường cao tốc và thậm chí leo lên đỉnh núi cao. Tại New South Wales - một trong những bang đông dân nhất của Australia, người dân hoảng sợ, chạy trốn trên những con đường ùn tắc vì xe cộ không thể di chuyển. Trong khi đó, ở các thành phố lớn như Sydney và Melbourne, không khí bị ô nhiễm với khói đen dày đặc, chỉ số chất lượng không khí có lúc tăng gấp 20 lần so với mức bình thường.
Khói và tro bụi tràn ngập các thành phố
Nước Úc đang trải qua những thời kỳ u ám nhất, nhưng vấn đề nằm ở đâu, có liên quan đến câu chuyện về biến đổi khí hậu mà được đề cập nhiều trong thập kỷ vừa qua không?
Nguồn gốc của vụ cháy là gì?
Đây thực sự là một câu hỏi khó giải đáp. Nước Úc và khu vực châu Úc nói chung không lạ gì với những vụ cháy rừng - chính xác hơn là cháy trên đồng cỏ. Điều này thậm chí còn là một yếu tố quan trọng, vì những vụ cháy đó giúp làm tăng độ phong phú của đất đai, miễn là chúng được kiểm soát.
Các dân tộc bản địa của Úc đã sống cùng với những vụ cháy hàng vạn năm, và họ hiểu rõ tầm quan trọng của chúng đối với hệ sinh thái. Nhưng lần này, những vụ cháy đang vượt quá mọi giới hạn, với quy mô lớn chưa từng thấy trong nhiều thập kỷ qua.
Ảnh về vụ cháy tại Úc từ vệ tinh ngày 31/12
Lửa có thể bùng phát do nhiều nguyên nhân. Hầu hết các trường hợp là do yếu tố tự nhiên, như sấm sét đánh vào cỏ khô trong những ngày hạn hán. Lửa ban đầu chỉ nhỏ, nhưng khi kết hợp với thời tiết khô cằn, ít mưa và các cơn gió dữ dội của Úc, nó trở nên cực kỳ nguy hiểm. Ví dụ, cuối tháng 12 vừa qua, sấm sét đã tạo ra một đám cháy ở phía đông Victoria, và chỉ trong vòng 5 giờ đã lan rộng hơn 20km.
Trong những ngày hạn hán, chỉ cần một điếu thuốc bất cẩn cũng có thể gây ra thảm họa. Tháng 11/2019, cục cứu hỏa bang New South Wales đã bắt giữ một thanh niên 19 tuổi, cáo buộc anh ta về 7 tội liên quan đến cháy rừng.
Bầu trời cháy đỏ tại các thành phố của Úc
Biến đổi khí hậu - nguyên nhân làm cháy rừng trở nên nghiêm trọng hơn
Khí nhà kính và cháy rừng không liên quan trực tiếp. Tuy nhiên, khi nhiệt độ Trái đất tăng cao, hậu quả từ cháy rừng trở nên đáng sợ hơn.
Theo Hiệp hội khí hậu - một tổ chức độc lập tại Úc, các vụ cháy rừng ở quốc gia này ngày càng trở nên nguy hiểm hơn, kéo dài hơn, đất đai khô cằn hơn, và có những đợt sốc nhiệt kỷ lục. Biến đổi khí hậu được coi là nguyên nhân chính của cuộc khủng hoảng mà Úc đang phải đối mặt.
Thực tế, năm 2019 là năm nóng nhất từng ghi nhận tại Úc, với nhiệt độ trung bình cao hơn tới 1,5 độ C. Sự tăng nhiệt độ này làm tăng nguy cơ cháy rừng, được thấy rõ trong vụ cháy kỷ lục mà Úc ghi nhận trong nhiều thập kỷ qua.
Hậu quả từ vụ cháy cũng tạo ra một vòng luẩn quẩn đau khổ cho Trái đất. Giống như vụ cháy kỷ lục tại Amazon, vụ cháy tại Úc cũng đẩy mạnh lượng lớn khí nhà kính - chủ yếu là CO2 và CO - vào khí quyển, làm tăng nhiệt độ Trái đất. Chỉ trong ba tháng cuối năm 2019, những vụ cháy tại Úc đã thải ra ít nhất 350 triệu tấn CO2. Và theo các chuyên gia, cần phải mất hàng trăm năm để hấp thụ lại lượng khí nhà kính này.
