Thời tiết nắng nóng có thể tạo điều kiện cho trẻ phát ban, nhiễm trùng,... Nhiều bậc phụ huynh tin rằng nguyên nhân của vấn đề này có thể là do sự nóng bức trong gan của bé và họ tự ý sử dụng các biện pháp kích thích sức sống gan. Vậy hiệu quả và an toàn thực sự của phương pháp này là gì?

Nóng gan là một khái niệm chỉ sự tổn thương ở gan, gây ra các triệu chứng mà bệnh nhân khó chịu. Thực tế, sự nóng gan có nhiều nguyên nhân, có thể phân loại thành hai nhóm chính:

Ở trẻ nhỏ, các cơ quan còn non trẻ, chức năng gan chưa đầy đủ, điều này làm cho quá trình loại bỏ độc tố chưa diễn ra hiệu quả và dễ dàng tích tụ độc tố trong gan. Điều này tạo điều kiện cho sự ngứa, mụn nhọt. Ngoài ra, sự rối loạn nội tiết tố, thiếu dinh dưỡng, vấn đề máu,... cũng có thể là nguyên nhân khiến gan trẻ trở nên nóng bức.

• Sử dụng quá nhiều loại thuốc hoặc hóa chất: Việc dùng kháng sinh lâu dài ở trẻ có thể mang theo những hậu quả không lường trước. Một trong những tác dụng phụ có thể xảy ra là tình trạng nóng gan.
• Chế độ ăn uống không cân đối: Việc tiêu thụ thức ăn giàu dầu mỡ, món nướng, chiên, xào, thực phẩm cay nồng, hay thức ăn nhiều năng lượng có thể làm quá tải gan, tạo điều kiện cho độc tố tích tụ và làm tăng nhiệt độ gan ở trẻ.
• Thiếu nước: Việc thiếu nước ảnh hưởng đến các chức năng trong cơ thể, bao gồm cả quá trình loại bỏ độc tố của gan.
• Oan nhiễm môi trường: Sự ô nhiễm hoặc việc hít thở khói thuốc lá không chủ động có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ, đồng thời gây ra nhiều bệnh lý liên quan đến gan.

Không chỉ những trẻ nhỏ, ngay cả trẻ sơ sinh cũng có thể mắc phải tình trạng nóng gan. Một số dấu hiệu thường gặp khi trẻ bị nóng gan bao gồm:

• Xuất hiện mụn nhọt, ngứa: Trẻ bị nóng gan có thể phát ban, tạo ra những đốm đỏ sưng, ngứa, đau nhức, và khiến da dễ bị nhiễm trùng. Ngoài ra, nóng gan cũng có thể gây ra các vết ngứa, phát ban, mẩn ngứa, hoặc dị ứng.
• Nhiệt độ miệng, viêm miệng, chảy máu nướu: Trẻ bị nóng gan thường xuyên bị nhiệt độ miệng cao, viêm miệng, điều này gây không thoải mái, đau rát, và làm trẻ khó khăn trong việc ăn uống. Đôi khi, trẻ còn chảy máu nướu hoặc hơi thở có mùi khá khó chịu.
• Khó tiêu hóa: Chức năng gan bao gồm việc tiết mật để hỗ trợ quá trình tiêu hóa thức ăn. Khi gan không hoạt động đúng cách, điều này có thể dẫn đến tình trạng tiêu hóa kém, gây ra tình trạng táo bón cho trẻ.
• Ít tiểu tiện: Trẻ bị nóng gan có thể trải qua các vấn đề tiểu tiện như ít tiểu, nước tiểu màu vàng đậm.
• Những biểu hiện khác: Đổ mồ hôi nhiều, cảm giác khát, bứt rứt, khó ngủ, đau đầu, và những dấu hiệu khác có thể là dấu hiệu của trẻ bị nóng gan.

Hiện nay, trên thị trường có nhiều loại thuốc Đông y, Tây y được quảng bá với tác dụng giải độc gan, làm dịu gan. Tuy nhiên, một số phụ huynh tự ý sử dụng những loại thuốc này mà không có sự hướng dẫn của bác sĩ, có thể gây ra những tác dụng phụ không mong muốn, đôi khi là ngược tác dụng.

