Buzz
Đọc lại văn bản Con khướu sổ lồng trong SGK Ngữ văn 10, tập hai (tr. 70 – 72) và trả lời các câu hỏi:
Câu 1
Hãy sơ đồ hoá câu chuyện bằng cách dùng mũi tên đánh dấu sự tiến triển của các sự việc diễn ra trong truyện ngắn Con khướu sổ lồng.
Phương pháp giải:
- Đọc lại văn bản Con khướu sổ lồng.
- Tóm tắt các sự kiện chính.
- Sơ đồ hoá tiến triển của các sự việc diễn ra trong câu chuyện.
Lời giải chi tiết:
Có thể sơ đồ hoá diễn biến câu chuyện trong truyện ngắn Con khướu sổ lồng như sau:
Con khướu được chăm sóc rất chu đáo, ở trong một cái lồng tuyệt đẹp → Một lần, cậu bé sơ ý mở cửa, để khướu vụt bay mất → Khi cả nhà cứ tưởng sẽ mất con khướu, thì nó trở về và chui vào cái lồng đã mở cửa sẵn → Lần thứ hai sổ lồng, nó bay đi rồi lại trở về, và khi sắp lao xuống lồng, thì bỗng có con khướu khác từ đâu bay đến cất tiếng hót, khiến nó bay vụt theo, cả hai nương nhau vừa bay vừa hót →Hôm sau, cậu con trai lại tiếp tục đưa lồng ra, mở cửa đón chim như lần trước, nhưng ông bố (nhân vật “tôi”) khẳng định: “Nó không về nữa đâu”.
Câu 2
Con khướu đã được “ưu ái” như thế nào? Điều này có liên quan gì đến việc con khướu sổ lồng bay đi rồi lại trở về?
Phương pháp giải:
- Đọc lại văn bản Con khướu sổ lồng.
- Liệt kê những từ ngữ miêu tả cuộc sống của con khướu khi được nuôi dưỡng trong lồng.
- Từ đó giải thích vì sao con khướu sổ lồng bay đi rồi lại trở về.
Lời giải chi tiết:
Con khướu được nuôi dưỡng rất chu đáo: nơi ở của nó là cái lồng tuyệt đẹp; trong lồng có ba cái lọ sứ Tàu để đựng thức ăn thức uống; quanh lồng có cây cảnh với phong lan, tuy không mưa nắng, nhưng vẫn nhìn thấy khoảng trời mênh mông,... Có lẽ sự “ưu ái”, điều kiện sống “thần tiên” chính là nguyên nhân để con khướu sau khi sổ lồng bay đi vẫn tìm đường trở về.
Câu 3
Có những phân tích nào về lý do con khướu sổ lồng đã trở lại nơi nó được chăm sóc, nuôi dưỡng? Phân tích nào nói về “yếu tố tinh thần” của con khướu, thể hiện chủ đề của truyện như thế nào?
Phương pháp giải:
- Đọc lại đoạn văn Con khướu sổ lồng.
- Chú ý đến điều kiện sống của con khướu khi ở trong lồng.
- Rút ra nguyên nhân khiến con khướu sổ lồng rồi vẫn quay trở lại.
Lời giải chi tiết:
Khi con khướu quay trở lại, mọi người vui mừng và tranh luận về nguyên nhân. Có người cho rằng dựa trên “nhu cầu vật chất” của con khướu (quen với việc uống nước đường); còn người chú ý đến “nhu cầu tinh thần” (nó đã bị giam giữ quá lâu, giờ cảm thấy cô đơn, quá nhỏ bé trước bầu trời). Việc con khướu quay trở lại vì “yếu tố tinh thần” là cách lí giải có ý nghĩa giúp thể hiện chủ đề của truyện.
Câu 4
Con khướu quay trở lại, sau đó lại bay đi và có thể bay đi mãi mãi. Người kể chuyện xưng “tôi” đã giải thích như thế nào?
Phương pháp giải:
- Đọc lại đoạn văn Con khướu sổ lồng.
- Chú ý đến một số câu mô tả về sự liên kết của hai con khướu khi bay lượn trên bầu trời tự do.
- Nêu cách giải thích của người kể chuyện về việc con khướu có thể bay đi mãi mãi.