Thảm họa quá lớn, không chỉ ảnh hưởng đến con người mà còn đến môi trường
Tại thời điểm này, gần như mọi tiểu bang của Úc đều chìm trong biển lửa, nhưng tình hình tồi tệ nhất vẫn là ở New South Wales và Victoria, với tổng cộng 6 triệu hecta đất bị thiêu rụi. Để so sánh, con số này thấp hơn một chút so với vụ cháy kỷ lục tại Amazon năm 2019 (hơn 7 triệu ha), nhưng lại cao gấp 60 lần so với vụ cháy kinh hoàng từng khiến toàn California rối loạn vào năm 2018 (chỉ khoảng 100.000 ha).
Đặc biệt tại New South Wales, có ít nhất 1.500 căn nhà bị thiêu rụi, cùng với 440 căn hư hại nặng. 18 người đã thiệt mạng, hàng chục người khác mất tích. Tuy nhiên, mất mát của con người vẫn là 'nhẹ nhàng' so với những gì thiên nhiên phải chịu đựng.
Một con gấu koala được cứu từ đám cháy, đang trong tình trạng nguy kịch
Các chuyên gia sinh thái học tại Đại học Sydney ước tính, trung bình mỗi hecta đất tại Úc chứa 17,5 loài thú, 20,7 loài chim và 129,5 loài bò sát. Khi nhân lên với quy mô của vụ cháy, số lượng sinh vật bị tàn phá lên đến hơn 480 triệu cá thể - gần nửa tỷ. Đáng lưu ý, trong số đó có 8.000 con gấu koala - loài vật đang đứng trên bờ vực tuyệt chủng theo danh sách bảo tồn của IUCN. Điều này đồng nghĩa với việc gần 1/3 tổng số gấu koala còn tồn tại ngoài tự nhiên có thể sẽ biến mất.
Với tốc độ tàn phá quá nhanh, vào tháng 11/2019 đã có báo cáo lo ngại rằng gấu koala đang đối mặt với 'nguy cơ tuyệt chủng chức năng' - có nghĩa là không thể phục hồi. Các chuyên gia vẫn đang tiến hành nghiên cứu để xác định nhưng không thể phủ nhận rằng gấu koala và nhiều loài động thực vật bản địa của Úc đang đối mặt với nguy cơ nghiêm trọng.
Thảm họa chưa có lối thoát
Khi nào cháy rừng mới dừng lại - đây là một câu hỏi rất khó trả lời. Thực tế, Úc mới chỉ trải qua một phần của mùa hè đầu tiên trong năm (do nằm ở Nam bán cầu), và tháng 1 và tháng 2 thường là thời gian cao điểm của nhiệt độ. Nếu không có bất kỳ biến động nào xảy ra, có khả năng lửa sẽ tiếp tục lan rộng trong ít nhất 1 - 2 tháng nữa trong năm 2020.
Trong những tháng qua, chính quyền và cơ quan chức năng ở Úc đã phải đối mặt với một thách thức lớn khi xử lý thảm họa này. Nhiều bang đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp, yêu cầu người dân sơ tán. Tại New South Wales, 2000 lính cứu hỏa đã làm việc không ngừng nghỉ, nhận sự hỗ trợ quan trọng từ Hoa Kỳ, Canada và New Zealand.
Quân đội Úc đã phải triển khai các biện pháp hỗ trợ để giải quyết tình hình khẩn cấp này, bao gồm cả sự tham gia của không quân và hải quân. Theo thủ tướng Scott Morrison, chi phí phục hồi và bồi thường cho nạn nhân của vụ cháy đã lên tới ít nhất 23 triệu đô Úc (tương đương hơn 370 tỉ VNĐ). Ngoài ra, mỗi lính cứu hỏa tham gia trên 10 ngày cũng được hỗ trợ tới 6000 đô.
Tham khảo: BBC, CNN, Cnet
