Giá pin giảm nhưng ô tô điện vẫn đắt hơn, tại sao?

Năm 2015, giá trung bình của một chiếc xe điện là khoảng 36.000 USD. Hiện tại, giá đã vượt hơn 63.000 USD.

Nhờ vào việc sử dụng năng lượng gió, năng lượng mặt trời và các công nghệ xanh khác trong hai thập kỷ qua, chúng ta có thể thấy năng lượng sạch trở nên ngày càng rẻ hơn khi công nghệ tiến bộ.

Kể từ năm 2010, giá điện mặt trời giảm 82%; giá điện gió giảm 39%. Tại nhiều nơi trên thế giới, năng lượng tái tạo hiện rẻ hơn than đá. Giá của pin lithium-ion cũng giảm mạnh: Năm 2011, giá là 946 USD/kilowatt-giờ; năm ngoái, chỉ còn 132 USD/kilowatt-giờ.

Người ta từng hy vọng giá ô tô điện sẽ giảm theo xu hướng này. Nhưng dù pin có rẻ hơn, chi phí mua ô tô điện mới vẫn tăng mạnh. Theo Cox Automotive, vào năm 2015, giá trung bình của một chiếc ô tô điện mới tại Mỹ là 35.880 USD - tương đương với mức giá trung bình của các loại ô tô khác. Đến tháng 12 năm ngoái, giá trung bình của xe điện đã tăng lên 63.821 USD, tăng gần 80%, trong khi chi phí trung bình của một chiếc ô tô chạy xăng là khoảng 47.000 USD.

Trong gần một thập kỷ, các chuyên gia xe điện đã dự đoán một thời điểm giao nhau kỳ diệu, nơi giá xe điện và xe chạy bằng xăng truyền thống sẽ bằng nhau. Sau đó, nếu giá pin tiếp tục giảm, xe điện sẽ trở nên rẻ hơn. Nhưng ngay cả khi giá pin tiến gần đến mức đó, điểm giao nhau vẫn dường như ngày càng xa.

Scott Hardman, một nhà nghiên cứu tại Viện Giao thông Đại học California, Davis, cho biết: 'Giá pin giảm, điều này rất tích cực. Tuy nhiên, giá khởi điểm trung bình của xe điện và xe xăng không tiến lại gần nhau mà đang rời xa nhau hơn.'

Trong nhiều năm, nhu cầu về xe điện tăng đều; nhưng mối quan tâm đến xe điện đã tăng mạnh trong vài tháng gần đây, do giá xăng tăng và các công ty ra mắt mẫu xe mới. Sau sự căng thẳng giữa Nga và Ukraine vào tháng 3, lượng tìm kiếm trực tuyến về xe điện đã tăng gấp đôi trong hai tuần. Theo một số phân tích, xe điện thực sự rẻ hơn xe chạy bằng xăng trong suốt thời gian sử dụng; xe điện ít tốn kém về chi phí nhiên liệu và bảo dưỡng.

Tuy nhiên, giá bán của xe điện vẫn cao hơn so với các mẫu xe xăng tương đương, đôi khi là chênh lệch lớn. Ví dụ, Hyundai Kona EV 2022, một chiếc SUV điện cỡ nhỏ, có giá từ 32.000 USD. Trong khi phiên bản xăng của Hyundai Kona 2022 có giá bắt đầu từ 21.500 USD.

Theo một khảo sát gần đây của Cox Automotive, 51% người Mỹ cho rằng xe điện quá đắt để cân nhắc mua một cách nghiêm túc. Một khảo sát của Morning Consult cho thấy 47% người Mỹ không sẵn sàng trả nhiều hơn cho xe điện.

