Giấc mơ về xe điện Trung Quốc - Phần cuối: Tại sao đầu tư vào xe điện?

Các nhà đầu tư và người hâm mộ iPhone đã từng đồn đoán về việc Apple sản xuất xe điện trong hơn mười năm qua. Tuy nhiên, công ty công nghệ hàng đầu từ Cupertino vẫn giữ sự im lặng bí ẩn. Nhưng điều này không thể ngăn cản các công ty điện tử dân dụng khác tiến bộ.

Trung Quốc hiện đang là người chiếm ưu thế trong ngành công nghiệp sản xuất pin cho xe điện trên toàn cầu.

Trong loạt bài dưới đây, ông Nguyễn Thành Nam, người sáng lập Đại học trực tuyến FUNiX và cũng từng là Tổng giám đốc của Tập đoàn FPT, dịch từ nguồn Wired.com, sẽ giới thiệu tổng quan về ngành công nghiệp sản xuất pin cho xe điện, về Trung Quốc - quốc gia dẫn đầu trong lĩnh vực pin cho xe điện trên thế giới, cũng như những tỷ phú mới nổi giàu lên nhanh chóng nhờ vào ngành công nghiệp này.

Loạt bài này được đăng lần đầu trên trang cá nhân của ông Nguyễn Thành Nam trên Facebook và được phép đăng lại trên nhadautu.vn, đã được biên tập và hoàn thiện phù hợp với phong cách của tạp chí.

Trong khi đó, ở phía bên kia của hành tinh, không mất quá nhiều thời gian nữa, người tiêu dùng có thể đặt hàng xe điện từ một công ty ở Đài Loan, đã thành công trong việc sản xuất các sản phẩm điện tử của Apple tại Trung Quốc. Hãy chào đón kỷ nguyên của xe điện từ Foxconn.

Tháng 10/2021, Tập đoàn Công nghệ Hồng Hải, còn được biết đến với tên gọi Foxconn, đã công bố kế hoạch ra mắt 3 mẫu xe điện hợp tác với nhà sản xuất ô tô Yulon của Đài Loan, mang tên gọi Foxtron.

Foxconn, nhà sản xuất 70% điện thoại iPhone, có kế hoạch trở thành nhà sản xuất xe điện cho bất kỳ hãng nào cần. Hiện tại, họ đã kí hợp đồng với 2 công ty khởi nghiệp sản xuất xe điện của Mỹ là Lordstown Motors và Fisker.

Ba mẫu xe hatchback, sedan và xe buýt của Foxconn thực sự là một bước nhảy vọt, rời xa khỏi những thứ 'thú bông' của Apple. Kế hoạch tham vọng của Foxconn cũng phản ánh sự chuyển biến lớn trong ngành ô tô về công nghệ và địa lý.

Trong suốt hơn 100 năm qua, Mỹ, Châu Âu và Nhật Bản đã định nghĩa thế nào là một chiếc ô tô. Nhưng bây giờ, với sự điện khí hóa, tự động hóa, tin học hóa... có thể Trung Quốc sẽ là người có tiếng nói cuối cùng: Đầu tư vào xe điện để làm gì?

Nếu kế hoạch của Foxconn thành công, Trung Quốc có thể vượt mặt Mỹ, Đức, Nhật, Hàn trong ngành công nghiệp ô tô. Hãng điện tử Đài Loan từ chối trả lời phỏng vấn về chủ đề này.

Ngành công nghiệp ô tô dự kiến sẽ có sự thay đổi lớn trong những năm sắp tới.

Tháng 10/2020, nhiều dự báo cho thấy các nhà sản xuất đang lên kế hoạch tăng doanh thu từ việc cung cấp dịch vụ thuê bao và các ứng dụng chạy trên ô tô. Họ đang coi ô tô như một chiếc điện thoại thông minh có bánh xe.

