Giá xăng có lên lần thứ tư liên tiếp, vượt qua ngưỡng 30.000 đồng/lít?

Dự báo giá xăng trong nước sẽ tiếp tục gia tăng trong kỳ điều hành ngày 21/5 và vượt qua mốc 30.000 đồng/lít.

Dữ liệu từ Bộ Công Thương cho thấy giá xăng bán lẻ trên thị trường Singapore cập nhật ngày 17/5 với RON 92 là 146,3 USD/thùng; xăng RON 95 là 150,3 USD/thùng, tăng mạnh so với ngày 10/5 (xăng RON 92 là 138,59 USD/thùng, xăng RON95 là 142,6 USD/thùng).

Theo một lãnh đạo của một doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đầu mối, việc giá dầu thế giới tiếp tục tăng nóng sẽ đẩy giá xăng thành phẩm lên cao, làm cho giá bán lẻ xăng dầu trong nước tiếp tục tăng. Do đó, trong kỳ điều hành này, giá xăng khó tránh khỏi việc tăng giá.

“Mức tăng sẽ phụ thuộc vào việc cơ quan quản lý trích lập hoặc sử dụng quỹ bình ổn giá nhưng giá xăng dầu sẽ vượt qua ngưỡng 30.000 đồng mỗi lít”, người này nói.

Trong kỳ điều chỉnh ngày 11/5, Liên bộ Công Thương - Tài chính quyết định tăng giá xăng dầu trên toàn bộ các loại xăng. Cụ thể, xăng E5RON92 tăng 1.491 đồng/lít, giá bán lẻ là 28.959 đồng/lít; xăng RON95 tăng 1.554 đồng/lít, giá bán ra không vượt quá 29.988 đồng/lít.

Tương tự, giá dầu diesel tăng 1.120 đồng/lít, bán ra 26.650 đồng/lít. Dầu hỏa tăng 1.340 đồng/lít, bán ra 25.168 đồng/lít. Riêng dầu mazut giữ nguyên giá, bán ra không cao hơn 21.560 đồng/kg (ổn định so với giá bán hiện tại).

Nhà điều hành tiếp tục trích lập Quỹ BOG đối với các loại xăng E5 RON92 ở mức 100 đồng/lít (so với 300 đồng/lít ở kỳ trước) và RON95 ở mức 100 đồng/lít (so với 400 đồng/lít ở kỳ trước), dầu diesel ở mức 100 đồng/lít, dầu hỏa ngừng trích lập (so với 119 đồng/lít ở kỳ trước) và dầu mazut tiếp tục không trích lập.

Tiếp tục chi Quỹ BOG đối với dầu hỏa ở mức 300 đồng/lít (so với không chi ở kỳ trước), dầu mazut ở mức 33 đồng/kg (so với không chi ở kỳ trước), các loại xăng dầu khác không chi.

Cần giảm thêm thuế

Theo chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Bích Lâm, cựu Tổng Cục trưởng Tổng cục Thống kê, chi phí xăng dầu chiếm khoảng 3,52% trong tổng chi phí sản xuất của toàn nền kinh tế. Theo tính toán, khi giá xăng dầu tăng 10% sẽ làm GDP giảm khoảng 0,5% - mức giảm khá lớn, phản ánh tác động rất mạnh của biến động giá xăng dầu đối với tăng trưởng kinh tế.

Ngoài ra, kinh tế trong nước phụ thuộc nhiều vào nguyên vật liệu nhập khẩu từ bên ngoài, với tỷ lệ chi phí nguyên vật liệu nhập khẩu trong tổng chi phí nguyên vật liệu của toàn nền kinh tế là 37%. Khi giá xăng dầu thế giới tăng sẽ làm tăng giá nguyên vật liệu nhập khẩu và nguyên vật liệu trong nước.

Trong bối cảnh nền kinh tế đang cố phục hồi sau thời kỳ suy thoái vì dịch COVID-19, nếu giá xăng dầu tiếp tục tăng cao sẽ kéo theo sự tăng giá của tất cả các lĩnh vực khác, đặc biệt là giao thông vận tải, logistics... Điều này đặc biệt đe dọa hiệu quả của các biện pháp tài khóa nhằm kích thích tiêu dùng, thúc đẩy tăng trưởng và kiểm soát lạm phát, có thể gây ra không thực hiện được mục tiêu tăng trưởng và mất thu ngân sách trong khi lạm phát vẫn tăng.

Chuyên gia kinh tế, PGS.TS Ngô Trí Long, đồng quan điểm rằng xăng dầu là mặt hàng thiết yếu, là nguyên liệu đầu vào của hầu hết các ngành sản xuất. Do đó, việc tăng giá xăng không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng mà còn gây tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trong tình hình nền kinh tế đang gặp nhiều khó khăn vì dịch COVID-19, khi sức mua yếu, việc tăng giá này sẽ làm chậm lại quá trình phục hồi kinh tế. Vấn đề cấp bách hiện nay là cần phải nhanh chóng kiềm chế sự tăng giá của xăng để ngăn chặn những biến động tiêu cực trên thị trường.