Lời giải chi tiết:
Người kể chuyện xưng “tôi” đã giải thích việc con khướu quay trở lại sau đó lại bay đi và có thể bay đi mãi mãi như sau: “Con khướu đã bay theo tiếng gọi của loài chim, thoát khỏi cảnh bị giam giữ trong lồng để trở lại hoàn toàn tự do, trở thành một con chim tự do bay lượn giữa bầu trời bao la.”
Câu 5
Âm thanh của con khướu khi ở trong lồng và khi bay lượn giữa không gian rộng lớn khác nhau như thế nào? Điều này mang ý nghĩa gì?
Phương pháp giải:
- Đọc lại đoạn văn Con khướu sổ lồng.
- Chú ý đến tiếng hót của khướu khi ở trong lồng và khi bay lượn trên bầu trời.
- So sánh và rút ra ý nghĩa của tiếng hót của con khướu.
Lời giải chi tiết:
Ở trong lồng, tiếng hót của con khướu: “vừa vui vừa xao xuyến”.
Tiếng hót của nó khi bay lượn trên bầu trời: “Tiếng hót của đôi chim rộn rã quấn quýt như tiếng cười tiếng khóc trong giọng rối rít của đôi tình nhân hàng thế kỉ mới tìm gặp nhau, vừa xôn xao vừa vang động cả trời chiều”.
Điều này cho thấy, khi sống trong lồng, tiếng hót của con khướu có vẻ cô đơn; khi sổ lồng bay đi, tiếng hót của con khướu không còn là tiếng hót cô đơn của mình nữa, mà là bản hoà ca của đôi chim tự do bay lượn trên bầu trời bao la. Sự khác biệt giữa hai kiểu hót cho thấy, chỉ khi tự do, con khướu mới thực sự là chính nó, tức là mới thể hiện hết tất cả những phẩm chất đặc biệt của mình, qua tiếng hót.
Câu 6
Nhân vật kể chuyện gọi mình là “tôi” nhiều lần tiết lộ ý kiến riêng về con khướu. Những ý kiến đó giúp độc giả hiểu thêm điều gì về ý nghĩa của tác phẩm?
Phương pháp giải:
- Đọc lại đoạn văn Con khướu sổ lồng.
- Chú ý đến những lần tiết lộ ý kiến riêng về con khướu của nhân vật “tôi”.
- Rút ra ý nghĩa của tác phẩm.
Lời giải chi tiết:
Nhân vật kể chuyện tự xưng “tôi” vừa hiện diện trong câu chuyện, vừa là người quan sát, tiết lộ những nhận xét từ cách cảm nhận, suy nghĩ, dự đoán riêng của mình.
Mặc dù rất quý con khướu và muốn tận hưởng cảm giác thanh thản mỗi khi nghe nó hót trong lồng, nhưng qua những ý kiến đó, dường như nhân vật “tôi” lại thể hiện sự “đồng tình” với việc sổ lồng của con khướu. Thái độ của nhân vật “tôi” giúp người đọc có thể rút ra được ý nghĩa của tác phẩm: Con người cần phải có tự do, phải sống là chính mình. Cần phải vượt qua giới hạn của bản thân để thoả sức tung bay trên bầu trời rộng lớn.
Câu 7
Theo bạn, tên truyện có ý nghĩa như thế nào?
Phương pháp giải:
- Đọc lại đoạn văn Con khướu sổ lồng.
- Chú ý mối quan hệ giữa tiêu đề với nội dung câu chuyện.
- Rút ra ý nghĩa của tiêu đề.
Lời giải chi tiết:
Tiêu đề của truyện liên quan chặt chẽ với sự kiện được kể: Có một con khướu được nuôi, nhưng vì sơ ý của chủ nhân, đã vụt bay đi. Đó là lớp nghĩa thứ nhất, nghĩa thực. Tuy nhiên, ẩn sau đó còn chứa đựng nghĩa bóng. Con khướu muốn sổ lồng để thoát khỏi sự giam giữ, chật chội, để được tự do, được thể hiện những gì vốn có của mình. Xét ở lớp nghĩa này, tác phẩm không chỉ giới hạn ở việc kể về một con chim khướu, mà mở rộng ra, đó cũng là câu chuyện về nhu cầu tự do của con người.