Giáo sư Marc Sachon từ Trường kinh doanh IESE, Barcelona, cho rằng đây là thời điểm thích hợp nhất. Xe điện có cấu trúc đơn giản hơn xe động cơ đốt trong, ít chi tiết hơn và dễ lắp ráp hơn. Chuỗi cung ứng, điểm mạnh nhất của các hãng truyền thống, cũng đơn giản và dễ quản lý hơn. Trung Quốc có một hệ sinh thái hoàn chỉnh cho xe điện từ pin đến phần mềm, và sản xuất phụ kiện.

Trung Quốc cũng đang dẫn đầu trong cuộc cạnh tranh về điện hóa ô tô. Họ có các nhà sản xuất pin tiên tiến như CATL hay BYD. Và BYD cũng sản xuất ô tô. Các hãng sản xuất trong khu vực, có lợi thế về địa lý, như các công ty phần mềm đặt gần các hãng thiết kế chip.

Ở Trung Quốc cũng đang diễn ra cuộc đua khốc liệt giữa Tesla, BYD, NIO, và Xpeng. Chiếc xe điện Hồng Quang Mini có giá chỉ 5.000 USD đang trở nên ngày càng phổ biến. Số lượng xe điện được bán trong năm 2021 chiếm 14.8% tổng số xe bán ra, trong khi con số ở Mỹ là 4.1%, và gần 10% ở EU.

Các công ty điện tử dân dụng ngày càng coi ngành sản xuất ô tô điện là lĩnh vực của mình do tính điện tử và kết nối của các chiếc xe hiện đại. Các hãng truyền thống, xây dựng danh tiếng từ những chiếc xe hầu như không thay đổi gì sau khi bán, tỏ ra chậm chạp trong việc thích nghi với cơ hội mà phần mềm và kết nối mang lại.

Nhiều công ty đã đưa ra các biện pháp cụ thể. Ngoài việc công bố dự án sản xuất ô tô, Apple cũng đang phát triển hệ thống phần mềm giải trí cho xe hơi. Alphabet đầu tư hàng chục triệu USD vào phần mềm tự lái Waymo. Vào tháng ba vừa qua, Sony tuyên bố hợp tác với Honda để sản xuất xe điện.

Tuy nhiên, trong khi sự quan tâm ở những nơi khác chỉ giới hạn trong một số ít người, thì ở Trung Quốc, mọi thứ đang rất sôi động.

Huawei, Tencent, Alibaba và nhiều hãng khác đã thống nhất phát triển phần mềm và dịch vụ cùng với các nhà sản xuất ô tô.

Hãng điện tử Xiaomi đã công bố kế hoạch ra mắt 4 mẫu xe điện mới vào tháng 10 năm ngoái. Oppo cũng đang có kế hoạch tương tự.

Đầu tháng này, JiDu, một liên doanh giữa hãng ô tô Geely và công ty phần mềm tìm kiếm Baidu, đã ra mắt chiếc xe điện đầu tiên mang tên ROBO-1. Baidu cũng đang đầu tư mạnh vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo cho phần mềm tự lái, theo sự đẩy mạnh của chính phủ Trung Quốc.

Gregor Sebastian, một nhà phân tích tại Viện nghiên cứu Trung Quốc Mercator, nhận xét: 'Xe điện và xe tự lái đã mở ra cơ hội lớn cho các công ty như Foxconn, Xiaomi…'.

Một nghiên cứu được Sebastian công bố vào tháng Năm đã kết luận rằng, sự chuyển đổi sang xe điện sẽ thay đổi bản chất của thương mại giữa Trung Quốc và EU trong những năm tới, có thể làm thay đổi tình hình xuất nhập khẩu giữa hai bên.

Hầu hết các mẫu xe của Tesla được xuất khẩu, và NIO tại Thượng Hải cũng đang theo đuổi xu hướng này. Họ đều có kế hoạch mở nhà máy tại Mỹ và châu Âu. Foxconn cũng đang lên kế hoạch tái sử dụng các cơ sở của General Motor tại Ohio.