“Nền kinh tế đang bước vào giai đoạn đầu của việc phục hồi, các hoạt động sản xuất kinh doanh đang được mở lại. Tuy nhiên, việc tăng giá xăng dầu quá cao sẽ làm tăng chi phí đầu vào của hàng hóa, tạo áp lực chi phí cho doanh nghiệp và ảnh hưởng trực tiếp đến túi tiền của người tiêu dùng, làm giảm đà phục hồi của nền kinh tế”, ông Long nhấn mạnh.

Theo ông Long, giá xăng dầu trong nước hiện nay phụ thuộc lớn vào giá xăng dầu thế giới và việc điều chỉnh hai yếu tố là thuế và Quỹ Bình ổn giá (BOG). Trong bối cảnh giá xăng dầu thế giới liên tục tăng cao và quỹ BOG giảm sút, việc kiểm soát giá xăng chỉ còn phụ thuộc vào yếu tố thuế.

Theo tính toán, hiện mỗi lít xăng dầu bán ra thị trường phải gánh 4 loại thuế gồm thuế giá trị gia tăng 10%, thuế nhập khẩu 10%, thuế tiêu thụ đặc biệt 10% và thuế bảo vệ môi trường từ 3.800 - 4.000 đồng/lít. Tuy nhiên, trong số này, thuế bảo vệ môi trường đã giảm 50% từ ngày 1/4.

Thuế nhập khẩu đã giảm mức đủ thấp, chỉ còn thuế tiêu thụ đặc biệt có thể giảm. Tuy nhiên, ông Long thừa nhận việc giảm thuế cho mặt hàng xăng dầu là khó, vì nguồn thu đang bị ảnh hưởng nặng nề. Thu thuế đối với mặt hàng nhiên liệu đóng vai trò quan trọng trong thu ngân sách.

“Giảm giá xăng dầu trong ngắn hạn là một bài toán khó, nhưng trong dài hạn, việc điều chỉnh giảm thuế tiêu thụ đặc biệt cho mặt hàng xăng dầu là cần thiết. Nhà nước cần phải nghiên cứu kỹ lưỡng và có những giải pháp phù hợp, đồng thời kiểm soát giá xăng dầu và đảm bảo nguồn thu cho ngân sách”, ông Long nhấn mạnh.

PGS Đinh Trọng Thịnh cũng đề xuất cân nhắc lại thuế tiêu thụ đặc biệt. Ông cho rằng thuế này nên chỉ áp dụng cho những mặt hàng dịch vụ có hại và xa xỉ, không nên đánh thuế lên xăng dầu vì chúng là hàng hóa thiết yếu. Ngoài ra, xăng dầu đã phải chịu thuế bảo vệ môi trường.

Theo ông Thịnh, việc giảm hoặc miễn các loại thuế được tính dựa trên tỉ lệ % giá thành sẽ đảm bảo tính linh hoạt và khả năng ảnh hưởng đến các yếu tố vĩ mô của nền kinh tế. Trong trường hợp nguồn thu từ các loại thuế, phí cố định trên giá xăng dầu giảm do các chính sách điều tiết mới, sẽ được cân nhắc lại một phần thông qua nguồn thu từ dầu thô xuất khẩu.

Tuy nhiên, ông Thịnh cũng nhấn mạnh rằng việc giảm giá xăng cần phải được tính toán cẩn thận, vì thuế xăng dầu của Việt Nam hiện vẫn thấp hơn so với các nước trong khu vực. Nếu giảm giá xăng dầu quá thấp, có thể dẫn đến tình trạng buôn lậu phát triển. Thậm chí, trong tháng 4 - 5 gần đây, khi giá xăng trong nước giảm xuống, đã có một số vụ buôn lậu xăng dầu được phát hiện ở khu vực biên giới Tây Nam.

Dưới góc độ của doanh nghiệp, ông Đỗ Văn Bằng, Phó Chủ tịch Hiệp hội vận tải Hà Nội, cho biết xăng dầu chiếm tỷ lệ 40 - 50% chi phí vận tải, vì vậy việc tăng giá xăng dầu đặt ra áp lực lớn đối với doanh nghiệp vận tải. Để hỗ trợ doanh nghiệp trong tình hình hiện nay, nên tạm dừng thu thuế bảo vệ môi trường, và sau này sẽ tiếp tục xem xét.

“Ngành vận tải đang đối mặt với nhiều thách thức. Chỉ có việc điều chỉnh thuế, phí xăng dầu mới có thể giảm bớt áp lực, giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn”, ông Bằng nhấn mạnh.