Tại sao xe điện lại đi ngược xu hướng công nghệ sạch và trở nên đắt đỏ hơn? Một phần do giá xe ô tô tăng cao. Theo Nathaniel Bullard của BloombergNEF, 'Những chiếc xe giá rẻ đã dần biến mất ở Mỹ'. Năm 2012, hơn một nửa số xe mới có giá dưới 30.000 USD; vào năm 2020, hơn một nửa số xe mới có giá trên 40.000 USD. Tình trạng thiếu hụt chất bán dẫn và vấn đề chuỗi cung ứng cũng khiến giá tăng vọt.

Nhưng đây không phải là toàn bộ câu chuyện. Theo dữ liệu về kiểu dáng và mẫu mã xe trên thị trường Mỹ, chi phí trung bình của một mẫu xe điện vào năm 2014 là khoảng 49.000 USD, trong khi xe chạy bằng xăng là khoảng 41.000 USD - chênh lệch 8.000 USD. Ngày nay, xe điện có giá trung bình 70.000 USD, còn xe chạy bằng xăng là khoảng 48.000 USD - khoảng cách tăng lên 22.000 USD.

Xe điện giá phải chăng vẫn tồn tại. Ở Trung Quốc, giá trung bình của một chiếc xe điện là 24.000 USD; tại Châu Âu là 46.000 USD. Nhưng các hãng xe Mỹ có chiến lược khác, lấy cảm hứng từ việc Tesla ra mắt Roadster cao cấp, kiểu dáng đẹp. Các hãng xe bắt đầu với mẫu xe lớn, cao cấp, đắt đỏ - như một biểu tượng thương hiệu - thu hút người tiêu dùng. Khi đã có nguồn thu từ các mẫu xe đắt đỏ, họ đầu tư vào R&D cho xe giá thấp hơn. Ví dụ, General Motors ra mắt Hummer EV khổng lồ (giá từ 109.000 USD) và Ford sản xuất Mustang Mach-E điện (giá từ 44.000 USD).

Robby DeGraff, nhà phân tích ngành của AutoPacific, cho biết các hãng xe đang phản ứng với thị trường. Ông nhận định: 'Người tiêu dùng yêu thích crossover', tức là phiên bản SUV nhẹ hơn, tiết kiệm nhiên liệu hơn. Vì crossover thường đắt hơn xe nhỏ hoặc sedan, các hãng xe tung ra crossover EV - như Model Y của Tesla giá 63.000 USD - thu lợi nhuận cao hơn.

Corey Cantor, nhà phân tích của BloombergNEF, cho biết các hãng xe đang tăng kích thước và chất lượng pin trong xe điện, dẫn đến giá thành tăng. Ông giải thích: 'Hãng xe tập trung vào phạm vi hoạt động. Cách đây gần một thập kỷ, xe điện bán chạy nhất là Nissan Leaf nhỏ gọn với pin 24 kilowatt-giờ, đi được 84 dặm. Hiện nay, Tesla Model 3 có thể sử dụng pin 50-82 kilowatt-giờ, đi từ 220-313 dặm. DeGraff nói: 'So với một thập kỷ trước, xe điện ngày nay đã thay đổi hoàn toàn.'

Theo dữ liệu từ Cox Automotive, giá xe điện đang tiệm cận với xe hạng sang, khác với thị trường chung. Tập trung vào xe cao cấp hiện nay có thể không tác động đến việc sử dụng xe điện. Nguồn cung xe điện ít, nhu cầu cao, nên một số người bán xe cũ với giá cao hơn giá mua ban đầu. Danh sách chờ cho xe điện, như Ford F-150 Lightning, có đến hàng trăm nghìn người. Với giá xăng cao, nhu cầu về xe điện có thể còn tăng nữa.

Tổng thống Mỹ Joe Biden đặt mục tiêu 50% doanh số bán xe mới là xe điện vào năm 2030. Một số bang, bao gồm California, tuyên bố sẽ chuyển tất cả doanh số bán xe mới sang điện vào năm 2030 hoặc 2035. Điều này đòi hỏi sự thay đổi lớn. Nếu muốn toàn bộ người mua xe chuyển sang xe điện, tình hình thị trường phải thay đổi đáng kể.