Dường như Foxconn có lợi thế khi bắt đầu sản xuất xe điện. Tuy nhiên, họ cũng đối mặt với những thách thức đáng kể. Ưu điểm của Foxconn là khả năng tận dụng sức lao động để lắp ráp các thiết bị phức tạp. Điều này khác biệt hoàn toàn so với ngành công nghiệp ô tô đã tự động hóa cao. Foxconn đang cố gắng tích hợp nhiều robot hơn vào quy trình sản xuất. Mặc dù việc sản xuất xe điện đơn giản hơn và có ít linh kiện hơn, nhưng việc sản xuất số lượng lớn và đạt chuẩn với lợi nhuận mỏng là một thách thức lớn.

Mike Juran, CEO của Altia, một công ty phát triển phần mềm giao diện cho ô tô, đã cảnh báo rằng ô tô hoàn toàn khác biệt so với các thiết bị nhỏ, không có trách nhiệm về tính mạng con người ở tốc độ cao.

Ông cũng nhấn mạnh sự phức tạp của các màn hình cảm ứng trên xe điện. 'Đây không phải là những chiếc điện thoại có bánh xe. Đây là những máy móc có mục tiêu cụ thể và liên quan đến sự sống và cái chết của con người'.

Dường như các nhà đầu tư vẫn chưa thấy sự thuyết phục. Giá cổ phiếu của Foxconn trên thị trường đã giảm 20% trong năm qua. Công ty tin rằng việc mở rộng vào lĩnh vực sản xuất ô tô sẽ tăng lợi nhuận, nhưng đòi hỏi mức đầu tư ban đầu lớn và mất một thời gian dài trước khi họ có thể thống trị thị trường.

Young Liu, Chủ tịch của Foxconn, thông báo họ đang khởi công xây dựng nhà máy pin ở Cao Hùng. Ngoài ra, Trung Quốc có thể là thị trường lớn nhất thế giới, nhưng số lượng xe bán ra trong tháng 4/2022 đã giảm 11% so với cùng kỳ. Đồng thời, chưa nhiều công ty Trung Quốc thành công ở nước ngoài.

Việc sản xuất xe hơi đánh dấu một bước tiến lớn đối với Foxconn và các công ty điện tử. 'Nó có lợi và cũng có nhược điểm', Bruce Belzowski, Giám đốc điều hành của Automotive Futures Group, nhận xét. Ông tin rằng họ có thể đặt cược vào các tiến bộ đột phá trong sản xuất pin dung lượng cao để cạnh tranh với các hãng nước ngoài.

Hiện chưa có nhiều hãng có kế hoạch thuê ngoài sản xuất ô tô giống như khi làm điện thoại. Sự khan hiếm về chip và nguyên liệu đang thúc đẩy họ tự mình kiểm soát toàn bộ chuỗi sản xuất.

Các quy định về bảo mật và quyền riêng tư cũng có thể gây rào cản cho các công ty Trung Quốc muốn xuất khẩu vào Mỹ và EU. 'Tất nhiên, họ sẽ phải đối mặt với những thách thức. Nhưng đó sẽ là một cuộc đấu tranh khó khăn', Sebastian nhận xét.

Tuy nếu Foxconn và các công ty Trung Quốc thành công, các hãng mới nổi ở mọi nơi có thể sẽ lặp lại. Sachon dự đoán một tương lai khi Foxconn có thể sản xuất hàng triệu chiếc xe, với sự khác biệt chủ yếu về phần mềm. Và nếu Apple thực sự muốn làm xe, thì tốt nhất là họ nên thuê Foxconn.

'Nếu Foxconn đạt được điều đó, các hãng sản xuất ô tô truyền thống sẽ đối mặt với nhiều khó khăn', Sachon khẳng định.