Cấp quyền chọn sử dụng biển số ô tô thông qua đấu giá đang được nhiều quốc gia áp dụng. Trong bối cảnh hiện nay, Việt Nam đang tiến hành chuyển đổi số và cách thức này mang lại cơ hội cho nhiều người dân, tạo thuận lợi cho công tác quản lý.
Khi đi trên đường, thường thấy những chiếc xe hạng sang được gắn biển số đẹp như tứ quý, 6868, 12345,… Điều này khiến nhiều người nghi ngờ về tính minh bạch trong cấp và đăng ký biển số xe cơ giới tại một số nơi. Vấn đề này cần được xác định rõ ràng chức năng của biển số và các quyền lợi liên quan đến biển số trúng đấu giá.
Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm cấp quyền chọn sử dụng biển số ô tô qua đấu giá mới được Ủy ban thường vụ Quốc hội thông qua gần đây và dự kiến sẽ được trình Quốc hội vào kì họp thứ 4. Đây là chính sách nhận được sự đồng tình của nhiều người dân và cơ quan ban ngành vì sẽ mang lại nguồn thu cho ngân sách nhà nước và tăng cường tính minh bạch trong cấp biển số xe.
Theo quy định tại Bộ luật Dân sự năm 2015, tài sản được hiểu là vật chất, tiền bạc, giấy tờ có giá trị và quyền sở hữu. Điều 54, Luật giao thông đường bộ quy định cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp đăng ký và biển số cho các phương tiện cơ giới hợp pháp, đảm bảo an toàn kỹ thuật. Do đó, biển số xe là công cụ hữu hiệu để Nhà nước quản lý các phương tiện giao thông cơ giới và xác định quyền sở hữu hợp pháp của cá nhân đối với phương tiện này.

Quy định về biển số xe theo Luật Giao thông đường bộ không coi đó là tài sản để thực hiện giao dịch mua bán dân sự. Tuy nhiên, theo quy định tại Luật Quản lý tài sản công năm 2017, biển số xe ô tô được coi là tài sản công. Hiện tại, chưa có văn bản pháp luật nào quy định cụ thể về cấp quyền sử dụng biển số xe ô tô thông qua đấu giá, xác định giá khởi điểm…
Có cho phép mua bán chuyển nhượng biển số xe hay không vẫn là một câu hỏi lớn, đòi hỏi các cơ quan quản lý phương tiện cần phải xác định rõ ràng. Nếu người trúng đấu giá được phép chuyển nhượng, cho tặng, mua bán biển số xe, việc hình thành thị trường kinh doanh biển số ấn tượng là điều tất yếu, tuy nhiên, nếu thực hiện 'chui', sẽ gây thiệt hại không nhỏ cho ngân sách nhà nước. Việc quản lý phương tiện và người sở hữu phương tiện sẽ trở nên khó khăn hơn.
Dù vậy, nhu cầu sở hữu biển số theo sở thích là có thực và biển số có thể là một tài nguyên nếu được đấu giá và quản lý sử dụng phù hợp. Tuy nhiên, các cơ quan ban ngành cần điều chỉnh, sửa đổi các quy định hiện hành cho đồng bộ hơn, trên cơ sở đánh giá kỹ lưỡng tác động của chính sách này.
Cấp quyền lựa chọn sử dụng biển số ô tô thông qua đấu giá là một giải pháp đặc thù. Vì vậy, để đấu giá vẫn thu hút sự quan tâm của người dân, Ban soạn thảo cần tiếp tục nghiên cứu, bổ sung thêm các quyền lợi của người trúng đấu giá cho phù hợp với các quy định hiện hành và tình hình thực tế.
Lựa chọn biển số xe thông qua đấu giá là một giải pháp cần thiết, vừa đáp ứng mong đợi của một bộ phận người dân vừa có thể giúp tăng thu ngân sách, lấy vốn để đầu tư nâng cấp các dự án hạ tầng giao thông. Tuy nhiên, để đề xuất này đi vào thực tế, vấn đề chính là các giải pháp kỹ thuật để đảm bảo quản lý phương tiện, người lái và giữ được giá trị của kho số gắn với biển số xe, thỏa mãn nhu cầu chính đáng của người dân về sở hữu các biển số yêu thích và tăng nguồn thu cho ngân sách.
Lợi ích kinh tế, dù lớn, luôn đứng sau yêu cầu về tính chặt chẽ của công tác quản lý. Bên cạnh đó, cần xây dựng lộ trình cụ thể, đưa ra các quy định rõ ràng và chỉ nên áp dụng thí điểm đối với ô tô. Sau khi thí điểm, các cơ quan chức năng sẽ đánh giá hiệu quả của mô hình rồi mới cân nhắc khả năng nhân rộng dần, nếu phù hợp và kiểm soát tốt.