Theo lối tư duy của Đông y, những loại thuốc thanh nhiệt có tác dụng giải độc, giảm nhiệt gan. Một số thảo dược được sử dụng trong việc giải độc gan có thể kể đến như: Kim ngân, diếp cá, bồ công anh, sài đất, liên kiều, sâm đại hành,... Ngoài ra, những loại thảo dược này còn được sử dụng để hỗ trợ điều trị các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp như viêm họng, viêm amidan, viêm phế quản, viêm phổi,... Một số bài thuốc truyền thống còn kết hợp những loại thảo dược này với nhau như: thanh nhiệt bại độc ẩm, hoàng liên giải độc thang, tả tâm thang, phổ tế tiêu độc ẩm.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng nhiều loại thuốc trên thị trường không có nguồn gốc và thành phần rõ ràng. Một số thảo dược có thể mang lại hiệu quả trong việc điều trị, nhưng cũng đồng thời mang theo những rủi ro và tác dụng phụ do độc tính của chúng. Vì vậy, việc sử dụng các loại thảo dược cần phải được dược sĩ kiểm tra kỹ lưỡng, đảm bảo về lợi ích và rủi ro. Việc tự ý sử dụng các loại dược vật đôi khi có thể gây hại cho trẻ.

Do đó, nếu trẻ có các dấu hiệu như ngứa, phát ban, hoặc những biểu hiện nghi ngờ về tình trạng nóng gan, nhiễm độc gan, phụ huynh nên đưa trẻ đến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế để được chẩn đoán, xác định nguyên nhân và hướng dẫn điều trị đúng đắn.

Một số lưu ý khi sử dụng thuốc giải độc gan, thuốc thanh nhiệt:

• Cẩn thận khi sử dụng thảo dược giải độc gan ở những người có tổn thương tân dịch, vì hầu hết các loại thảo dược giải độc gan đều mang tính lạnh.
• Chú ý đến nguồn gốc và thành phần của thuốc giải độc gan, cũng như cách bảo quản và hạn sử dụng của chúng.

Đối với trẻ nóng gan đang được nuôi bằng sữa mẹ, người mẹ cần điều chỉnh chế độ dinh dưỡng một cách thông minh, tăng cường uống nước, giảm thức ăn giàu dầu mỡ, cay nồng,... Đối với trẻ sử dụng sữa công thức và có dấu hiệu nóng gan, phụ huynh cần kiểm tra kỹ thành phần của sữa, cách pha sữa,... vì những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến tiêu hóa và thải độc của gan.

Trẻ lớn cần được bổ sung thêm nước để cải thiện tình trạng nóng gan. Việc cung cấp đủ nước giúp gan và thận hoạt động hiệu quả hơn, đồng thời giúp đào thải độc tố qua đường mồ hôi và nước tiểu.

Trong quá trình chuẩn bị thức ăn cho trẻ, nên giảm lượng gia vị cay nồng, và không nên cho trẻ ăn quá nhiều thực phẩm giàu chất béo, dầu mỡ, mặn hoặc ngọt. Một số thực phẩm hỗ trợ giảm nhiệt gan ở trẻ có thể tham khảo như:

• Rau má: Rau má giúp làm mát cơ thể, giúp giải độc gan, có thể chế biến thành các món như canh rau má, nước ép rau má,... để trẻ sử dụng.
• Rau ngót: Rau ngót cũng giúp thanh nhiệt, làm mát,... Nước ép rau ngót hoặc canh rau ngót có thể hỗ trợ giải độc gan.
• Rau mồng tơi: Rau mồng tơi chứa nhiều dưỡng chất, vitamin, khoáng chất quan trọng, và có thể dùng như một bài thuốc mát gan. Sử dụng rau mồng tơi một cách hợp lý trong khẩu phần ăn giúp thanh lọc cơ thể, hỗ trợ giải độc gan.
• Rau dền: Rau dền cung cấp khoáng chất, vitamin và nhiều sterol, acid béo, giúp giải độc và thanh nhiệt.
• Rau diếp cá: Diếp cá là thực phẩm tốt có thể sử dụng hàng ngày. Diếp cá có thể giúp thanh nhiệt, hỗ trợ giải độc gan.
• Nước ép trái cây: Trẻ nóng gan nên được bổ sung nhiều loại nước ép trái cây như: dưa lê, chanh, cam, bưởi, thanh long, dưa hấu, bơ, dâu tây, táo,... Các loại thực phẩm này chứa nhiều vitamin, khoáng chất, hỗ trợ gan đào thải độc tố hiệu quả.

Để ngăn chặn tình trạng nóng gan ở trẻ, phụ huynh có thể thực hiện những biện pháp sau:

• Thực hiện chế độ dinh dưỡng cân đối, đảm bảo trẻ nhận đủ chất dinh dưỡng. Hạn chế thức ăn cay nồng, thực phẩm nhiều dầu mỡ, và tránh ăn quá nhiều thực phẩm chiên, xào, nướng. Tăng cường ăn rau xanh, hoa quả.
• Đảm bảo trẻ uống đủ nước để quá trình chuyển hóa diễn ra thuận lợi, tránh tình trạng chất độc tố tích tụ ở gan.
• Tăng cường hoạt động vận động phù hợp với độ tuổi của trẻ.